૬. સેલત્થેરગાથાવણ્ણના

પરિપુણ્ણકાયોતિઆદિકા આયસ્મતો સેલત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયં કિર પદુમુત્તરભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો ગણપામોક્ખો હુત્વા તીણિ પુરિસસતાનિ સમાદપેત્વા તેહિ સદ્ધિં સત્થુ ગન્ધકુટિં કારેત્વા કતપરિયોસિતાય ગન્ધકુટિયા સભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ભગવતો મહાદાનં પવત્તેત્વા સત્થારં ભિક્ખૂ ચ તિચીવરેન અચ્છાદેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન એકં બુદ્ધન્તરં દેવલોકે એવ વસિત્વા તતો ચુતો દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે અઙ્ગુત્તરાપેસુ આપણે નામ બ્રાહ્મણગામે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા સેલોતિ લદ્ધનામો અહોસિ. સો વયપ્પત્તો તીસુ વેદેસુ, બ્રાહ્મણસિપ્પેસુ ચ નિપ્ફત્તિં ગન્ત્વા તીણિ માણવકસતાનિ મન્તે વાચેન્તો આપણે પટિવસતિ. તેન ચ સમયેન સત્થા સાવત્થિતો નિક્ખમિત્વા અડ્ઢતેળસહિ ભિક્ખુસતેહિ સદ્ધિં અઙ્ગુત્તરાપેસુ ચારિકં ચરન્તો સેલસ્સ, અન્તેવાસિકાનઞ્ચ ઞાણપરિપાકં દિસ્વા અઞ્ઞતરસ્મિં વનસણ્ડે વિહરતિ. અથ કેણિયો નામ જટિલો સત્થુ આગમનં સુત્વા તત્થ ગન્ત્વા સદ્ધિં ભિક્ખુસઙ્ઘેન સત્થારં સ્વાતનાય નિમન્તેત્વા સકે અસ્સમે પહૂતં ખાદનીયં ભોજનીયં પટિયાદેતિ. તસ્મિઞ્ચ સમયે સેલો બ્રાહ્મણો સદ્ધિં તીહિ માણવકસતેહિ જઙ્ઘાવિહારં અનુવિચરન્તો કેણિયસ્સ અસ્સમં પવિસિત્વા જટિલે કટ્ઠફાલનુદ્ધનસમ્પાદનાદિના દાનૂપકરણં સજ્જેન્તે દિસ્વા, ‘‘કિં નુ ખો તે, કેણિય, મહાયઞ્ઞો પચ્ચુપટ્ઠિતો’’તિઆદિં પુચ્છિત્વા તેન ‘‘બુદ્ધો ભગવા મયા સ્વાતનાય નિમન્તિતો’’તિ વુત્તે ‘‘બુદ્ધો’’તિ વચનં સુત્વાવ હટ્ઠો ઉદગ્ગો પીતિસોમનસ્સજાતો તાવદેવ માણવકેહિ સદ્ધિં સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા કતપટિસન્થારો એકમન્તં નિસિન્નો ભગવતો કાયે બાત્તિંસમહાપુરિસલક્ખણાનિ દિસ્વા ‘‘ઇમેહિ લક્ખણેહિ સમન્નાગતો રાજા વા હોતિ ચક્કવત્તી, બુદ્ધો વા લોકે વિવટ્ટચ્છદો, અયં પન પબ્બજિતો, નો ચ ખો નં જાનામિ ‘બુદ્ધો વા, નો વા’, સુતં ખો પન મેતં બ્રાહ્મણાનં વુદ્ધાનં મહલ્લકાનં આચરિયપાચરિયાનં ભાસમાનાનં ‘યે તે ભવન્તિ અરહન્તો સમ્માસમ્બુદ્ધા, તે સકે વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તાનં પાતુકરોન્તી’તિ અસમ્માસમ્બુદ્ધો હિ સમ્મુખે ઠત્વા બુદ્ધગુણેહિ અભિત્થવીયમાનો સારજ્જતિ મઙ્કુભાવં આપજ્જતિ અવેસારજ્જપ્પત્તતાય અનનુયોગક્ખમત્તા, યંનૂનાહં સમણં ગોતમં સમ્મુખા સારુપ્પાહિ ગાથાહિ અભિત્થવેય્ય’’ન્તિ એવં પન ચિન્તેત્વા –

૮૧૮. ‘‘પરિપુણ્ણકાયો સુરુચિ, સુજાતો ચારુદસ્સનો;

સુવણ્ણવણ્ણોસિ ભગવા, સુસુક્કદાઠોસિ વીરિયવા.

૮૧૯. ‘‘નરસ્સ હિ સુજાતસ્સ, યે ભવન્તિ વિયઞ્જના;

સબ્બે તે તવ કાયસ્મિં, મહાપુરિસલક્ખણા.

૮૨૦. ‘‘પસન્નનેત્તો સુમુખો, બ્રહા ઉજુ પતાપવા;

મજ્ઝે સમણસઙ્ઘસ્સ, આદિચ્ચોવ વિરોચસિ.

૮૨૧. ‘‘કલ્યાણદસ્સનો ભિક્ખુ, કઞ્ચનસન્નિભત્તચો;

કિં તે સમણભાવેન, એવં ઉત્તમવણ્ણિનો.

૮૨૨. ‘‘રાજા અરહસિ ભવિતું, ચક્કવત્તી રથેસભો;

ચાતુરન્તો વિજિતાવી, જમ્બુસણ્ડસ્સ ઇસ્સરો.

૮૨૩. ‘‘ખત્તિયા ભોગી રાજાનો, અનુયન્તા ભવન્તિ તે;

રાજાભિરાજા મનુજિન્દો, રજ્જં કારેહિ ગોતમા’’તિ. –

છહિ ગાથાહિ ભગવન્તં અભિત્થવિ.

તત્થ પરિપુણ્ણકાયોતિ અભિબ્યત્તરૂપાનં દ્વત્તિંસાય મહાપુરિસલક્ખણાનં પરિપુણ્ણતાય અહીનઙ્ગપચ્ચઙ્ગતાય ચ પરિપુણ્ણસરીરો. સુરુચીતિ સુન્દરસરીરપ્પભો. સુજાતોતિ આરોહપરિણાહસમ્પત્તિયા, સણ્ઠાનસમ્પત્તિયા ચ સુનિબ્બત્તો. ચારુદસ્સનોતિ સુચિરમ્પિ પસ્સન્તાનં અતિત્તિજનકં અપ્પટિક્કૂલં રમણીયં ચારુ એવ દસ્સનં અસ્સાતિ ચારુદસ્સનો. કેચિ પનાહુ ‘‘ચારુદસ્સનોતિ સુન્દરનેત્તો’’તિ. સુવણ્ણવણ્ણોતિ સુવણ્ણસદિસવણ્ણો. અસીતિ ભવસિ, ઇદં પદં ‘‘પરિપુણ્ણકાયો અસી’’તિઆદિના સબ્બપદેહિ યોજેતબ્બં. સુસુક્કદાઠોતિ સુટ્ઠુ સુક્કદાઠો. ભગવતો હિ દાઠાહિ ચન્દકિરણા વિય ધવલરસ્મિયો નિચ્છરન્તિ. વીરિયવાતિ વીરિયપારમીપારિપૂરિયા ચતુરઙ્ગસમન્નાગતવીરિયાધિટ્ઠાનતો ચતુબ્બિધસ્સ સમ્મપ્પધાનસ્સ સમ્પત્તિયા ચ અતિસયયુત્તો.

નરસ્સ હિ સુજાતસ્સાતિ સમતિંસાય પારમીનં, અરિયસ્સ વા ચક્કવત્તીવત્તસ્સ પરિપૂરિતત્તા સુટ્ઠુ સમ્મદેવ જાતસ્સ નરસ્સ, મહાપુરિસસ્સાતિ અત્થો. સબ્બે તેતિ યે મહાપુરિસભાવં લોકે અગ્ગપુગ્ગલભાવં બ્યઞ્જયન્તીતિ બ્યઞ્જનાતિ લદ્ધવોહારસુપ્પતિટ્ઠિતપાદતાદિબાત્તિંસમહાપુરિસલક્ખણસઙ્ખાતા તમ્બનખતુઙ્ગનખતાદિઅસીતિઅનુબ્યઞ્જનસઙ્ખાતા ચ રૂપગુણા, તે અનવસેસા, તવ કાયસ્મિં સન્તીતિ વચનસેસો.

મહાપુરિસલક્ખણાતિ પુબ્બે વુત્તબ્યઞ્જનાનેવ વચનન્તરેન નિગમેન્તો આહ.

ઇદાનિ તેસુ લક્ખણેસુ અત્તના અભિરુચિતેહિ લક્ખણેહિ ભગવન્તં થોમેન્તો ‘‘પસન્નનેત્તો’’તિઆદિમાહ. ભગવા હિ પઞ્ચ વણ્ણપસાદસમ્પત્તિયા પસન્નનેત્તો. પરિપુણ્ણચન્દમણ્ડલસદિસમુખતાય સુમુખો. આરોહપરિણાહસમ્પત્તિયા બ્રહા. બ્રહ્મુજુગત્તતાય ઉજુ. જુતિમન્તતાય પતાપવા.

ઇદાનિ તમેવ પતાપવન્તતં આદિચ્ચૂપમાય વિભાવેન્તો ‘‘મજ્ઝે સમણસઙ્ઘસ્સા’’તિઆદિમાહ. તત્થ આદિચ્ચોવ વિરોચસીતિ યથા આદિચ્ચો ઉગ્ગચ્છન્તો સબ્બં તમગતં વિધમેત્વા આલોકં કરોન્તો વિરોચતિ, એવં ત્વમ્પિ અન્તો ચેવ બહિ ચ સબ્બં અવિજ્જાતમં વિદ્ધંસેત્વા ઞાણાલોકં કરોન્તો વિરોચસિ.

દસ્સનીયરૂપતાય અઙ્ગીગતાનં દસ્સનસમ્પત્તીનં આવહનતો, કલ્યાણેહિ પઞ્ચહિ દસ્સનેહિ સમન્નાગતત્તા ચ કલ્યાણદસ્સનો. ઉત્તમવણ્ણિનોતિ ઉત્તમવણ્ણસમ્પન્નસ્સ.

ચક્કવત્તીતિ ચક્કરતનં વત્તેતિ, ચતૂહિ સમ્પત્તિચક્કેહિ વત્તેતિ, તેહિ ચ પરે વત્તેતિ. પરહિતાય ઇરિયાપથચક્કાનં વત્તો એતસ્મિં અત્થીતિ ચક્કવત્તી. અથ વા ચતૂહિ અચ્છરિયધમ્મેહિ ચ સઙ્ગહવત્થૂહિ ચ સમન્નાગમેન પરેહિ અનભિભવનીયસ્સ આણાચક્કસ્સ વત્તો એતસ્મિં અત્થીતિપિ ચક્કવત્તી. રથેસભોતિ રથિકેસુ આજાનીયઉસભપુરિસો, મહારથિકોતિ અત્થો. ચાતુરન્તોતિ ચતુસમુદ્દન્તાય પથવિયા ઇસ્સરો. વિજિતાવીતિ વિજિતવિજયો. જમ્બુસણ્ડસ્સાતિ જમ્બુદીપસ્સ, પાકટેન હિ ઇસ્સરિયાનિ દસ્સેન્તો એવમાહ. ચક્કવત્તી પન સપરિત્તદીપાનં ચતુન્નમ્પિ મહાદીપાનં ઇસ્સરોવ.

ખત્તિયાતિ જાતિખત્તિયા. ભોગીતિ ભોગિયા. રાજાનોતિ યે કેચિ રજ્જં કારેન્તા. અનુયન્તાતિ અનુગામિનો સેવકા. રાજાભિરાજાતિ રાજૂનં પૂજનીયો રાજા હુત્વા, ચક્કવત્તીતિ અધિપ્પાયો. મનુજિન્દોતિ મનુસ્સાધિપતિ, મનુસ્સાનં પરમિસ્સરોતિ અત્થો.

એવં સેલેન વુત્તે ભગવા ‘‘યે તે ભવન્તિ અરહન્તો સમ્માસમ્બુદ્ધા, તે સકે વણ્ણે ભઞ્ઞમાને અત્તાનં પાતુકરોન્તી’’તિ ઇમં સેલસ્સ મનોરથં પૂરેન્તો –

૮૨૪. ‘‘રાજાહમસ્મિ સેલ, (સેલાતિ ભગવા) ધમ્મરાજા અનુત્તરો;

ધમ્મેન ચક્કં વત્તેમિ, ચક્કં અપ્પટિવત્તિય’’ન્તિ. – ઇમં ગાથમાહ;

તત્રાયં અધિપ્પાયો – યં મં ત્વં, સેલ, યાચસિ, ‘‘રાજા અરહસિ ભવિતું ચક્કવત્તી’’તિ, એત્થ અપ્પોસ્સુક્કો હોહિ, રાજાહમસ્મિ, સતિ ચ રાજત્તે યથા અઞ્ઞો રાજા સમાનોપિ યોજનસતં વા અનુસાસતિ, દ્વે તીણિ ચત્તારિ પઞ્ચ યોજનસતાનિ વા યોજનસહસ્સં વા ચક્કવત્તી હુત્વાપિ ચતુદીપપરિયન્તમત્તં વા, નાહમેવં પરિચ્છિન્નવિસયો. અહઞ્હિ ધમ્મરાજા અનુત્તરો ભવગ્ગતો અવીચિપરિયન્તં કત્વા તિરિયં અપરિમેય્યલોકધાતુયો અનુસાસામિ. યાવતા હિ અપદાદિભેદા સત્તા, અહં તેસં અગ્ગો. ન હિ મે કોચિ સીલેન વા…પે… વિમુત્તિઞાણદસ્સનેન વા સદિસો નત્થિ, કુતો ભિય્યો. સ્વાહં એવં ધમ્મરાજા અનુત્તરો, અનુત્તરેનેવ ચતુસતિપટ્ઠાનાદિભેદબોધિપક્ખિયસઙ્ખાતેન ધમ્મેન ચક્કં વત્તેમિ, ‘‘ઇદં પજહથ, ઇદં ઉપસમ્પજ્જ વિહરથા’’તિઆદિના આણાચક્કં. ‘‘ઇદં ખો પન, ભિક્ખવે, દુક્ખં અરિયસચ્ચ’’ન્તિઆદિના (મહાવ. ૧૪; સં. નિ. ૫.૧૦૮૧) પરિયત્તિધમ્મેન ધમ્મચક્કમેવ વા. ચક્કં અપ્પટિવત્તિયન્તિ યં ચક્કં અપ્પટિવત્તિયં હોતિ સમણેન વા…પે… કેનચિ વા લોકસ્મિન્તિ.

એવં અત્તાનમાવિકરોન્તં ભગવન્તં દિસ્વા પીતિસોમનસ્સજાતો સેલો પુન દળ્હીકરણત્થં –

૮૨૫. ‘‘સમ્બુદ્ધો પટિજાનાસિ, (ઇતિ સેલો બ્રાહ્મણો) ધમ્મરાજા અનુત્તરો;

ધમ્મેન ચક્કં વત્તેમિ, ઇતિ ભાસથ ગોતમ.

૮૨૬. ‘‘કો નુ સેનાપતિ ભોતો, સાવકો સત્થુરન્વયો;

કો તેતમનુવત્તેતિ, ધમ્મચક્કં પવત્તિત’’ન્તિ. – ગાથાદ્વયમાહ;

તત્થ કો નુ સેનાપતીતિ ધમ્મરઞ્ઞો ભોતો ધમ્મેન પવત્તિતસ્સ ચક્કસ્સ અનુપવત્તનકો સેનાપતિ કો નૂતિ પુચ્છિ.

તેન ચ સમયેન ભગવતો દક્ખિણપસ્સે આયસ્મા સારિપુત્તો નિસિન્નો હોતિ, સુવણ્ણપુઞ્જો વિય સિરિયા સોભમાનો. તં દસ્સેન્તો ભગવા –

૮૨૭. ‘‘મયા પવત્તિતં ચક્કં, (સેલાતિ ભગવા) ધમ્મચક્કં અનુત્તરં;

સારિપુત્તો અનુવત્તેતિ, અનુજાતો તથાગત’’ન્તિ. – ગાથમાહ;

તત્થ અનુજાતો તથાગતન્તિ, તથાગતં અનુજાતો, તથા ગતેન હેતુના અરિયાય જાતિયા જાતોતિ અત્થો.

એવં ‘‘કો નુ સેનાપતિ ભોતો’’તિ સેલેન વુત્તપઞ્હં બ્યાકરિત્વા યં સેલો આહ ‘‘સમ્બુદ્ધો પટિજાનાસી’’તિ તત્થ નં નિક્કઙ્ખં કાતુકામો ‘‘નાહં પટિઞ્ઞામત્તેનેવ પટિજાનામિ, અપિ ચાહં ઇમિના કારણેન બુદ્ધો’’તિ ઞાપેતું –

૮૨૮. ‘‘અભિઞ્ઞેય્યં અભિઞ્ઞાતં, ભાવેતબ્બઞ્ચ ભાવિતં;

પહાતબ્બં પહીનં મે, તસ્મા બુદ્ધોસ્મિ બ્રાહ્મણા’’તિ. – ગાથમાહ;

તત્થ અભિઞ્ઞેય્યન્તિ ચત્તારિ સચ્ચાનિ ચત્તારિ અરિયસચ્ચાનિ. ચતુન્નઞ્હિ સચ્ચાનં અરિયસચ્ચાનઞ્ચ સામઞ્ઞગ્ગહણમેતં યદિદં અભિઞ્ઞેય્યન્તિ. તત્થ અરિયસચ્ચેસુ યં ભાવેતબ્બં મગ્ગસચ્ચં, યઞ્ચ પહાતબ્બં સમુદયસચ્ચં, તદુભયગ્ગહણેન તેસં ફલભૂતાનિ નિરોધસચ્ચદુક્ખસચ્ચાનિપિ ગહિતાનેવ હોન્તિ હેતુગ્ગહણેનેવ ફલસિદ્ધિતો. તેન તત્થ ‘‘સચ્છિકાતબ્બં સચ્છિકતં, પરિઞ્ઞેય્યં પરિઞ્ઞાત’’ન્તિ ઇદમ્પિ વુત્તમેવ હોતિ. ‘‘અભિઞ્ઞેય્યં અભિઞ્ઞાત’’ન્તિ વા ઇમિના ચ સબ્બસ્સપિ ઞેય્યસ્સ અભિઞ્ઞાતસમ્બુદ્ધભાવં ઉદ્દેસવસેન પકાસેત્વા તદેકદેસં નિદ્દેસવસેન દસ્સેન્તો ‘‘ભાવેતબ્બઞ્ચ ભાવિત’’ન્તિઆદિમાહ. અથ વા ‘‘ભાવેતબ્બં ભાવિતં, પહાતબ્બં પહીન’’ન્તિ ઇમિના અત્તનો ઞાણપહાનસમ્પદાકિત્તનમુખેન તંમૂલકત્તા સબ્બેપિ બુદ્ધગુણા કિત્તિતા હોન્તીતિ આહ ‘‘તસ્મા બુદ્ધોસ્મિ, બ્રાહ્મણા’’તિ. અભિઞ્ઞેય્યઅભિઞ્ઞાતગ્ગહણેન હિ સબ્બસો વિજ્જાવિમુત્તીનં ગહિતત્તા સફલં ચતુસચ્ચભાવં સદ્ધિં હેતુસમ્પત્તિયા દસ્સેન્તો બુજ્ઝિતબ્બં સબ્બં બુજ્ઝિત્વા બુદ્ધો જાતોસ્મીતિ ઞાયેન હેતુના અત્તનો બુદ્ધભાવં વિભાવેતિ.

એવં નિપ્પરિયાયેન અત્તાનં પાતુકરિત્વા અત્તનિ કઙ્ખાવિતરણત્થં બ્રાહ્મણં ઉસ્સાહેન્તો –

૮૨૯. ‘‘વિનયસ્સુ મયિ કઙ્ખં, અધિમુચ્ચસ્સુ બ્રાહ્મણ;

દુલ્લભં દસ્સનં હોતિ, સમ્બુદ્ધાનં અભિણ્હસો.

૮૩૦. ‘‘યેસં વે દુલ્લભો લોકે, પાતુભાવો અભિણ્હસો;

સોહં બ્રાહ્મણ બુદ્ધોસ્મિ, સલ્લકત્તો અનુત્તરો.

૮૩૧. ‘‘બ્રહ્મભૂતો અતિતુલો, મારસેનપ્પમદ્દનો;

સબ્બામિત્તે વસે કત્વા, મોદામિ અકુતોભયો’’તિ. – ગાથત્તયમાહ;

તત્થ વિનયસ્સૂતિ વિનેહિ છિન્દ. કઙ્ખન્તિ વિચિકિચ્છં. અધિમુચ્ચસ્સૂતિ અધિમોક્ખં કર ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો’’તિ સદ્દહ. દુલ્લભં દસ્સનં હોતિ, સમ્બુદ્ધાનન્તિ યતો કપ્પાનં અસઙ્ખ્યેય્યમ્પિ બુદ્ધસુઞ્ઞો લોકો હોતિ. સલ્લકત્તોતિ, રાગાદિસલ્લકત્તનો. બ્રહ્મભૂતોતિ સેટ્ઠભૂતો. અતિતુલોતિ તુલં અતીતો, નિરુપમોતિ અત્થો. મારસેનપ્પમદ્દનોતિ ‘‘કામા તે પઠમા સેના’’તિ (સુ. નિ. ૪૩૮; મહાનિ. ૨૮; ચૂળનિ. નન્દમાણવપુચ્છાનિદ્દેસ ૪૭) એવં આગતાય મારસેનાય પમદ્દનો. સબ્બામિત્તેતિ ખન્ધકિલેસાભિસઙ્ખારમચ્ચુદેવપુત્તમારસઙ્ખાતે સબ્બપચ્ચત્થિકે. વસે કત્વાતિ અત્તનો વસે કત્વા. મોદામિ અકુતોભયોતિ કુતોચિ નિબ્ભયો સમાધિસુખેન, ફલનિબ્બાનસુખેન ચ મોદામિ.

એવં વુત્તે સેલો બ્રાહ્મણો તાવદેવ ભગવતિ સઞ્જાતપસાદો પબ્બજ્જાપેક્ખો હુત્વા –

૮૩૨. ‘‘ઇદં ભોન્તો નિસામેથ, યથા ભાસતિ ચક્ખુમા;

સલ્લકત્તો મહાવીરો, સીહોવ નદતી વને.

૮૩૩. ‘‘બ્રહ્મભૂતં અતિતુલં, મારસેનપ્પમદ્દનં;

કો દિસ્વા નપ્પસીદેય્ય, અપિ કણ્હાભિજાતિકો.

૮૩૪. ‘‘યો મં ઇચ્છતિ અન્વેતુ, યો વા નિચ્છતિ ગચ્છતુ;

ઇધાહં પબ્બજિસ્સામિ, વરપઞ્ઞસ્સ સન્તિકે’’તિ. –

ગાથત્તયમાહ. યથા તં પરિપાકગતાય ઉપનિસ્સયસમ્પત્તિયા ચોદિયમાનો.

તત્થ કણ્હાભિજાતિકોતિ, નીચજાતિકો, તમોતમપરાયણભાવે ઠિતો.

તતો તેપિ માણવકા હેતુસમ્પન્નતાય તત્થેવ પબ્બજ્જાપેક્ખા હુત્વા –

૮૩૫. ‘‘એતં ચે રુચ્ચતિ ભોતો, સમ્માસમ્બુદ્ધસાસનં;

મયમ્પિ પબ્બજિસ્સામ, વરપઞ્ઞસ્સ સન્તિકે’’તિ. –

ગાથમાહંસુ, યથા તં તેન સદ્ધિં કતાધિકારા કુલપુત્તા.

અથ સેલો તેસુ માણવકેસુ તુટ્ઠચિત્તો તે દસ્સેન્તો પબ્બજ્જઞ્ચ યાચમાનો –

૮૩૬. ‘‘બ્રાહ્મણા તિસતા ઇમે, યાચન્તિ પઞ્જલીકતા;

બ્રહ્મચરિયં ચરિસ્સામ, ભગવા તવ સન્તિકે’’તિ. – ગાથમાહ;

તતો ભગવા યસ્મા સેલો હેટ્ઠા વુત્તનયેન પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે તેસંયેવ તિણ્ણં પુરિસસતાનં ગણજેટ્ઠો હુત્વા રોપિતકુસલમૂલો, ઇદાનિ પચ્છિમભવેપિ તેસંયેવ આચરિયો હુત્વા નિબ્બત્તો, ઞાણઞ્ચસ્સ તેસઞ્ચ પરિપક્કં, એહિભિક્ખુભાવસ્સ ચ ઉપનિસ્સયો અત્થિ, તસ્મા તે સબ્બેવ એહિભિક્ખુભાવેન પબ્બજ્જાય પબ્બાજેન્તો –

૮૩૭. ‘‘સ્વાખાતં બ્રહ્મચરિયં, (સેલાતિ ભગવા) સન્દિટ્ઠિકમકાલિકં;

યત્થ અમોઘા પબ્બજ્જા, અપ્પમત્તસ્સ સિક્ખતો’’તિ. – ગાથમાહ;

તત્થ સન્દિટ્ઠિકન્તિ પચ્ચક્ખં. અકાલિકન્તિ મગ્ગાનન્તરફલુપ્પત્તિતો ન કાલન્તરે પત્તબ્બફલં. યત્થાતિ યંનિમિત્તા. મગ્ગબ્રહ્મચરિયનિમિત્તા હિ પબ્બજ્જા અમોઘા અનિપ્ફલા, યત્થાતિ વા યસ્મિં સાસને અપ્પમત્તસ્સ સતિવિપ્પવાસરહિતસ્સ તીસુ સિક્ખાસુ સિક્ખતો.

એવઞ્ચ વત્વા ‘‘એથ, ભિક્ખવો’’તિ ભગવા અવોચ. તાવદેવ તે સબ્બે ઇદ્ધિમયપત્તચીવરધરા હુત્વા સટ્ઠિવસ્સિકત્થેરા વિય ભગવન્તં અભિવાદેત્વા પરિવારેસું. સો એવં પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો સત્તમે દિવસે સપરિસો અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૪૦.૨૦૮-૩૦૩) –

‘‘નગરે હંસવતિયા, વીથિસામી અહોસહં;

મમ ઞાતી સમાનેત્વા, ઇદં વચનમબ્રવિં.

‘‘બુદ્ધો લોકે સમુપ્પન્નો, પુઞ્ઞક્ખેત્તો અનુત્તરો;

આસિ સો સબ્બલોકસ્સ, આહુતીનં પટિગ્ગહો.

‘‘ખત્તિયા નેગમા ચેવ, મહાસાલા ચ બ્રાહ્મણા;