૯. રક્ખિતત્થેરગાથાવણ્ણના

સબ્બો રાગો પહીનો મેતિ આયસ્મતો રક્ખિતત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયં કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો એકદિવસં સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા પસન્નમાનસો દેસનાઞાણં આરબ્ભ થોમનં અકાસિ. સત્થા તસ્સ ચિત્તપ્પસાદં ઓલોકેત્વા ‘‘અયં ઇતો સતસહસ્સકપ્પમત્થકે ગોતમસ્સ નામ સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સ રક્ખિતો નામ સાવકો ભવિસ્સતી’’તિ બ્યાકાસિ. સો તં સુત્વા ભિય્યોસોમત્તાય પસન્નમાનસો અપરાપરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે દેવદહનિગમે સાકિયરાજકુલે નિબ્બત્તિ, રક્ખિતોતિસ્સ નામં અહોસિ. સો યે સાકિયકોલિયરાજૂહિ ભગવતો પરિવારત્થાય દિન્ના પઞ્ચસતરાજકુમારા પબ્બજિતા, તેસં અઞ્ઞતરો. તે પન રાજકુમારા ન સંવેગેન પબ્બજિતત્તા ઉક્કણ્ઠાભિભૂતા યદા સત્થારા કુણાલદહતીરં નેત્વા કુણાલજાતકદેસનાય (જા. ૨.૨૧.કુણાલજાતક) ઇત્થીનં દોસવિભાવનેન કામેસુ આદીનવં પકાસેત્વા કમ્મટ્ઠાને નિયોજિતા, તદા અયમ્પિ કમ્મટ્ઠાનં અનુયુઞ્જન્તો વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૪.૧-૯) –

‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, લોકજેટ્ઠો નરાસભો;

મહતો જનકાયસ્સ, દેસેતિ અમતં પદં.

‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, વાચાસભિમુદીરિતં;

અઞ્જલિં પગ્ગહેત્વાન, એકગ્ગો આસહં તદા.

‘‘યથા સમુદ્દો ઉદધીનમગ્ગો, નેરૂ નગાનં પવરો સિલુચ્ચયો;

તથેવ યે ચિત્તવસેન વત્તરે, ન બુદ્ધઞાણસ્સ કલં ઉપેન્તિ તે.

‘‘ધમ્મવિધિં ઠપેત્વાન, બુદ્ધો કારુણિકો ઇસિ;

ભિક્ખુસઙ્ઘે નિસીદિત્વા, ઇમા ગાથા અભાસથ.

‘‘યો સો ઞાણં પકિત્તેસિ, બુદ્ધમ્હિ લોકનાયકે;

કપ્પાનં સતસહસ્સં, દુગ્ગતિં ન ગમિસ્સતિ.

‘‘કિલેસે ઝાપયિત્વાન, એકગ્ગો સુસમાહિતો;

સોભિતો નામ નામેન, હેસ્સતિ સત્થુ સાવકો.

‘‘પઞ્ઞાસે કપ્પસહસ્સે, સત્તેવાસું યસુગ્ગતા;

સત્તરતનસમ્પન્ના, ચક્કવત્તી મહબ્બલા.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પહીનકિલેસે પચ્ચવેક્ખન્તો ‘‘સબ્બો રાગો’’તિ ગાથં અભાસિ.

૭૯. તત્થ ‘‘સબ્બો રાગો’’તિ કામરાગાદિપ્પભેદો સબ્બોપિ રાગો. પહીનોતિ અરિયમગ્ગભાવનાય સમુચ્છેદપ્પહાનવસેન પહીનો. સબ્બો દોસોતિ આઘાતવત્થુકાદિભાવેન અનેકભેદભિન્નો સબ્બોપિ બ્યાપાદો. સમૂહતોતિ મગ્ગેન સમુગ્ઘાટિતો. સબ્બો મે વિગતો મોહોતિ ‘‘દુક્ખે અઞ્ઞાણ’’ન્તિઆદિના (ધ. સ. ૧૦૬૭; વિભ. ૯૦૯) વત્થુભેદેન અટ્ઠભેદો, સંકિલેસવત્થુવિભાગેન અનેકવિભાગો સબ્બોપિ મોહો મગ્ગેન વિદ્ધંસિતત્તા મય્હં વિગતો. સીતિભૂતોસ્મિ નિબ્બુતોતિ એવં મૂલકિલેસપ્પહાનેન તદેકટ્ઠતાય સંકિલેસાનં સમ્મદેવ પટિપ્પસ્સદ્ધત્તા અનવસેસકિલેસદરથપરિળાહાભાવતો સીતિભાવં પત્તો, તતો એવ સબ્બસો કિલેસપરિનિબ્બાનેન પરિનિબ્બુતો અહં અસ્મિ ભવામીતિ અઞ્ઞં બ્યાકાસિ.

રક્ખિતત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.