૮. જમ્બુગામિયપુત્તત્થેરગાથાવણ્ણના

કચ્ચિ નો વત્થપસુતોતિ આયસ્મતો જમ્બુગામિયપુત્તત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? સો કિર પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો હુત્વા તત્થ તત્થ વિવટ્ટૂપનિસ્સયં કુસલં આચિનન્તો ઇતો એકતિંસે કપ્પે વેસ્સભુસ્સ ભગવતો કાલે એકદિવસં કિંસુકાનિ પુપ્ફાનિ દિસ્વા તાનિ પુપ્ફાનિ ગહેત્વા બુદ્ધગુણે અનુસ્સરન્તો ભગવન્તં ઉદ્દિસ્સ આકાસે ખિપન્તો પૂજેસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન તાવતિંસેસુ નિબ્બત્તો. તતો પરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા અપરાપરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ચમ્પાયં જમ્બુગામિયસ્સ નામ ઉપાસકસ્સ પુત્તો હુત્વા નિબ્બત્તિ. તેન પુઞ્ઞકમ્મેન તાવતિંસેસુ નિબ્બત્તો. તતો પરં પુઞ્ઞાનિ કત્વા અપરાપરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ચમ્પાયં જમ્બુગામિયસ્સ નામ ઉપાસકસ્સ પુત્વા નિબ્બત્તિ. તેનસ્સ જમ્બુગામિયપુત્તોત્વેવ સમઞ્ઞા અહોસિ. સો વયપ્પત્તો ભગવતો સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસંવેગો પબ્બજિત્વા કતપુબ્બકિચ્ચો કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા સાકેતે અઞ્જનવને વસતિ. અથસ્સ પિતા ‘‘કિં નુ ખો મમ પુત્તો સાસને અભિરતો વિહરતિ, ઉદાહુ નો’’તિ વીમંસનત્થં ‘‘કચ્ચિ નો વત્થપસુતો’’તિ ગાથં લિખિત્વા પેસેસિ. સો તં વાચેત્વા, ‘‘પિતા મે પમાદવિહારં આસઙ્કતિ, અહઞ્ચ અજ્જાપિ પુથુજ્જનભૂમિં નાતિવત્તો’’તિ સંવેગજાતો ઘટેન્તો વાયમન્તો નચિરસ્સેવ છળભિઞ્ઞો અહોસિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૨.૫૦.૨૫-૩૦) –

‘‘કિંસુકં પુપ્ફિતં દિસ્વા, પગ્ગહેત્વાન અઞ્જલિં;

બુદ્ધસેટ્ઠં સરિત્વાન, આકાસે અભિપૂજયિં.

‘‘તેન કમ્મેન સુકતેન, ચેતનાપણિધીહિ ચ;

જહિત્વા માનુસં દેહં, તાવતિંસમગચ્છહં.

‘‘એકતિંસે ઇતો કપ્પે, યં કમ્મમકરિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, બુદ્ધપૂજાયિદં ફલં.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા ઞાતીનં વસનનગરં ગન્ત્વા સાસનસ્સ નિય્યાનિકભાવં પકાસેન્તો ઇદ્ધિપાટિહારિયં દસ્સેસિ. તં દિસ્વા ઞાતકા પસન્નમાનસા બહૂ સઙ્ઘારામે કારેસું. થેરોપિ સકપિતરા પેસિતં ગાથં અઙ્કુસં કત્વા ઘટેન્તો વાયમન્તો અરહત્તં સચ્છાકાસિ. અઞ્ઞં બ્યાકરોન્તોપિ પિતુપૂજનત્થં ‘‘કચ્ચિ નો વત્થપસુતો’’તિ તમેવ ગાથં અભાસિ.

૨૮. તત્થ કચ્ચીતિ પુચ્છાયં નિપાતો. નોતિ પટિસેધે. વત્થપસુતોતિ વત્થે પસુતો વત્થપસુતો, ચીવરમણ્ડનાભિરતો. નિદસ્સનમત્તઞ્ચેતં પત્તમણ્ડનાદિચાપલ્લપટિક્ખેપસ્સાપિ અધિપ્પેતત્તા. ‘‘કચ્ચિ ન વત્થપસુતો’’તિપિ પાઠો, સો એવત્થો. ભૂસનારતોતિ અત્તભાવવિભૂસનાય રતો અભિરતો, યથેકચ્ચે પબ્બજિત્વાપિ ચપલા કાયદળ્હિબહુલા ચીવરાદિપરિક્ખારસ્સ અત્તનો સરીરસ્સ ચ મણ્ડનવિભૂસનટ્ઠાનાય યુત્તા હોન્તિ. કિમેવ પરિક્ખારપસુતો ભૂસનારતો ચ નાહોસીતિ અયમેત્થ પદદ્વયસ્સાપિ અત્થો. સીલમયં ગન્ધન્તિ અખણ્ડાદિભાવાપાદનેન સુપરિસુદ્ધસ્સ ચતુબ્બિધસ્સપિ સીલસ્સ વસેન ય્વાયં ‘‘યો ચ સીલવતં પજાતિ ન ઇતરા દુસ્સીલપજા, દુસ્સીલત્તાયેવ દુસ્સિલ્યમયં દુગ્ગન્ધં વાયતિ, એવં ત્વં દુગ્ગન્ધં અવાયિત્વા કચ્ચિ સીલમયં ગન્ધં વાયસીતિ અત્થો. અથ વા નેતરા પજાતિ ન ઇતરા દુસ્સીલપજા, તં કચ્ચિ ન હોતિ, યતો સીલમયં ગન્ધં વાયસીતિ બ્યતિરેકેન સીલગન્ધવાયનમેવ વિભાવેતિ.

જમ્બુગામિયપુત્તત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.