૫. નન્દિયત્થેરગાથાવણ્ણના

ઓભાસજાતન્તિ આયસ્મતો નન્દિયત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? સો કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે સત્થરિ પરિનિબ્બુતે ચેતિયે ચન્દનસારેન વેદિકં કારેત્વા ઉળારં પૂજાસક્કારં પવત્તેસિ. તતો પટ્ઠાય અજ્ઝાસયસમ્પન્નો હુત્વા તત્થ તત્થ વિવટ્ટૂપનિસ્સયં બહું પુઞ્ઞકમ્મં આચિનિત્વા દેવેસુ ચ મનુસ્સેસુ ચ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે કપિલવત્થુસ્મિં સક્યરાજકુલે નિબ્બત્તિ. તસ્સ માતાપિતરો નન્દિં જનેન્તો જાતોતિ નન્દિયોતિ નામં અકંસુ. સો વયપ્પત્તો અનુરુદ્ધાદીસુ સત્થુ સન્તિકે પબ્બજન્તેસુ સયમ્પિ પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો કતાધિકારતાય નચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૫.૧૫-૨૦) –

‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, લોકજેટ્ઠો નરાસભો;

જલિત્વા અગ્ગિખન્ધોવ, સમ્બુદ્ધો પરિનિબ્બુતો.

‘‘નિબ્બુતે ચ મહાવીરે, થૂપો વિત્થારિકો અહુ;

દૂરતોવ ઉપટ્ઠેન્તિ, ધાતુગેહવરુત્તમે.

‘‘પસન્નચિત્તો સુમનો, અકં ચન્દનવેદિકં;

દિસ્સતિ થૂપખન્ધો ચ, થૂપાનુચ્છવિકો તદા.

‘‘ભવે નિબ્બત્તમાનમ્હિ, દેવત્તે અથ માનુસે.

ઓમત્તં મે ન પસ્સામિ, પુબ્બકમ્મસ્સિદં ફલં.

‘‘પઞ્ચદસકપ્પસતે, ઇતો અટ્ઠ જના અહું;

સબ્બે સમત્તનામા તે ચક્કવત્તી મહબ્બલા.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અનુરુદ્ધત્થેરાદીહિ સદ્ધિં પાચીનવંસમિગદાયે વિહરન્તે ઇમસ્મિં થેરે એકદિવસં મારો પાપિમા ભિંસાપેતુકામો તસ્સ ભેરવરૂપં દસ્સેતિ. થેરો તં ‘‘મારો અય’’ન્તિ ઞત્વા ‘‘પાપિમ, યે મારધેય્યં વીતિવત્તા, તેસં તવ કિરિયા કિં કરિસ્સતિ, તતોનિદાનં પન ત્વં એવ વિઘાતં અનત્થં પાપુણિસ્સસી’’તિ દસ્સેન્તો ‘‘ઓભાસજાતં ફલગ’’ન્તિ ગાથં અભાસિ.

૨૫. તત્થ ઓભાસજાતન્તિ ઞાણોભાસેન જાતોભાસં અગ્ગમગ્ગઞાણસ્સ અધિગતત્તા. તેન અનવસેસતો કિલેસન્ધકારસ્સ વિહતવિદ્ધંસિતભાવતો અતિવિય પભસ્સરન્તિ અત્થો. ફલગન્તિ ફલં ગતં ઉપગતં, અગ્ગફલઞાણસહિતન્તિ અધિપ્પાયો. ચિત્તન્તિ ખીણાસવસ્સ ચિત્તં સામઞ્ઞેન વદતિ. તેનાહ ‘‘અભિણ્હસો’’તિ. તઞ્હિ નિરોધનિન્નતાય ખીણાસવાનં નિચ્ચકપ્પં અરહત્તફલસમાપત્તિસમાપજ્જનતો ‘‘ફલેન સહિત’’ન્તિ વત્તબ્બતં અરહતિ. તાદિસન્તિ તથારૂપં, અરહન્તન્તિ અત્થો. આસજ્જાતિ વિસોધેત્વા પરિભુય્ય. કણ્હાતિ મારં આલપતિ, સો હિ કણ્હકમ્મત્તા કણ્હાભિજાતિતાય ચ ‘‘કણ્હો’’તિ વુચ્ચતિ. દુક્ખં નિગચ્છસીતિ ઇધ કુચ્છિઅનુપ્પવેસાદિના નિરત્થકં કાયપરિસ્સમં દુક્ખં, સમ્પરાયે ચ અપ્પતિકારં અપાયદુક્ખં ઉપગમિસ્સસિ પાપુણિસ્સસિ. તં સુત્વા મારો ‘‘જાનાતિ મં સમણો’’તિ તત્થેવન્તરધાયીતિ.

નન્દિયત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.