૭. ધમ્મસવત્થેરગાથાવણ્ણના

પબ્બજિં તુલયિત્વાનાતિ આયસ્મતો ધમ્મસવત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયં કિર પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે સુવચ્છો નામ બ્રાહ્મણો હુત્વા તિણ્ણં વેદાનં પારગૂ ઘરાવાસે દોસં દિસ્વા તાપસપબ્બજ્જં પબ્બજિત્વા અરઞ્ઞાયતને પબ્બતન્તરે અસ્સમં કારેત્વા બહૂહિ તાપસેહિ સદ્ધિં વસિ. અથસ્સ કુસલબીજં રોપેતુકામો પદુમુત્તરો ભગવા અસ્સમસમીપે આકાસે ઠત્વા ઇદ્ધિપાટિહારિયં દસ્સેસિ. સો તં દિસ્વા પસન્નમાનસો પૂજેતુકામો નાગપુપ્ફાનિ ઓચિનાપેસિ. સત્થા, ‘‘અલં ઇમસ્સ તાપસસ્સ એત્તકં કુસલબીજ’’ન્તિ પક્કામિ. સો પુપ્ફાનિ ગહેત્વા સત્થુ ગમનમગ્ગં ઓકિરિત્વા ચિત્તં પસાદેન્તો અઞ્જલિં પગ્ગય્હ અટ્ઠાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા અપરાપરં સુગતીસુયેવ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે મગધરટ્ઠે બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા ધમ્મસવોતિ લદ્ધનામો વિઞ્ઞુતં પત્તો હેતુસમ્પત્તિયા ચોદિયમાનો ઘરાવાસે આદીનવં પબ્બજ્જાય આનિસંસઞ્ચ દિસ્વા દક્ખિણાગિરિસ્મિં વિહરન્તં ભગવન્તં ઉપસઙ્કમિત્વા ધમ્મં સુત્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા વિપસ્સનાય કમ્મં કરોન્તો નચિરસ્સેવ અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૬.૩૯-૪૫) –

‘‘સુવચ્છો નામ નામેન, બ્રાહ્મણો મન્તપારગૂ;

પુરક્ખતો સસિસ્સેહિ, વસતે પબ્બતન્તરે.

‘‘પદુમુત્તરો નામ જિનો, આહુતીનં પટિગ્ગહો;

મમુદ્ધરિતુકામો સો, આગચ્છિ મમ સન્તિકં.

‘‘વેહાસમ્હિ ચઙ્કમતિ, ધૂપાયતિ જલતે તથા;

હાસં મમં વિદિત્વાન, પક્કામિ પાચિનામુખો.

‘‘તઞ્ચ અચ્છરિયં દિસ્વા, અબ્ભુતં લોમહંસનં;

નાગપુપ્ફં ગહેત્વાન, ગતમગ્ગમ્હિ ઓકિરિં.

‘‘સતસહસ્સિતો કપ્પે, યં પુપ્ફં ઓકિરિં અહં;

તેન ચિત્તપ્પસાદેન, દુગ્ગતિં નુપપજ્જહં.

‘‘એકતિંસે કપ્પસતે, રાજા આસિ મહારહો;

સત્તરતનસમ્પન્નો, ચક્કવત્તી મહબ્બલો.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો પટિપત્તિં પચ્ચવેક્ખિત્વા સોમનસ્સપ્પત્તો ઉદાનવસેન –

૧૦૭. ‘‘પબ્બજિં તુલયિત્વાન, અગારસ્માનગારિયં;

તિસ્સો વિજ્જા અનુપ્પત્તા, કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ. – ગાથં અભાસિ;

તત્થ પબ્બજિં તુલયિત્વાનાતિ ‘‘સમ્બાધો ઘરાવાસો રજાપથો’’તિઆદિના (દી. નિ. ૧.૧૯૧; મ. નિ. ૨.૧૦; સં. નિ. ૨.૧૫૪) ઘરાવાસે, ‘‘અપ્પસ્સાદા કામા બહુદુક્ખા બહુપાયાસા’’તિઆદિના (પાચિ. ૪૧૭; મ. નિ. ૧.૧૭૭) કામેસુ આદીનવં તપ્પટિપક્ખતો નેક્ખમ્મે ચ આનિસંસં તુલભૂતાય પઞ્ઞાય વિચારેત્વા વીમંસિત્વાતિ અત્થો. સેસં હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ. ઇદમેવ ચ થેરસ્સ અઞ્ઞાબ્યાકરણં અહોસીતિ.

ધમ્મસવત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.