૯. ઉત્તિયત્થેરગાથાવણ્ણના

સદ્દં સુત્વા સતિ મુટ્ઠાતિ આયસ્મતો ઉત્તિયત્થેરસ્સ ગાથા. કા ઉપ્પત્તિ? અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયં પુઞ્ઞં ઉપચિનન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા વિઞ્ઞુતં પત્તો એકદિવસં સત્થારં દિસ્વા પસન્નચિત્તો ગોનકાદિઅત્થતં સઉત્તરચ્છદં બુદ્ધારહં પલ્લઙ્કં ગન્ધકુટિયં પઞ્ઞાપેત્વા અદાસિ. સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે કપિલવત્થુસ્મિં સક્યરાજકુલે નિબ્બત્તિ, તસ્સ ઉત્તિયોતિ નામં અહોસિ. સો વયપ્પત્તો સત્થુ ઞાતિસમાગમે બુદ્ધાનુભાવં દિસ્વા પટિલદ્ધસદ્ધો પબ્બજિત્વા સમણધમ્મં કરોન્તો એકદિવસં નામં પિણ્ડાય પવિટ્ઠો અન્તરામગ્ગે માતુગામસ્સ ગીતસદ્દં સુત્વા અયોનિસોમનસિકારવસેન તત્થ છન્દરાગે ઉપ્પન્ને પટિસઙ્ખાનબલેન તં વિક્ખમ્ભેત્વા વિહારં પવિસિત્વા સઞ્જાતસંવેગો દિવાટ્ઠાને નિસીદિત્વા તાવદેવ વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પાપુણિ. તેન વુત્તં અપદાને (અપ. થેર ૧.૧૫.૪૮-૫૨) –

‘‘સુમેધસ્સ ભગવતો, લોકજેટ્ઠસ્સ તાદિનો;

પલ્લઙ્કો હિ મયા દિન્નો, સઉત્તરસપચ્છદો.

‘‘સત્તરતનસમ્પન્નો, પલ્લઙ્કો આસિ સો તદા;

મમ સઙ્કપ્પમઞ્ઞાય, નિબ્બત્તતિ સદા મમ.

‘‘તિંસકપ્પસહસ્સમ્હિ, પલ્લઙ્કમદદિં તદા;

દુગ્ગતિં નાભિજાનામિ, પલ્લઙ્કસ્સ ઇદં ફલં.

‘‘વીસકપ્પસહસ્સમ્હિ, સુવણ્ણાભા તયો જના;

સત્તરતનસમ્પન્ના, ચક્કવત્તી મહબ્બલા.

‘‘કિલેસા ઝાપિતા મય્હં…પે… કતં બુદ્ધસ્સ સાસન’’ન્તિ.

અરહત્તં પન પત્વા અત્તનો કિલેસુપ્પત્તિનિદસ્સનેન ‘‘કિલેસે અજિગુચ્છન્તસ્સ નત્થિ વટ્ટદુક્ખતો સીસુક્ખિપનં, અહં પન તે જિગુચ્છિમેવા’’તિ દસ્સેન્તો –

૯૯. ‘‘સદ્દં સુત્વા સતિ મુટ્ઠા, પિયં નિમિત્તં મનસિકરોતો;

સારત્તચિત્તો વેદેતિ, તઞ્ચ અજ્ઝોસ તિટ્ઠતિ;

તસ્સ વડ્ઢન્તિ આસવા, સંસાર ઉપગામિનો’’તિ. – ગાથં અભાસિ;

તત્થ સદ્દન્તિ રજ્જનીયં સદ્દારમ્મણં, સંસારઉપગામિનોતિ –

‘‘ખન્ધાનઞ્ચ પટિપાટિ, ધાતુઆયતનાન ચ;

અબ્બોચ્છિન્નં વત્તમાના, સંસારોતિ પવુચ્ચતી’’તિ. –

એવં વુત્તસંસારવટ્ટકારણં હુત્વા ઉપગમેન્તીતિ સંસારઉપગામિનો, ‘‘સંસારૂપગામિનો’’તિ વા પાઠો. સેસં અનન્તરગાથાય વુત્તનયમેવ.

ઉત્તિયત્થેરગાથાવણ્ણના નિટ્ઠિતા.