૭. મિગલુદ્દકપેતવત્થુવણ્ણના

નરનારિપુરક્ખતો યુવાતિ ઇદં ભગવતિ વેળુવને વિહરન્તે મિગલુદ્દકપેતં આરબ્ભ વુત્તં. રાજગહે કિર અઞ્ઞતરો લુદ્દકો રત્તિન્દિવં મિગે વધિત્વા જીવિકં કપ્પેસિ. તસ્સેકો ઉપાસકો મિત્તો અહોસિ, સો તં સબ્બકાલં પાપતો નિવત્તેતું અસક્કોન્તો ‘‘એહિ, સમ્મ, રત્તિયં પાણાતિપાતા વિરમાહી’’તિ રત્તિયં પુઞ્ઞે સમાદપેસિ. સો રત્તિયં વિરમિત્વા દિવા એવ પાણાતિપાતં કરોતિ.

સો અપરેન સમયેન કાલં કત્વા રાજગહસમીપે વેમાનિકપેતો હુત્વા નિબ્બત્તો, દિવસભાગં મહાદુક્ખં અનુભવિત્વા રત્તિયં પઞ્ચહિ કામગુણેહિ સમપ્પિતા સમઙ્ગીભૂતો પરિચારેસિ. તં દિસ્વા આયસ્મા નારદો –

૪૭૮. ‘‘નરનારિપુરક્ખતો યુવા, રજનીયેહિ કામગુણેહિ સોભસિ;

દિવસં અનુભોસિ કારણં, કિમકાસિ પુરિમાય જાતિયા’’તિ. –

ઇમાય ગાથાય પટિપુચ્છિ. તત્થ નરનારિપુરક્ખતોતિ પરિચારકભૂતેહિ દેવપુત્તેહિ દેવધીતાહિ ચ પુરક્ખતો પયિરુપાસિતો. યુવાતિ તરુણો. રજનીયેહીતિ કમનીયેહિ રાગુપ્પત્તિહેતુભૂતેહિ. કામગુણેહીતિ કામકોટ્ઠાસેહિ. સોભસીતિ સમઙ્ગિભાવેન વિરોચસિ રત્તિયન્તિ અધિપ્પાયો. તેનાહ ‘‘દિવસં અનુભોસિ કારણ’’ન્તિ, દિવસભાગે પન નાનપ્પકારં કારણં ઘાતનં પચ્ચનુભવસિ. રજનીતિ વા રત્તીસુ. યેહીતિ નિપાતમત્તં. કિમકાસિ પુરિમાય જાતિયાતિ એવં સુખદુક્ખસંવત્તનિયં કિં નામ કમ્મં ઇતો પુરિમાય જાતિયા ત્વં અકત્થ, તં કથેહીતિ અત્થો.

તં સુત્વા પેતો થેરસ્સ અત્તના કતકમ્મં આચિક્ખન્તો –

૪૭૯. ‘‘અહં રાજગહે રમ્મે, રમણીયે ગિરિબ્બજે;

મિગલુદ્દો પુરે આસિં, લોહિતપાણિ દારુણો.

૪૮૦. ‘‘અવિરોધકરેસુ પાણિસુ, પુથુસત્તેસુ પદુટ્ઠમાનસો;

વિચરિં અતિદારુણો સદા, પરહિંસાય રતો અસઞ્ઞતો.

૪૮૧. ‘‘તસ્સ મે સહાયો સુહદયો, સદ્ધો આસિ ઉપાસકો;

સોપિ મં અનુકમ્પન્તો, નિવારેસિ પુનપ્પુનં.

૪૮૨. ‘‘‘માકાસિ પાપકં કમ્મં, મા તાત દુગ્ગતિં અગા;

સચે ઇચ્છસિ પેચ્ચ સુખં, વિરમ પાણવધા અસંયમા.

૪૮૩. ‘‘તસ્સાહં વચનં સુત્વા, સુખકામસ્સ હિતાનુકમ્પિનો;

નાકાસિં સકલાનુસાસનિં, ચિરપાપાભિરતો અબુદ્ધિમા.

૪૮૪. ‘‘સો મં પુન ભૂરિસુમેધસો, અનુકમ્પાય સંયમે નિવેસયિ;

સચે દિવા હનસિ પાણિનો, અથ તે રત્તિં ભવતુ સંયમો.

૪૮૫. ‘‘સ્વાહં દિવા હનિત્વા પાણિનો, વિરતો રત્તિમહોસિ સઞ્ઞતો;

રત્તાહં પરિચારેમિ, દિવા ખજ્જામિ દુગ્ગતો.

૪૮૬. ‘‘તસ્સ કમ્મસ્સ કુસલસ્સ, અનુભોમિ રત્તિં અમાનુસિં;

દિવા પટિહતાવ કુક્કુરા, ઉપધાવન્તિ સમન્તા ખાદિતું.

૪૮૭. ‘‘યે ચ તે સતતાનુયોગિનો, ધુવં પયુત્તા સુગતસ્સ સાસને;

મઞ્ઞામિ તે અમતમેવ કેવલં, અધિગચ્છન્તિ પદં અસઙ્ખત’’ન્તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ.

૪૭૯-૮૦. તત્થ લુદ્દોતિ દારુણો. લોહિતપાણીતિ અભિણ્હં પાણઘાતેન લોહિતમક્ખિતપાણી. દારુણોતિ ખરો, સત્તાનં હિંસનકોતિ અત્થો. અવિરોધકરેસૂતિ કેનચિ વિરોધં અકરોન્તેસુ મિગસકુણાદીસુ.

૪૮૨-૮૩. અસંયમાતિ અસંવરા દુસ્સીલ્યા. સકલાનુસાસનિન્તિ સબ્બં અનુસાસનિં, સબ્બકાલં પાણાતિપાતતો પટિવિરતિન્તિ અત્થો. ચિરપાપાભિરતોતિ ચિરકાલં પાપે અભિરતો.

૪૮૪. સંયમેતિ સુચરિતે. નિવેસયીહિ નિવેસેસિ. સચે દિવા હનસિ પાણિનો, અથ તે રત્તિં ભવતુ સંયમોતિ નિવેસિતાકારદસ્સનં. સો કિર સલ્લપાસસજ્જનાદિના રત્તિયમ્પિ પાણવધં અનુયુત્તો અહોસિ.

૪૮૫. દિવા ખજ્જામિ દુગ્ગતોતિ ઇદાનિ દુગ્ગતિં ગતો મહાદુક્ખપ્પત્તો દિવસભાગે ખાદિયામિ. તસ્સ કિર દિવા સુનખેહિ મિગાનં ખાદાપિતત્તા કમ્મસરિક્ખકં ફલં હોતિ, દિવસભાગે મહન્તા સુનખા ઉપધાવિત્વા અટ્ઠિસઙ્ઘાતમત્તાવસેસં સરીરં કરોન્તિ. રત્તિયા પન ઉપગતાય તં પાકતિકમેવ હોતિ, દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવતિ. તેન વુત્તં –

૪૮૬. ‘‘તસ્સ કમ્મસ્સ કુસલસ્સ, અનુભોમિ રત્તિં અમાનુસિં;

દિવા પટિહતાવ કુક્કુરા, ઉપધાવન્તિ સમન્તા ખાદિતુ’’ન્તિ.

તત્થ પટિહતાતિ પટિહતચિત્તા બદ્ધાઘાતા વિય હુત્વા. સમન્તા ખાદિતુન્તિ મમ સરીરં સમન્તતો ખાદિતું ઉપધાવન્તિ. ઇદઞ્ચ નેસં અતિવિય અત્તનો ભયાવહં ઉપગમનકાલં ગહેત્વા વુત્તં. તે પન ઉપધાવિત્વા અટ્ઠિમત્તાવસેસં સરીરં કત્વા ગચ્છન્તિ.

૪૮૭. યે ચ તે સતતાનુયોગિનોતિ ઓસાનગાથાય અયં સઙ્ખેપત્થો – અહમ્પિ નામ રત્તિયં પાણવધમત્તતો વિરતો એવરૂપં સમ્પત્તિં અનુભવામિ. યે પન તે પુરિસા સુગતસ્સ બુદ્ધસ્સ ભગવતો સાસને અધિસીલાદિકે ધુવં પયુત્તા દળ્હં પયુત્તા સતતં સબ્બકાલં અનુયોગવન્તા, તે પુઞ્ઞવન્તો કેવલં લોકિયસુખેન અસમ્મિસ્સં ‘‘અસઙ્ખતં પદ’’ન્તિ લદ્ધનામં અમતમેવ અધિગચ્છન્તિ મઞ્ઞે, નત્થિ તેસં તદધિગમે કોચિ વિબન્ધોતિ.

એવં તેન પેતેન વુત્તે થેરો તં પવત્તિં સત્થુ આરોચેસિ. સત્થા તમત્થં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા સમ્પત્તપરિસાય ધમ્મં દેસેસિ. સબ્બમ્પિ વુત્તનયમેવ.

મિગલુદ્દકપેતવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.