૬. સેરિણીપેતિવત્થુવણ્ણના

નગ્ગા દુબ્બણ્ણરૂપાસીતિ ઇદં સત્થરિ જેતવને વિહરન્તે સેરિણીપેતિં આરબ્ભ વુત્તં. કુરુરટ્ઠે કિર હત્થિનિપુરે સેરિણી નામ એકા રૂપૂપજીવિની અહોસિ. તત્થ ચ ઉપોસથકરણત્થાય તતો તતો ભિક્ખૂ સન્નિપતિંસુ. પુન મહાભિક્ખુસન્નિપાતો અહોસિ. તં દિસ્વા મનુસ્સા તિલતણ્ડુલાદિં સપ્પિનવનીતમધુઆદિઞ્ચ બહું દાનૂપકરણં સજ્જેત્વા મહાદાનં પવત્તેસું. તેન ચ સમયેન સા ગણિકા અસ્સદ્ધા અપ્પસન્ના મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતચિત્તા તેહિ મનુસ્સેહિ ‘‘એહિ તાવ ઇદં દાનં અનુમોદાહી’’તિ ઉસ્સાહિતાપિ ‘‘કિં તેન મુણ્ડકાનં સમણાનં દિન્નેના’’તિ અપ્પસાદમેવ નેસં સમ્પવેદેસિ, કુતો અપ્પમત્તકસ્સ પરિચ્ચાગો.

સા અપરેન સમયેન કાલં કત્વા અઞ્ઞતરસ્સ પચ્ચન્તનગરસ્સ પરિખાપિટ્ઠે પેતી હુત્વા નિબ્બત્તિ. અથ હત્થિનિપુરવાસી અઞ્ઞતરો ઉપાસકો વણિજ્જાય તં નગરં ગન્ત્વા રત્તિયા પચ્ચૂસસમયે પરિખાપિટ્ઠં ગતો તાદિસેન પયોજનેન. સા તત્થ તં દિસ્વા સઞ્જાનિત્વા નગ્ગા અટ્ઠિત્તચમત્તાવસેસસરીરા અતિવિય બીભચ્છદસ્સના અવિદૂરે ઠત્વા અત્તાનં દસ્સેસિ. સો તં દિસ્વા –

૪૬૪. ‘‘નગ્ગા દુબ્બણ્ણરૂપાસિ, કિસા ધમનિસન્થતા;

ઉપ્ફાસુલિકે કિસિકે, કા નુ ત્વં ઇધ તિટ્ઠસી’’તિ. –

ગાથાય પુચ્છિ. સાપિસ્સ –

૪૬૫. ‘‘અહં ભદન્તે પેતીમ્હિ, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા’’તિ. –

ગાથાય અત્તાનં પકાસેસિ. પુન તેન –

૪૬૬. ‘‘કિં નુ કાયેન વાચાય, મનસા દુક્કટં કતં;

કિસ્સકમ્મવિપાકેન, પેતલોકં ઇતો ગતા’’તિ. –

ગાથાય કતકમ્મં પુચ્છિતા –

૪૬૭. ‘‘અનાવટેસુ તિત્થેસુ, વિચિનિં અડ્ઢમાસકં;

સન્તેસુ દેય્યધમ્મેસુ, દીપં નાકાસિમત્તનો.

૪૬૮. ‘‘નદિં ઉપેમિ તસિતા, રિત્તકા પરિવત્તતિ;

છાયં ઉપેમિ ઉણ્હેસુ, આતપો પરિવત્તતિ.

૪૬૯. ‘‘અગ્ગિવણ્ણો ચ મે વાતો, ડહન્તો ઉપવાયતિ;

એતઞ્ચ ભન્તે અરહામિ, અઞ્ઞઞ્ચ પાપકં તતો.

૪૭૦. ‘‘ગન્ત્વાન હત્થિનિં પુરં, વજ્જેસિ મય્હ માતરં;

‘ધીતા ચ તે મયા દિટ્ઠા, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા’.

૪૭૧. ‘‘અત્થિ મે એત્થ નિક્ખિત્તં, અનક્ખાતઞ્ચ તં મયા;

ચત્તારિ સતસહસ્સાનિ, પલ્લઙ્કસ્સ ચ હેટ્ઠતો.

૪૭૨. ‘‘તતો મે દાનં દદતુ, તસ્સા ચ હોતુ જીવિકા;

દાનં દત્વા ચ મે માતા, દક્ખિણં અનુદિચ્છતુ;

તદાહં સુખિતા હેસ્સં, સબ્બકામસમિદ્ધિની’’તિ. –

ઇમાહિ છહિ ગાથાહિ અત્તના કતકમ્મઞ્ચેવ પુન તેન અત્તનો કાતબ્બં અત્થઞ્ચ આચિક્ખિ.

૪૬૭. તત્થ અનાવટેસુ તિત્થેસૂતિ કેનચિ અનિવારિતેસુ નદીતળાકાદીનં તિત્થપદેસેસુ, યત્થ મનુસ્સા ન્હાયન્તિ, ઉદકકિચ્ચં કરોન્તિ, તાદિસેસુ ઠાનેસુ. વિચિનિં અડ્ઢમાસકન્તિ ‘‘મનુસ્સેહિ ઠપેત્વા વિસ્સરિતં અપિનામેત્થ કિઞ્ચિ લભેય્ય’’ન્તિ લોભાભિભૂતા અડ્ઢમાસકમત્તમ્પિ વિચિનિં ગવેસિં. અથ વા અનાવટેસુ તિત્થેસૂતિ ઉપસઙ્કમનેન કેનચિ અનિવારિતેસુ સત્તાનં પયોગાસયસુદ્ધિયા કારણભાવેન તિત્થભૂતેસુ સમણબ્રાહ્મણેસુ વિજ્જમાનેસુ. વિચિનિં અડ્ઢમાસકન્તિ મચ્છેરમલપરિયુટ્ઠિતચિત્તા કસ્સચિ કિઞ્ચિ અદેન્તી અડ્ઢમાસકમ્પિ વિસેસેન ચિનિં, ન સઞ્ચિનિં પુઞ્ઞં. તેનાહ ‘‘સન્તેસુ દેય્યધમ્મેસુ, દીપં નાકાસિમત્તનો’’તિ.

૪૬૮. તસિતાતિ પિપાસિતા. રિત્તકાતિ કાકપેય્યા સન્દમાનાપિ નદી મમ પાપકમ્મેન ઉદકેન રિત્તા તુચ્છા વાલિકમત્તા હુત્વા પરિવત્તતિ. ઉણ્હેસૂતિ ઉણ્હસમયેસુ. આતપો પરિવત્તતીતિ છાયાટ્ઠાનં મયિ ઉપગતાય આતપો સમ્પજ્જતિ.

૪૬૯-૭૦. અગ્ગિવણ્ણોતિ સમ્ફસ્સેન અગ્ગિસદિસો. તેન વુત્તં ‘‘ડહન્તો ઉપવાયતી’’તિ. એતઞ્ચ, ભન્તે, અરહામીતિ, ભન્તેતિ તં ઉપાસકં ગરુકારેન વદતિ. ભન્તે, એતઞ્ચ યથાવુત્તં પિપાસાદિદુક્ખં, અઞ્ઞઞ્ચ તતો પાપકં દારુણં દુક્ખં અનુભવિતું અરહામિ તજ્જસ્સ પાપસ્સ કતત્તાતિ અધિપ્પાયો. વજ્જેસીતિ વદેય્યાસિ.

૪૭૧-૭૨. એત્થ નિક્ખિત્તં, અનક્ખાતન્તિ ‘‘એત્તકં એત્થ નિક્ખિત્ત’’ન્તિ અનાચિક્ખિતં. ઇદાનિ તસ્સ પરિમાણં ઠપિતટ્ઠાનઞ્ચ દસ્સેન્તી ‘‘ચત્તારિ સતસહસ્સાનિ, પલ્લઙ્કસ્સ ચ હેટ્ઠતો’’તિ આહ. તત્થ પલ્લઙ્કસ્સાતિ પુબ્બે અત્તનો સયનપલ્લઙ્કસ્સ. તતોતિ નિહિતધનતો એકદેસં ગહેત્વા મમં ઉદ્દિસ્સ દાનં દેતુ. તસ્સાતિ મય્હં માતુયા.

એવં તાય પેતિયા વુત્તે સો ઉપાસકો તસ્સા વચનં સમ્પટિચ્છિત્વા તત્થ અત્તનો કરણીયં તીરેત્વા હત્થિનિપુરં ગન્ત્વા તસ્સા માતુયા તમત્થં આરોચેસિ. તમત્થં દસ્સેતું –

૪૭૩. સાધૂતિ સો પટિસ્સુત્વા, ગન્ત્વાન હત્થિનિં પુરં;

અવોચ તસ્સા માતરં –

‘‘ધીતા ચ તે મયા દિટ્ઠા, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા.

૪૭૪. ‘‘સા મં તત્થ સમાદપેસિ, વજ્જેસિ મય્હ માતરં;

‘ધીતા ચ તે મયા દિટ્ઠા, દુગ્ગતા યમલોકિકા;

પાપકમ્મં કરિત્વાન, પેતલોકં ઇતો ગતા.

૪૭૫. ‘‘‘અત્થિ ચ મે એત્થ નિક્ખિત્તં, અનક્ખાતઞ્ચ તં મયા;

ચત્તારિ સતસહસ્સાનિ, પલ્લઙ્કસ્સ ચ હેટ્ઠતો.

૪૭૬. ‘‘‘તતો મે દાનં દદતુ, તસ્સા ચ હોતુ જીવિકા;

દાનં દત્વા ચ મે માતા, દક્ખિણં અનુદિચ્છતુ;

તદાહં સુખિતા હેસ્સં, સબ્બકામસમિદ્ધિની’.

૪૭૭. ‘‘તતો હિ સા દાનમદા, તસ્સા દક્ખિણમાદિસી;

પેતી ચ સુખિતા આસિ, તસ્સા ચાસિ સુજીવિકા’’તિ. –

સઙ્ગીતિકારા આહંસુ. તા સુવિઞ્ઞેય્યાવ.

તં સુત્વા તસ્સા માતા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા તસ્સા આદિસિ. તેન સા પટિલદ્ધૂપકરણસમ્પત્તિયં ઠિતા માતુ અત્તાનં દસ્સેત્વા તં કારણં આચિક્ખિ, માતા ભિક્ખૂનં આરોચેસિ, ભિક્ખૂ તં પવત્તિં ભગવતો આરોચેસું. ભગવા તમત્થં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા સમ્પત્તપરિસાય ધમ્મં દેસેસિ. સા દેસના મહાજનસ્સ સાત્થિકા અહોસીતિ.

સેરિણીપેતિવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.