૧૨. કણ્ણમુણ્ડપેતિવત્થુવણ્ણના

સોણ્ણસોપાનફલકાતિ ઇદં સત્થરિ સાવત્થિયં વિહરન્તે કણ્ણમુણ્ડપેતિં આરબ્ભ વુત્તં. અતીતે કિર કસ્સપબુદ્ધકાલે કિમિલનગરે અઞ્ઞતરો ઉપાસકો સોતાપન્નો પઞ્ચહિ ઉપાસકસતેહિ સદ્ધિં સમાનચ્છન્દો હુત્વા આરામરોપનસેતુબન્ધનચઙ્કમનકરણાદીસુ પુઞ્ઞકમ્મેસુ પસુતો હુત્વા વિહરન્તો સઙ્ઘસ્સ વિહારં કારેત્વા તેહિ સદ્ધિં કાલેન કાલં વિહારં ગચ્છતિ. તેસં ભરિયાયોપિ ઉપાસિકા હુત્વા અઞ્ઞમઞ્ઞં સમગ્ગા માલાગન્ધવિલેપનાદિહત્થા કાલેન કાલં વિહારં ગચ્છન્તિયો અન્તરામગ્ગે આરામસભાદીસુ વિસ્સમિત્વા ગચ્છન્તિ.

અથેકદિવસં કતિપયા ધુત્તા એકિસ્સા સભાય સન્નિસિન્ના તાસુ તત્થ વિસ્સમિત્વા ગતાસુ તાસં રૂપસમ્પત્તિં દિસ્વા પટિબદ્ધચિત્તા હુત્વા તાસં સીલાચારગુણસમ્પન્નતં ઞત્વા કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘કો એતાસુ એકિસ્સાપિ સીલભેદં કાતું સમત્થો’’તિ. તત્થ અઞ્ઞતરો ‘‘અહં સમત્થો’’તિ આહ. તે તેન ‘‘સહસ્સેન અબ્ભુતં કરોમા’’તિ અબ્ભુતં અકંસુ. સો અનેકેહિ ઉપાયેહિ વાયમમાનો તાસુ સભં આગતાસુ સુમુઞ્ચિતં સત્તતન્તિં મધુરસ્સરં વીણં વાદેન્તો મધુરેનેવ સરેન કામપટિસંયુત્તગીતાનિ ગાયન્તો ગીતસદ્દેન તાસુ અઞ્ઞતરં ઇત્થિં સીલભેદં પાપેન્તો અતિચારિનિં કત્વા તે ધુત્તે સહસ્સં પરાજેસિ. તે સહસ્સપરાજિતા તસ્સા સામિકસ્સ આરોચેસું. સામિકો તં પુચ્છિ – ‘‘કિં ત્વં એવરૂપા, યથા તે પુરિસા અવોચુ’’ન્તિ. સા ‘‘નાહં ઈદિસં જાનામી’’તિ પટિક્ખિપિત્વા તસ્મિં અસદ્દહન્તે સમીપે ઠિતં સુનખં દસ્સેત્વા સપથં અકાસિ ‘‘સચે મયા તાદિસં પાપકમ્મં કતં, અયં છિન્નકણ્ણો કાળસુનખો તત્થ તત્થ ભવે જાતં મં ખાદતૂ’’તિ. ઇતરાપિ પઞ્ચસતા ઇત્થિયો તં ઇત્થિં અતિચારિનિં જાનન્તી કિં અયં તથારૂપં પાપં અકાસિ, ઉદાહુ નાકાસી’’તિ ચોદિતા ‘‘ન મયં એવરૂપં જાનામા’’તિ મુસા વત્વા ‘‘સચે મયં જાનામ, ભવે ભવે એતિસ્સાયેવ દાસિયો ભવેય્યામા’’તિ સપથં અકંસુ.

અથ સા અતિચારિની ઇત્થી તેનેવ વિપ્પટિસારેન ડય્હમાનહદયા સુસ્સિત્વા ન ચિરેનેવ કાલં કત્વા હિમવતિ પબ્બતરાજે સત્તન્નં મહાસરાનં અઞ્ઞતરસ્સ કણ્ણમુણ્ડદહસ્સ તીરે વિમાનપેતી હુત્વા નિબ્બત્તિ. વિમાનસામન્તા ચસ્સા કમ્મવિપાકાનુભવનયોગ્ગા એકા પોક્ખરણી નિબ્બત્તિ. સેસા ચ પઞ્ચસતા ઇત્થિયો કાલં કત્વા સપથકમ્મવસેન તસ્સાયેવ દાસિયો હુત્વા નિબ્બત્તિંસુ. સા તત્થ પુબ્બે કતસ્સ પુઞ્ઞકમ્મસ્સ ફલેન દિવસભાગં દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવિત્વા અડ્ઢરત્તે પાપકમ્મબલસઞ્ચોદિતા સયનતો ઉટ્ઠહિત્વા પોક્ખરણિતીરં ગચ્છતિ. તત્થ ગતં ગજપોતકપ્પમાણો એકો કાળસુનખો ભેરવરૂપો છિન્નકણ્ણો તિખિણાયતકથિનદાઠો સુવિપ્ફુલિતખદિરઙ્ગારપુઞ્જસદિસનયનો નિરન્તરપ્પવત્તવિજ્જુલતાસઙ્ઘાતસદિસજિવ્હો કથિનતિખિણનખો ખરાયતદુબ્બણ્ણલોમો તતો આગન્ત્વા તં ભૂમિયં નિપાતેત્વા અતિસયજિઘચ્છાભિભૂતો વિય પસય્હ ખાદન્તો અટ્ઠિસઙ્ખલિકમત્તં કત્વા દન્તેહિ ગહેત્વા પોક્ખરણિયં ખિપિત્વા અન્તરધાયતિ. સા ચ તત્થ પક્ખિત્તસમનન્તરમેવ પકતિરૂપધારિની હુત્વા વિમાનં અભિરુય્હ સયને નિપજ્જતિ. ઇતરા પન તસ્સા દાસબ્યમેવ દુક્ખં અનુભવન્તિ. એવં તાસં તત્થ વસન્તીનં પઞ્ઞાસાધિકાનિ પઞ્ચ વસ્સસતાનિ વીતિવત્તાનિ.

અથ તાસં પુરિસેહિ વિના દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવન્તીનં ઉક્કણ્ઠા અહેસું. તત્થ ચ કણ્ણમુણ્ડદહતો નિગ્ગતા પબ્બતવિવરેન આગન્ત્વા ગઙ્ગં નદિં અનુપવિટ્ઠા એકા નદી અત્થિ. તાસઞ્ચ વસનટ્ઠાનસમીપે એકો દિબ્બફલેહિ અમ્બરુક્ખેહિ પનસલબુજાદીહિ ચ ઉપસોભિતો આરામસદિસો અરઞ્ઞપ્પદેસો અત્થિ. તા એવં સમચિન્તેસું – ‘‘હન્દ, મયં ઇમાનિ અમ્બફલાનિ ઇમિસ્સા નદિયા પક્ખિપિસ્સામ, અપ્પેવ નામ ઇમં ફલં દિસ્વા ફલલોભેન કોચિદેવ પુરિસો ઇધાગચ્છેય્ય, તેન સદ્ધિં રમિસ્સામાતિ. તા તથા અકંસુ. તાહિ પન પક્ખિત્તાનિ અમ્બફલાનિ કાનિચિ તાપસા ગણ્હિંસુ, કાનિચિ વનચરકા, કાનિચિ કાકા વિલુજ્જિંસુ, કાનિચિ તીરે લગ્ગિંસુ. એકં પન ગઙ્ગાય સોતં પત્વા અનુક્કમેન બારાણસિં સમ્પાપુણિ.

તેન ચ સમયેન બારાણસિરાજા લોહજાલપરિક્ખિત્તે ગઙ્ગાજલે ન્હાયતિ. અથ તં ફલં નદિસોતેન વુય્હમાનં અનુક્કમેન આગન્ત્વા લોહજાલે લગ્ગિ. તં વણ્ણગન્ધરસસમ્પન્નં મહન્તં દિબ્બં અમ્બફલં દિસ્વા રાજપુરિસા રઞ્ઞો ઉપનેસું. રાજા તસ્સ એકદેસં ગહેત્વા વીમંસનત્થાય એકસ્સ બન્ધનાગારે ઠપિતસ્સ વજ્ઝચોરસ્સ ખાદિતું અદાસિ. સો તં ખાદિત્વા ‘‘દેવ, મયા એવરૂપં ન ખાદિતપુબ્બં, દિબ્બમિદં મઞ્ઞે અમ્બફલ’’ન્તિ આહ. રાજા પુનપિ તસ્સ એકં ખણ્ડં અદાસિ. સો તં ખાદિત્વા વિગતવલિતપલિતો અતિવિય મનોહરરૂપો યોબ્બને ઠિતો વિય અહોસિ. તં દિસ્વા રાજા અચ્છરિયબ્ભુતજાતો તં અમ્બફલં પરિભુઞ્જિત્વા સરીરે વિસેસં લભિત્વા મનુસ્સે પુચ્છિ – ‘‘કત્થ એવરૂપાનિ દિબ્બઅમ્બફલાનિ સંવિજ્જન્તી’’તિ? મનુસ્સા એવમાહંસુ – ‘‘હિમવન્તે કિર, દેવ, પબ્બતરાજે’’તિ. ‘‘સક્કા પન તાનિ આનેતુ’’ન્તિ? ‘‘વનચરકા, દેવ, જાનન્તી’’તિ.

રાજા વનચરકે પક્કોસાપેત્વા તેસં તમત્થં આચિક્ખિત્વા તેહિ સમ્મન્તેત્વા દિન્નસ્સ એકસ્સ વનચરકસ્સ સહસ્સં દત્વા તં વિસ્સજ્જેસિ – ‘‘ગચ્છ, સીઘં તં મે અમ્બફલં આનેહી’’તિ. સો તં કહાપણસહસ્સં પુત્તદારસ્સ દત્વા પાથેય્યં ગહેત્વા પટિગઙ્ગં કણ્ણમુણ્ડદહાભિમુખો ગન્ત્વા મનુસ્સપથં અતિક્કમિત્વા કણ્ણમુણ્ડદહતો ઓરં સટ્ઠિયોજનપ્પમાણે પદેસે એકં તાપસં દિસ્વા તેન આચિક્ખિતમગ્ગેન ગચ્છન્તો પુન તિંસયોજનપ્પમાણે પદેસે એકં તાપસં દિસ્વા, તેન આચિક્ખિતમગ્ગેન ગચ્છન્તો પુન પન્નરસયોજનપ્પમાણે ઠાને અઞ્ઞં તાપસં દિસ્વા, તસ્સ અત્તનો આગમનકારણં કથેસિ. તાપસો તં અનુસાસિ – ‘‘ઇતો પટ્ઠાય ઇમં મહાગઙ્ગં પહાય ઇમં ખુદ્દકનદિં નિસ્સાય પટિસોતં ગચ્છન્તો યદા પબ્બતવિવરં પસ્સસિ, તદા રત્તિયં ઉક્કં ગહેત્વા પવિસેય્યાસિ. અયઞ્ચ નદી રત્તિયં નપ્પવત્તતિ, તેન તે ગમનયોગ્ગા હોતિ, કતિપયયોજનાતિક્કમેન તે અમ્બે પસ્સિસ્સસી’’તિ. સો તથા કત્વા ઉદયન્તે સૂરિયે વિવિધરતનરંસિજાલપજ્જોતિતભૂમિભાગં ફલભારાવનતસાખાવિતાનતરુગણોપસોભિતં નાનાવિધવિહઙ્ગગણૂપકૂજિતં અતિવિય મનોહરં અમ્બવનં સમ્પાપુણિ.

અથ નં તા અમનુસ્સિત્થિયો દૂરતોવ આગચ્છન્તં દિસ્વા ‘‘એસ મમ પરિગ્ગહો, એસ મમ પરિગ્ગહો’’તિ ઉપધાવિંસુ. સો પન તાહિ સદ્ધિં તત્થ દિબ્બસમ્પત્તિં અનુભવિતું યોગ્ગસ્સ પુઞ્ઞકમ્મસ્સ અકતત્તા તા દિસ્વાવ ભીતો વિરવન્તો પલાયિત્વા અનુક્કમેન બારાણસિં પત્વા તં પવત્તિં રઞ્ઞો આરોચેસિ. રાજા તં સુત્વા તા ઇત્થિયો દટ્ઠું અમ્બફલાનિ ચ પરિભુઞ્જિતું સઞ્જાતાભિલાસો રજ્જભારં અમચ્ચેસુ આરોપેત્વા મિગવાપદેસેન સન્નદ્ધધનુકલાપો ખગ્ગં બન્ધિત્વા કતિપયમનુસ્સપરિવારો તેનેવ વનચરકેન દસ્સિતમગ્ગેન ગન્ત્વા કતિપયયોજનન્તરે ઠાને મનુસ્સેપિ ઠપેત્વા વનચરકમેવ ગહેત્વા અનુક્કમેન ગન્ત્વા તમ્પિ તતો નિવત્તાપેત્વા ઉદયન્તે દિવાકરે અમ્બવનં પાવિસિ. અથ નં તા ઇત્થિયો અભિનવઉપ્પન્નમિવ દેવપુત્તં દિસ્વા પચ્ચુગ્ગન્ત્વા ‘‘રાજા’’તિ ઞત્વા સઞ્જાતસિનેહબહુમાના સક્કચ્ચં ન્હાપેત્વા દિબ્બેહિ વત્થાલઙ્કારમાલાગન્ધવિલેપનેહિ સુમણ્ડિતપસાધિતં કત્વા વિમાનં આરોપેત્વા નાનગ્ગરસં દિબ્બભોજનં ભોજેત્વા તસ્સ ઇચ્છાનુરૂપં પયિરુપાસિંસુ.

અથ દિયડ્ઢવસ્સસતે અતિક્કન્તે રાજા અડ્ઢરત્તિસમયે ઉટ્ઠહિત્વા નિસિન્નો તં અતિચારિનિં પેતિં પોક્ખરણિતીરં ગચ્છન્તિં દિસ્વા ‘‘કિં નુ ખો એસા ઇમાય વેલાય ગચ્છતી’’તિ વીમંસિતુકામો અનુબન્ધિ. અથ નં તત્થ ગતં સુનખેન ખજ્જમાનં દિસ્વા ‘‘કિં નુ ખો ઇદ’’ન્તિ અજાનન્તો તયો ચ દિવસે વીમંસિત્વા ‘‘એસો એતિસ્સા પચ્ચામિત્તો ભવિસ્સતી’’તિ નિસિતેન ઉસુના વિજ્ઝિત્વા જીવિતા વોરોપેત્વા તઞ્ચ ઇત્થિં પોથેત્વા પોક્ખરણિં ઓતારેત્વા પટિલદ્ધપુરિમરૂપં દિસ્વા –

૩૪૮. ‘‘સોણ્ણસોપાનફલકા, સોણ્ણવાલુકસન્થતા;

તત્થ સોગન્ધિયા વગ્ગૂ, સુચિગન્ધા મનોરમા.

૩૪૯. ‘‘નાનારુક્ખેહિ સઞ્છન્ના, નાનાગન્ધસમેરિતા;

નાનાપદુમસઞ્છન્ના, પુણ્ડરીકસમોતતા.

૩૫૦. ‘‘સુરભિં સમ્પવાયન્તિ, મનુઞ્ઞા માલુતેરિતા;

હંસકોઞ્ચાભિરુદા ચ, ચક્કવક્કાભિકૂજિતા.

૩૫૧. ‘‘નાનાદિજગણાકિણ્ણા, નાનાસરગણાયુતા;

નાનાફલધરા રુક્ખા, નાનાપુપ્ફધરા વના.

૩૫૨. ‘‘ન મનુસ્સેસુ ઈદિસં, નગરં યાદિસં ઇદં;

પાસાદા બહુકા તુય્હં, સોવણ્ણરૂપિયામયા;

દદ્દલ્લમાના આભેન્તિ, સમન્તા ચતુરો દિસા.

૩૫૩. ‘‘પઞ્ચ દાસિસતા તુય્હં, યા તેમા પરિચારિકા;

તા કમ્બુકાયૂરધરા, કઞ્ચનાવેળભૂસિતા.

૩૫૪. ‘‘પલ્લઙ્કા બહુકા તુય્હં, સોવણ્ણરૂપિયામયા;

કદલિમિગસઞ્છન્ના, સજ્જા ગોનકસન્થતા.

૩૫૫. ‘‘યત્થ તુવં વાસૂપગતા, સબ્બકામસમિદ્ધિની;

સમ્પત્તાયડ્ઢરત્તાય, તતો ઉટ્ઠાય ગચ્છસિ.

૩૫૬. ‘‘ઉય્યાનભૂમિં ગન્ત્વાન, પોક્ખરઞ્ઞા સમન્તતો;

તસ્સા તીરે તુવં ઠાસિ, હરિતે સદ્દલે સુભે.

૩૫૭. ‘‘તતો તે કણ્ણમુણ્ડો સુનખો, અઙ્ગમઙ્ગાનિ ખાદતિ;

યદા ચ ખાયિતા આસિ, અટ્ઠિસઙ્ખલિકા કતા;

ઓગાહસિ પોક્ખરણિં, હોતિ કાયો યથા પુરે.

૩૫૮. ‘‘તતો ત્વં અઙ્ગપચ્ચઙ્ગી, સુચારુ પિયદસ્સના;

વત્થેન પારુપિત્વાન, આયાસિ મમ સન્તિકં.

૩૫૯. ‘‘કિં નુ કાયેન વાચાય, મનસા દુક્કટં કતં;

કિસ્સકમ્મવિપાકેન, કણ્ણમુણ્ડો સુનખો તવ;

અઙ્ગમઙ્ગાનિ ખાદતી’’તિ. –

દ્વાદસહિ ગાથાહિ તં તસ્સ પવત્તિં પટિપુચ્છિ.

૩૪૮. તત્થ સોણ્ણસોપાનફલકાતિ સુવણ્ણમયસોપાનફલકા. સોણ્ણવાલુકસન્થતાતિ સમન્તતો સુવણ્ણમયાહિ વાલુકાહિ સન્થતા. તત્થાતિ પોક્ખરણિયં. સોગન્ધિયાતિ સોગન્ધિકા. વગ્ગૂતિ સુન્દરા રુચિરા. સુચિગન્ધાતિ મનુઞ્ઞગન્ધા.

૩૪૯. નાનાગન્ધસમેરિતાતિ નાનાવિધસુરભિગન્ધવસેન ગન્ધવાયુના સમન્તતો એરિતા. નાનાપદુમસઞ્છન્નાતિ નાનાવિધરત્તપદુમસઞ્છાદિતસલિલતલા. પુણ્ડરીકસમોતતાતિ સેતપદુમેહિ ચ સમોકિણ્ણા.

૩૫૦. સુરભિં સમ્પવાયન્તીતિ સમ્મદેવ સુગન્ધં વાયતિ પોક્ખરણીતિ અધિપ્પાયો. હંસકોઞ્ચાભિરુદાતિ હંસેહિ ચ કોઞ્ચેહિ ચ અભિનાદિતા.

૩૫૧. નાનાદિજગણાકિણ્ણાતિ નાનાદિજગણાકિણ્ણા. નાનાસરગણાયુતાતિ નાનાવિધવિહઙ્ગમાભિરુદસમૂહયુત્તા. નાનાફલધરાતિ નાનાવિધફલધારિનો સબ્બકાલં વિવિધફલભારનમિતસાખત્તા. નાનાપુપ્ફધરા વનાતિ નાનાવિધસુરભિકુસુમદાયિકાનિ વનાનીતિ અત્થો. લિઙ્ગવિપલ્લાસેન હિ ‘‘વના’’તિ વુત્તં.

૩૫૨. ન મનુસ્સેસુ ઈદિસં નગરન્તિ યાદિસં તવ ઇદં નગરં, ઈદિસં મનુસ્સેસુ નત્થિ, મનુસ્સલોકે ન ઉપલબ્ભતીતિ અત્થો. રૂપિયમયાતિ રજતમયા. દદ્દલ્લમાનાતિ અતિવિય વિરોચમાના. આભેન્તીતિ સોભયન્તિ. સમન્તા ચતુરો દિસાતિ સમન્તતો ચતસ્સોપિ દિસાયો.

૩૫૩. યા તેમાતિ યા તે ઇમા. પરિચારિકાતિ વેય્યાવચ્ચકારિનિયો. તાતિ તા પરિચારિકાયો. કમ્બુકાયૂરધરાતિ સઙ્ખવલયકાયૂરવિભૂસિતા. કઞ્ચનાવેળભૂસિતાતિ સુવણ્ણવટંસકસમલઙ્કતકેસહત્થા.

૩૫૪. કદલિમિગસઞ્છન્નાતિ કદલિમિગચમ્મપચ્ચત્થરણત્થતા. સજ્જાતિ સજ્જિતા સયિતું યુત્તરૂપા. ગોનકસન્થતાતિ દીઘલોમકેન કોજવેન સન્થતા.

૩૫૫. યત્થાતિ યસ્મિં પલ્લઙ્કે. વાસૂપગતાતિ વાસં ઉપગતા, સયિતાતિ અત્થો. સમ્પત્તાયડ્ઢરત્તાયાતિ અડ્ઢરત્તિયા ઉપગતાય. તતોતિ પલ્લઙ્કતો.

૩૫૬. પોક્ખરઞ્ઞાતિ પોક્ખરણિયા. હરિતેતિ નીલે. સદ્દલેતિ તરુણતિણસઞ્છન્ને. સુભેતિ સુદ્ધે. સુભેતિ વા તસ્સા આલપનં. ભદ્દે, સમન્તતો હરિતે સદ્દલે તસ્સા પોક્ખરણિયા તીરે ત્વં ગન્ત્વાન ઠાસિ તિટ્ઠસીતિ યોજના.

૩૫૭. કણ્ણમુણ્ડોતિ ખણ્ડિતકણ્ણો છિન્નકણ્ણો. ખાયિતા આસીતિ ખાદિતા અહોસિ. અટ્ઠિસઙ્ખલિકા કતાતિ અટ્ઠિસઙ્ખલિકમત્તા કતા. યથા પુરેતિ સુનખેન ખાદનતો પુબ્બે વિય.

૩૫૮. તતોતિ પોક્ખરણિં ઓગાહનતો પચ્છા. અઙ્ગપચ્ચઙ્ગીતિ પરિપુણ્ણસબ્બઙ્ગપચ્ચઙ્ગવતી. સુચારૂતિ સુટ્ઠુ મનોરમા. પિયદસ્સનાતિ દસ્સનીયા. આયાસીતિ આગચ્છસિ.

એવં તેન રઞ્ઞા પુચ્છિતા સા પેતી આદિતો પટ્ઠાય અત્તનો પવત્તિં તસ્સ કથેન્તી –

૩૬૦. ‘‘કિમિલાયં ગહપતિ, સદ્ધો આસિ ઉપાસકો;

તસ્સાહં ભરિયા આસિં, દુસ્સીલા અતિચારિની.

૩૬૧. ‘‘સો મં અતિચરમાનાય, સામિકો એતદબ્રવિ;

‘નેતં તં છન્નં પતિરૂપં, યં ત્વં અતિચરાસિ મં’.

૩૬૨. ‘‘સાહં ઘોરઞ્ચ સપથં, મુસાવાદઞ્ચ ભાસિસં;

‘નાહં તં અતિચરામિ, કાયેન ઉદ ચેતસા.

૩૬૩. ‘‘‘સચાહં તં અતિચરામિ, કાયેન ઉદ ચેતસા;

કણ્ણમુણ્ડોયં સુનખો, અઙ્ગમઙ્ગાનિ ખાદતુ’.

૩૬૪. ‘‘તસ્સ કમ્મસ્સ વિપાકં, મુસાવાદસ્સ ચૂભયં;

સત્તેવ વસ્સસતાનિ, અનુભૂતં યતો હિ મે;

કણ્ણમુણ્ડો ચ સુનખો, અઙ્ગમઙ્ગાનિ ખાદતી’’તિ. – પઞ્ચ ગાથા આહ;

૩૬૦-૧. તત્થ કિમિલાયન્તિ એવંનામકે નગરે. અતિચારિનીતિ ભરિયા હિ પતિં અતિક્કમ્મ ચરણતો ‘‘અતિચારિની’’તિ વુચ્ચતિ. અતિચરમાનાય મયિ સો સામિકો મં એતદબ્રવીતિ યોજના. નેતં છન્નન્તિઆદિ વુત્તાકારદસ્સનં. તત્થ નેતં છન્નન્તિ ન એતં યુત્તં. ન પતિરૂપન્તિ તસ્સેવ વેવચનં. યન્તિ કિરિયાપરામસનં. અતિચરાસીતિ અતિચરસિ, અયમેવ વા પાઠો. યં મં ત્વં અતિચરસિ, તત્થ યં અતિચરણં, નેતં છન્નં નેતં પતિરૂપન્તિ અત્થો.

૩૬૨-૪. ઘોરન્તિ દારુણં. સપથન્તિ સપનં. ભાસિસન્તિ અભાસિં. સચાહન્તિ સચે અહં. તન્તિ ત્વં. તસ્સ કમ્મસ્સાતિ તસ્સ પાપકમ્મસ્સ દુસ્સીલ્યકમ્મસ્સ. મુસાવાદસ્સ ચાતિ ‘‘નાહં તં અતિચરામી’’તિ વુત્તમુસાવાદસ્સ ચ. ઉભયન્તિ ઉભયસ્સ વિપાકં. અનુભૂતન્તિ અનુભૂયમાનં મયાતિ અત્થો. યતોતિ યતો પાપકમ્મતો.

એવઞ્ચ પન વત્વા તેન અત્તનો કતં ઉપકારં કિત્તેન્તી –

૩૬૫. ‘‘ત્વઞ્ચ દેવ બહુકારો, અત્થાય મે ઇધાગતો;

સુમુત્તાહં કણ્ણમુણ્ડસ્સ, અસોકા અકુતોભયા.

૩૬૬. ‘‘તાહં દેવ નમસ્સામિ, યાચામિ પઞ્જલીકતા;

ભુઞ્જ અમાનુસે કામે, રમ દેવ મયા સહા’’તિ. –

દ્વે ગાથા આહ. તત્થ દેવાતિ રાજાનં આલપતિ. કણ્ણમુણ્ડસ્સાતિ કણ્ણમુણ્ડતો. નિસ્સક્કે હિ ઇદં સામિવચનં. અથ રાજા તત્થ વાસેન નિબ્બિન્નમાનસો ગમનજ્ઝાસયં પકાસેસિ. તં સુત્વા પેતી રઞ્ઞો પટિબદ્ધચિત્તા તત્થેવસ્સ વાસં યાચન્તી ‘‘તાહં, દેવ, નમસ્સામી’’તિ ગાથમાહ.

પુન રાજા એકંસેન નગરં ગન્તુકામોવ હુત્વા અત્તનો અજ્ઝાસયં પવેદેન્તો –

૩૬૭. ‘‘ભુત્તા અમાનુસા કામા, રમિતોમ્હિ તયા સહ;

તાહં સુભગે યાચામિ, ખિપ્પં પટિનયાહિ મ’’ન્તિ. –

ઓસાનગાથમાહ. તત્થ તાહન્તિ તં અહં. સુભગેતિ સુભગયુત્તે. પટિનયાહિ મન્તિ મય્હં નગરમેવ મં પટિનેહિ. સેસં સબ્બત્થ પાકટમેવ.

અથ સા વિમાનપેતી રઞ્ઞો વચનં સુત્વા વિયોગં અસહમાના સોકાતુરતાય બ્યાકુલહદયા વેધમાનસરીરા નાનાવિધેહિ ઉપાયેહિ આયાચિત્વાપિ તં તત્થ વાસેતું અસક્કોન્તી બહૂહિ મહારહેહિ રતનેહિ સદ્ધિં રાજાનં નગરં નેત્વા પાસાદં આરોપેત્વા કન્દિત્વા પરિદેવિત્વા અત્તનો વસનટ્ઠાનમેવ ગતા. રાજા પન તં દિસ્વા સઞ્જાતસંવેગો દાનાદીનિ પુઞ્ઞકમ્માનિ કત્વા સગ્ગપરાયણો અહોસિ. અથ અમ્હાકં ભગવતિ લોકે ઉપ્પજ્જિત્વા પવત્તિતવરધમ્મચક્કે અનુક્કમેન સાવત્થિયં વિહરન્તે એકદિવસં આયસ્મા મહામોગ્ગલ્લાનો પબ્બતચારિકં ચરમાનો તં ઇત્થિં સપરિવારં દિસ્વા તાય કતકમ્મં પુચ્છિ. સા આદિતો પટ્ઠાય સબ્બં થેરસ્સ કથેસિ. થેરો તાસં ધમ્મં દેસેસિ. તં પવત્તિં થેરો ભગવતો આરોચેસિ. ભગવા તમત્થં અટ્ઠુપ્પત્તિં કત્વા સમ્પત્તપરિસાય ધમ્મં દેસેસિ. મહાજનો પટિલદ્ધસંવેગો પાપતો ઓરમિત્વા દાનાદીનિ પુઞ્ઞકમ્માનિ કત્વા સગ્ગપરાયણો અહોસીતિ.

કણ્ણમુણ્ડપેતિવત્થુવણ્ણના નિટ્ઠિતા.