૨. સક્કારસુત્તવણ્ણના

૮૧. દુતિયે સક્કારેનાતિ સક્કારેન હેતુભૂતેન, અથ વા સક્કારેનાતિ સક્કારહેતુના, સક્કારહેતુકેન વા. સક્કારઞ્હિ નિસ્સાય ઇધેકચ્ચે પુગ્ગલા પાપિચ્છા ઇચ્છાપકતા ઇચ્છાચારે ઠત્વા ‘‘સક્કારં નિબ્બત્તેસ્સામા’’તિ અનેકવિહિતં અનેસનં અપ્પતિરૂપં આપજ્જિત્વા ઇતો ચુતા અપાયેસુ નિબ્બત્તન્તિ, અપરે યથાસક્કારં લભિત્વા તન્નિમિત્તં માનમદમચ્છરિયાદિવસેન પમાદં આપજ્જિત્વા ઇતો ચુતા અપાયેસુ નિબ્બત્તન્તિ. યં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘સક્કારેન અભિભૂતા પરિયાદિન્નચિત્તા’’તિ. તત્થ અભિભૂતાતિ અજ્ઝોત્થટા. પરિયાદિન્નચિત્તાતિ ખેપિતચિત્તા, ઇચ્છાચારેન માનમદાદિના ચ ખયં પાપિતકુસલચિત્તા. અથ વા પરિયાદિન્નચિત્તાતિ પરિતો આદિન્નચિત્તા, વુત્તપ્પકારેન અકુસલકોટ્ઠાસેન યથા કુસલચિત્તસ્સ ઉપ્પત્તિવારો ન હોતિ, એવં સમન્તતો ગહિતચિત્તસન્તાનાતિ અત્થો. અસક્કારેનાતિ હીળેત્વા પરિભવિત્વા પરેહિ અત્તનિ પવત્તિતેન અસક્કારેન હેતુના, અસક્કારહેતુકેન વા માનાદિના. સક્કારેન ચ અસક્કારેન ચાતિ કેહિચિ પવત્તિતેન સક્કારેન કેહિચિ પવત્તિતેન અસક્કારેન ચ. યે હિ કેહિચિ પઠમં સક્કતા હુત્વા તેહિયેવ અસારભાવં ઞત્વા પચ્છા અસક્કતા હોન્તિ, તાદિસે સન્ધાય વુત્તં ‘‘સક્કારેન ચ અસક્કારેન ચા’’તિ.

એત્થ સક્કારેન અભિભૂતા દેવદત્તાદયો નિદસ્સેતબ્બા. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘ફલં વે કદલિં હન્તિ, ફલં વેળું ફલં નળં;

સક્કારો કાપુરિસં હન્તિ, ગબ્ભો અસ્સતરિં યથા’’તિ. (સં. નિ. ૧.૧૮૩; અ. નિ. ૪.૬૮; ચૂળવ. ૩૩૫);

સાધૂનં ઉપરિ કતેન અસક્કારેન અભિભૂતા દણ્ડકીરાજકાલિઙ્ગરાજમજ્ઝરાજાદયો નિદસ્સેતબ્બા. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘કિસઞ્હિ વચ્છં અવકિરિય દણ્ડકી,

ઉચ્છિન્નમૂલો સજનો સરટ્ઠો;

કુક્કુળનામે નિરયમ્હિ પચ્ચતિ,

તસ્સ ફુલિઙ્ગાનિ પતન્તિ કાયે.

‘‘યો સઞ્ઞતે પબ્બજિતે અવઞ્ચયિ,

ધમ્મં ભણન્તે સમણે અદૂસકે;

તં નાળિકેરં સુનખા પરત્થ,

સઙ્ગમ્મ ખાદન્તિ વિફન્દમાનં’’. (જા. ૨.૧૭.૭૦-૭૧);

‘‘ઉપહચ્ચ મનં મજ્ઝો, માતઙ્ગસ્મિં યસસ્સિને;

સપારિસજ્જો ઉચ્છિન્નો, મજ્ઝારઞ્ઞં તદા અહૂ’’તિ. (જા. ૨.૧૯.૯૬);

સક્કારેન ચ અસક્કારેન ચ અભિભૂતા અઞ્ઞતિત્થિયા નાટપુત્તાદયો નિદસ્સેતબ્બા.

ગાથાસુ ઉભયન્તિ ઉભયેન સક્કારેન ચ અસક્કારેન ચ. સમાધિ ન વિકમ્પતીતિ ન ચલતિ, એકગ્ગભાવેન તિટ્ઠતિ. કસ્સ પન ન ચલતીતિ આહ ‘‘અપ્પમાદવિહારિનો’’તિ. યો પમાદકરધમ્માનં રાગાદીનં સુટ્ઠુ પહીનત્તા અપ્પમાદવિહારી અરહા, તસ્સ. સો હિ લોકધમ્મેહિ ન વિકમ્પતિ. સુખુમદિટ્ઠિવિપસ્સકન્તિ ફલસમાપત્તિઅત્થં સુખુમાય દિટ્ઠિયા પઞ્ઞાય અભિણ્હં પવત્તવિપસ્સનત્તા સુખુમદિટ્ઠિવિપસ્સકં. ઉપાદાનક્ખયારામન્તિ ચતુન્નં ઉપાદાનાનં ખયં પરિયોસાનભૂતં અરહત્તફલં આરમિતબ્બં એતસ્સાતિ ઉપાદાનક્ખયારામં. સેસં વુત્તનયમેવ.

દુતિયસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.