૭. મેત્તાભાવનાસુત્તવણ્ણના

૨૭. સત્તમે યાનિ કાનિચીતિ અનવસેસપરિયાદાનં. ઓપધિકાનિ પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનીતિ

તેસં નિયમનં. તત્થ ઉપધિ વુચ્ચન્તિ ખન્ધા, ઉપધિસ્સ કરણં સીલં એતેસં, ઉપધિપ્પયોજનાનિ વા ઓપધિકાનિ. સમ્પત્તિભવે અત્તભાવજનકાનિ પટિસન્ધિપવત્તિવિપાકદાયકાનિ. પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનીતિ પુઞ્ઞકિરિયા ચ તા તેસં તેસં ફલાનિસંસાનં વત્થૂનિ ચાતિ પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનિ. તાનિ પન સઙ્ખેપતો દાનમયં, સીલમયં, ભાવનામયન્તિ તિવિધાનિ હોન્તિ. તત્થ યં વત્તબ્બં, તં પરતો તિકનિપાતવણ્ણનાયં આવિ ભવિસ્સતિ. મેત્તાય ચેતોવિમુત્તિયાતિ મેત્તાભાવનાવસેન પટિલદ્ધતિકચતુક્કજ્ઝાનસમાપત્તિયા. ‘‘મેત્તા’’તિ હિ વુત્તે ઉપચારોપિ લબ્ભતિ અપ્પનાપિ, ‘‘ચેતોવિમુત્તી’’તિ પન વુત્તે અપ્પનાઝાનમેવ લબ્ભતિ. તઞ્હિ નીવરણાદિપચ્ચનીકધમ્મતો ચિત્તસ્સ સુટ્ઠુ વિમુત્તિભાવેન ચેતોવિમુત્તીતિ વુચ્ચતિ. કલં નાગ્ઘન્તિ સોળસિન્તિ મેત્તાબ્રહ્મવિહારસ્સ સોળસભાગં ઓપધિકાનિ પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનિ ન અગ્ઘન્તિ. ઇદં વુત્તં હોતિ – મેત્તાય ચેતોવિમુત્તિયા યો વિપાકો, તં સોળસ કોટ્ઠાસે કત્વા તતો એકં પુન સોળસ કોટ્ઠાસે કત્વા તત્થ યો એકકોટ્ઠાસો, ન તં અઞ્ઞાનિ ઓપધિકાનિ પુઞ્ઞકિરિયવત્થૂનિ અગ્ઘન્તીતિ. અધિગ્ગહેત્વાતિ અભિભવિત્વા. ભાસતેતિ ઉપક્કિલેસવિસુદ્ધિયા દિપ્પતિ. તપતેતિ તતો એવ અનવસેસે પટિપક્ખધમ્મે સન્તપતિ. વિરોચતીતિ ઉભયસમ્પત્તિયા વિરોચતિ. મેત્તા હિ ચેતોવિમુત્તિ ચન્દાલોકસઙ્ખાતા વિગતૂપક્કિલેસા જુણ્હા વિય દિપ્પતિ, આતપો વિય અન્ધકારં પચ્ચનીકધમ્મે વિધમન્તી તપતિ, ઓસધિતારકા વિય વિજ્જોતમાના વિરોચતિ ચ.

સેય્યથાપીતિ ઓપમ્મદસ્સનત્થે નિપાતો. તારકરૂપાનન્તિ જોતીનં. ચન્દિયાતિ ચન્દસ્સ અયન્તિ ચન્દી, તસ્સા ચન્દિયા, પભાય જુણ્હાયાતિ અત્થો. વસ્સાનન્તિ વસ્સાનં બહુવસેન લદ્ધવોહારસ્સ ઉતુનો. પચ્છિમે માસેતિ કત્તિકમાસે. સરદસમયેતિ સરદકાલે. અસ્સયુજકત્તિકમાસા હિ લોકે ‘‘સરદઉતૂ’’તિ વુચ્ચન્તિ. વિદ્ધેતિ ઉબ્બિદ્ધે, મેઘવિગમેન દૂરીભૂતેતિ અત્થો. તેનેવાહ ‘‘વિગતવલાહકે’’તિ. દેવેતિ આકાસે. નભં અબ્ભુસ્સક્કમાનોતિ ઉદયટ્ઠાનતો આકાસં ઉલ્લઙ્ઘન્તો. તમગતન્તિ તમં. અભિવિહચ્ચાતિ અભિહન્ત્વા વિધમિત્વા. ઓસધિતારકાતિ ઉસ્સન્ના પભા એતાય ધીયતિ, ઓસધીનં વા અનુબલપ્પદાયિકત્તા ઓસધીતિ લદ્ધનામા તારકા.

એત્થાહ – કસ્મા પન ભગવતા સમાનેપિ ઓપધિકભાવે મેત્તા ઇતરેહિ ઓપધિકપુઞ્ઞેહિ વિસેસેત્વા વુત્તાતિ? વુચ્ચતે – સેટ્ઠટ્ઠેન નિદ્દોસભાવેન ચ સત્તેસુ સુપ્પટિપત્તિભાવતો. સેટ્ઠા હિ એતે વિહારા, સબ્બસત્તેસુ સમ્માપટિપત્તિભૂતાનિ યદિદં મેત્તાઝાનાનિ. યથા ચ બ્રહ્માનો નિદ્દોસચિત્તા વિહરન્તિ, એવં એતેહિ સમન્નાગતા યોગિનો બ્રહ્મસમાવ હુત્વા વિહરન્તિ. તથા હિમે ‘‘બ્રહ્મવિહારા’’તિ વુચ્ચન્તિ. ઇતિ સેટ્ઠટ્ઠેન નિદ્દોસભાવેન ચ સત્તેસુ સુપ્પટિપત્તિભાવતો મેત્તાવ ઇતરેહિ ઓપધિકપુઞ્ઞેહિ વિસેસેત્વા વુત્તા.

એવમ્પિ કસ્મા મેત્તાવ એવં વિસેસેત્વા વુત્તા? ઇતરેસં બ્રહ્મવિહારાનં અધિટ્ઠાનભાવતો દાનાદીનં સબ્બેસં કલ્યાણધમ્માનં પરિપૂરિકત્તા ચ. અયઞ્હિ સત્તેસુ હિતાકારપ્પવત્તિલક્ખણા મેત્તા, હિતૂપસંહારસા, આઘાતવિનયપચ્ચુપટ્ઠાના. યદિ અનોધિસો ભાવિતા બહુલીકતા, અથ સુખેનેવ કરુણાદિભાવના સમ્પજ્જન્તીતિ મેત્તા ઇતરેસં બ્રહ્મવિહારાનં અધિટ્ઠાનં. તથા હિ સત્તેસુ હિતજ્ઝાસયતાય સતિ નેસં દુક્ખાસહનતા, સમ્પત્તિવિસેસાનં ચિરટ્ઠિતિકામતા, પક્ખપાતાભાવેન સબ્બત્થ સમપ્પવત્તચિત્તતા ચ સુખેનેવ ઇજ્ઝન્તિ. એવઞ્ચ સકલલોકહિતસુખવિધાનાધિમુત્તા મહાબોધિસત્તા ‘‘ઇમસ્સ દાતબ્બં, ઇમસ્સ ન દાતબ્બ’’ન્તિ ઉત્તમવિચયવસેન વિભાગં અકત્વા સબ્બસત્તાનં નિરવસેસસુખનિદાનં દાનં દેન્તિ, હિતસુખત્થમેવ નેસં સીલં સમાદિયન્તિ, સીલપરિપૂરણત્થં નેક્ખમ્મં ભજન્તિ, તેસં હિતસુખેસુ અસમ્મોહત્થાય પઞ્ઞં પરિયોદપેન્તિ, હિતસુખાભિવડ્ઢનત્થમેવ દળ્હં વીરિયમારભન્તિ, ઉત્તમવીરિયવસેન વીરભાવં પત્તાપિ સત્તાનં નાનપ્પકારં હિતજ્ઝાસયેનેવ અપરાધં ખમન્તિ, ‘‘ઇદં વો દસ્સામ, કરિસ્સામા’’તિઆદિના કતં પટિઞ્ઞાતં ન વિસંવાદેન્તિ, તેસં હિતસુખાયેવ અચલાધિટ્ઠાના હોન્તિ. તેસુ અચલાય મેત્તાય પુબ્બકારિનો હિતજ્ઝાસયેનેવ નેસં વિપ્પકારે ઉદાસીના હોન્તિ, પુબ્બકારિતાયપિ ન પચ્ચુપકારમાસિસન્તીતિ. એવં તે પારમિયો પૂરેત્વા યાવ દસબલચતુ-વેસારજ્જ-છઅસાધારણઞાણ-અટ્ઠારસાવેણિકબુદ્ધધમ્મપ્પભેદે સબ્બેપિ કલ્યાણધમ્મે પરિપૂરેન્તિ. એવં દાનાદીનં સબ્બેસં કલ્યાણધમ્માનં પારિપૂરિકા મેત્તાતિ ચ ઇમસ્સ વિસેસસ્સ દસ્સનત્થં સા ઇતરેહિ વિસેસેત્વા વુત્તા.

અપિચ મેત્તાય ઇતરેહિ ઓપધિકપુઞ્ઞેહિ મહાનુભાવતા વેલામસુત્તેન દીપેતબ્બા. તત્થ હિ યથા નામ મહતા વેલામસ્સ દાનતો એકસ્સ સોતાપન્નસ્સ દાનં મહપ્ફલતરં વુત્તં, એવં સોતાપન્નસતતો એકસ્સ સકદાગામિસ્સ દાનં…પે… પચ્ચેકબુદ્ધસતતો ભગવતો, તતોપિ બુદ્ધપ્પમુખસ્સ સઙ્ઘસ્સ દાનં, તતોપિ ચાતુદ્દિસસ્સ સઙ્ઘસ્સ વિહારદાનં, તતોપિ સરણગમનં, તતોપિ સીલસમાદાનં, તતોપિ ગદ્દૂહનમત્તં કાલં મેત્તાભાવના મહપ્ફલતરા વુત્તા. યથાહ –

‘‘યં ગહપતિ વેલામો બ્રાહ્મણો દાનં અદાસિ મહાદાનં. યો ચેકં દિટ્ઠિસમ્પન્નં ભોજેય્ય, ઇદં તતો મહપ્ફલતરં. યો ચ સતં દિટ્ઠિસમ્પન્નં ભોજેય્ય…પે… સુરામેરયમજ્જપ્પમાદટ્ઠાના વેરમણિં. યો ચ અન્તમસો ગદ્દૂહનમત્તમ્પિ મેત્તચિત્તં ભાવેય્ય, ઇદં તતો મહપ્ફલતર’’ન્તિ (અ. નિ. ૯.૨૦).

મહગ્ગતપુઞ્ઞભાવેન પનસ્સા પરિત્તપુઞ્ઞતો સાતિસયતાય વત્તબ્બમેવ નત્થિ. વુત્તઞ્હેતં ‘‘યં પમાણકતં કમ્મં, ન તં તત્રાવસિસ્સતિ, ન તં તત્રાવતિટ્ઠતી’’તિ (દી. નિ. ૧.૫૫૬; સં. નિ. ૪.૩૬૦). કામાવચરકમ્મઞ્હિ પમાણકતં નામ, મહગ્ગતકમ્મં પન પમાણં અતિક્કમિત્વા ઓધિસકાનોધિસકફરણવસેન વડ્ઢિત્વા કતત્તા અપ્પમાણકતં નામ. કામાવચરકમ્મં તસ્સ મહગ્ગતકમ્મસ્સ અન્તરા લગ્ગિતું વા તં કમ્મં અભિભવિત્વા અત્તનો વિપાકસ્સ ઓકાસં ગહેત્વા ઠાતું વા ન સક્કોતિ, અથ ખો મહગ્ગતકમ્મમેવ તં પરિત્તકમ્મં મહોઘો વિય પરિત્તં ઉદકં અભિભવિત્વા અત્તનો ઓકાસં ગહેત્વા તિટ્ઠતિ, તસ્સ વિપાકં પટિબાહિત્વા સયમેવ બ્રહ્મસહબ્યતં ઉપનેતીતિ અયઞ્હિ તસ્સ અત્થોતિ.

ગાથાસુ યોતિ યો કોચિ ગહટ્ઠો વા પબ્બજિતો વા. મેત્તન્તિ મેત્તાઝાનં. અપ્પમાણન્તિ ભાવનાવસેન આરમ્મણવસેન ચ અપ્પમાણં. અસુભભાવનાદયો વિય હિ આરમ્મણે એકદેસગ્ગહણં અકત્વા અનવસેસફરણવસેન અનોધિસોફરણવસેન ચ અપ્પમાણારમ્મણતાય પગુણભાવનાવસેન અપ્પમાણં. તનૂ સંયોજના હોન્તીતિ મેત્તાઝાનં પાદકં કત્વા સમ્મસિત્વા હેટ્ઠિમે અરિયમગ્ગે અધિગચ્છન્તસ્સ સુખેનેવ પટિઘસંયોજનાદયો પહીયમાના તનૂ હોન્તિ. તેનાહ ‘‘પસ્સતો ઉપધિક્ખય’’ન્તિ. ‘‘ઉપધિક્ખયો’’તિ હિ નિબ્બાનં વુચ્ચતિ. તઞ્ચસ્સ સચ્છિકિરિયાભિસમયવસેન મગ્ગઞાણેન પસ્સતિ. અથ વા તનૂ સંયોજના હોન્તીતિ મેત્તાઝાનપદટ્ઠાનાય વિપસ્સનાય અનુક્કમેન ઉપધિક્ખયસઙ્ખાતં અરહત્તં પત્વા તં પસ્સતો પગેવ દસપિ સંયોજના તનૂ હોન્તિ, પહીયન્તીતિ અત્થો. અથ વા તનૂ સંયોજના હોન્તીતિ પટિઘો ચેવ પટિઘસમ્પયુત્તસંયોજના ચ તનુકા હોન્તિ. પસ્સતો ઉપધિક્ખયન્તિ તેસંયેવ કિલેસૂપધીનં ખયસઙ્ખાતં મેત્તં અધિગમવસેન પસ્સન્ત સ્સાતિ એવમેત્થ અત્થો દટ્ઠબ્બો.

એવં કિલેસપ્પહાનં નિબ્બાનાધિગમઞ્ચ મેત્તાભાવનાય સિખાપ્પત્તમાનિસંસં દસ્સેત્વા ઇદાનિ અઞ્ઞે આનિસંસે દસ્સેતું ‘‘એકમ્પિ ચે’’તિઆદિમાહ. તત્થ અદુટ્ઠચિત્તોતિ મેત્તાબલેન સુટ્ઠુ વિક્ખમ્ભિતબ્યાપાદતાય બ્યાપાદેન અદૂસિતચિત્તો. મેત્તાયતીતિ હિતફરણવસેન મેત્તં કરોતિ. કુસલોતિ અતિસયેન કુસલવા મહાપુઞ્ઞો, પટિઘાદિઅનત્થવિગમેન વો. ખેમી તેનાતિ તેન મેત્તાયિતેન. સબ્બે ચ પાણેતિ ચસદ્દો બ્યતિરેકે. મનસાનુકમ્પન્તિ ચિત્તેન અનુકમ્પન્તો. ઇદં વુત્તં હોતિ – એકસત્તવિસયાપિ તાવ મેત્તા મહાકુસલરાસિ, સબ્બે પન પાણે અત્તનો પિયપુત્તં વિય હિતફરણેન મનસા અનુકમ્પન્તો પહૂતં બહું અનપ્પકં અપરિયન્તં ચતુસટ્ઠિમહાકપ્પેપિ અત્તનો વિપાકપ્પબન્ધં પવત્તેતું સમત્થં ઉળારપુઞ્ઞં અરિયો પરિસુદ્ધચિત્તો પુગ્ગલો પકરોતિ નિપ્ફાદેતિ.

સત્તસણ્ડન્તિ સત્તસઙ્ખાતેન સણ્ડેન સમન્નાગતં ભરિતં, સત્તેહિ અવિરળં આકિણ્ણમનુસ્સન્તિ અત્થો. વિજિત્વાતિ અદણ્ડેન અસત્થેન ધમ્મેનેવ વિજિનિત્વા. રાજિસયોતિ ઇસિસદિસા ધમ્મિકરાજાનો. યજમાનાતિ દાનાનિ દદમાના. અનુપરિયગાતિ વિચરિંસુ.

અસ્સમેધન્તિઆદીસુ પોરાણકરાજકાલે કિર સસ્સમેધં, પુરિસમેધં, સમ્માપાસં, વાચાપેય્યન્તિ ચત્તારિ સઙ્ગહવત્થૂનિ અહેસું, યેહિ રાજાનો લોકં સઙ્ગણ્હિંસુ. તત્થ નિપ્ફન્નસસ્સતો દસમભાગગ્ગહણં સસ્સમેધં નામ, સસ્સસમ્પાદને, મેધાવિતાતિ અત્થો. મહાયોધાનં છમાસિકં ભત્તવેતનાનુપ્પદાનં પુરિસમેધં નામ, પુરિસસઙ્ગણ્હને મેધાવિતાતિ અત્થો. દલિદ્દમનુસ્સાનં પોત્થકે લેખં ગહેત્વા તીણિ વસ્સાનિ વિના વડ્ઢિયા સહસ્સદ્વિસહસ્સમત્તધનાનુપ્પદાનં સમ્માપાસં નામ. તઞ્હિ સમ્મા મનુસ્સે પાસેતિ હદયે બન્ધિત્વા વિય ઠપેતિ, તસ્મા ‘‘સમ્માપાસ’’ન્તિ વુચ્ચતિ. ‘‘તાત માતુલા’’તિઆદિના પન સણ્હવાચાય સઙ્ગહણં વાચાપેય્યં નામ, પેય્યવજ્જં પિયવાચતાતિ અત્થો. એવં ચતૂહિ સઙ્ગહવત્થૂહિ સઙ્ગહિતં રટ્ઠં ઇદ્ધઞ્ચેવ હોતિ ફીતઞ્ચ પહૂતઅન્નપાનં ખેમં નિરબ્બુદં. મનુસ્સા મુદા મોદમાના ઉરે પુત્તે નચ્ચેન્તા અપારુતઘરા વિહરન્તિ. ઇદં ઘરદ્વારેસુ અગ્ગળાનં અભાવતો ‘‘નિરગ્ગળ’’ન્તિ વુચ્ચતિ. અયં પોરાણિકા પવેણિ, અયં પોરાણિકા પકતિ.

અપરભાગે પન ઓક્કાકરાજકાલે બ્રાહ્મણા ઇમાનિ ચત્તારિ સઙ્ગહવત્થૂનિ ઇમઞ્ચ રટ્ઠસમ્પત્તિં પરિવત્તેન્તા ઉદ્ધમ્મૂલં કત્વા અસ્સમેધં પુરિસમેધન્તિઆદિકે પઞ્ચ યઞ્ઞે નામ અકંસુ. વુત્તઞ્હેતં ભગવતા બ્રાહ્મણધમ્મિયસુત્તે –

‘‘તેસં આસિ વિપલ્લાસો, દિસ્વાન અણુતો અણું…પે….

‘‘તે તત્થ મન્તે ગન્થેત્વા, ઓક્કાકં તદુપાગમુ’’ન્તિ. (સુ. નિ. ૩૦૧-૩૦૪);

તત્થ અસ્સમેત્થ મેધન્તિ બાધેન્તીતિ અસ્સમેધો. દ્વીહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ એકવીસતિયૂપસ્સ એકસ્મિં પચ્છિમદિવસે એવ સત્તનવુતિપઞ્ચપસુસતઘાતભીસનસ્સ ઠપેત્વા ભૂમિઞ્ચ પુરિસે ચ અવસેસસબ્બવિભવદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. પુરિસમેત્થ મેધન્તિ બાધેન્તીતિ પુરિસમેધો. ચતૂહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ સદ્ધિંભૂમિયા અસ્સમેધે વુત્તવિભવદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. સમ્મમેત્થ પાસન્તિ ખિપન્તીતિ સમ્માપાસો. યુગચ્છિગ્ગળે પવેસનદણ્ડકસઙ્ખાતં સમ્મં ખિપિત્વા તસ્સ પતિતોકાસે વેદિં કત્વા સંહારિમેહિ યૂપાદીહિ સરસ્સતિનદિયા નિમુગ્ગોકાસતો પભુતિ પટિલોમં ગચ્છન્તેન યજિતબ્બસ્સ સત્રયાગસ્સેતં અધિવચનં વાજમેત્થ પિવન્તીતિ વાજપેય્યો. એકેન પરિયઞ્ઞેન સત્તરસહિ પસૂહિ યજિતબ્બસ્સ બેળુવયૂપસ્સ સત્તરસકદક્ખિણસ્સ યઞ્ઞસ્સેતં અધિવચનં. નત્થિ એત્થ અગ્ગળોતિ નિરગ્ગળો. નવહિ પરિયઞ્ઞેહિ યજિતબ્બસ્સ સદ્ધિં ભૂમિયા પુરિસેહિ ચ અસ્સમેધે વુત્તવિભવદક્ખિણસ્સ સબ્બમેધપરિયાયનામસ્સ અસ્સમેધવિકપ્પસ્સેતં અધિવચનં.

ચન્દપ્પભાતિ ચન્દપ્પભાય. તારગણાવ સબ્બેતિ યથા સબ્બેપિ તારાગણા ચન્દિમસોભાય સોળસિમ્પિ કલં નાગ્ઘન્તિ, એવં તે અસ્સમેધાદયો યઞ્ઞા મેત્તચિત્તસ્સ વુત્તલક્ખણેન સુભાવિતસ્સ સોળસિમ્પિ કલં નાનુભવન્તિ, ન પાપુણન્તિ, નાગ્ઘન્તીતિ અત્થો.

ઇદાનિ અપરેપિ દિટ્ઠધમ્મિકસમ્પરાયિકે મેત્તાભાવનાય આનિસંસે દસ્સેતું ‘‘યો ન હન્તી’’તિઆદિ વુત્તં. તત્થ યોતિ મેત્તાબ્રહ્મવિહારભાવનાનુયુત્તો પુગ્ગલો. ન હન્તીતિ તેનેવ મેત્તાભાવનાનુભાવેન દૂરવિક્ખમ્ભિતબ્યાપાદતાય ન કઞ્ચિ સત્તં હિંસતિ, લેડ્ડુદણ્ડાદીહિ ન વિબાધતિ વા. ન ઘાતેતીતિ પરં સમાદપેત્વા ન સત્તે હનાપેતિ ન વિબાધાપેતિ ચ. ન જિનાતીતિ સારમ્ભવિગ્ગાહિકકથાદિવસેન ન કઞ્ચિ જિનાતિ સારમ્ભસ્સેવ અભાવતો, જાનિકરણવસેન વા અડ્ડકરણાદિના ન કઞ્ચિ જિનાતિ. ન જાપયેતિ પરેપિ પયોજેત્વા પરેસં ધનજાનિં ન કારાપેય્ય. મેત્તંસોતિ મેત્તામયચિત્તકોટ્ઠાસો, મેત્તાય વા અંસો અવિજહનટ્ઠેન અવયવભૂતોતિ મેત્તંસો. સબ્બભૂતેસૂતિ સબ્બસત્તેસુ. તતો એવ વેરં તસ્સ ન કેનચીતિ અકુસલવેરં તસ્સ કેનચિપિ કારણેન નત્થિ, પુગ્ગલવેરસઙ્ખાતો વિરોધો કેનચિ પુરિસેન સદ્ધિં તસ્સ મેત્તાવિહારિસ્સ નત્થીતિ.

એવમેતસ્મિં એકકનિપાતે પટિપાટિયા તેરસસુ સુત્તેસુ સિક્ખાસુત્તદ્વયે ચાતિ પન્નરસસુ સુત્તેસુ વિવટ્ટં કથિતં, નીવરણસુત્તં સંયોજનસુત્તં અપ્પમાદસુત્તં અટ્ઠિસઞ્ચયસુત્તન્તિ એતેસુ ચતૂસુ સુત્તેસુ વટ્ટવિવટ્ટં કથિતં. ઇતરેસુ પન વટ્ટમેવ કથિતન્તિ.

સત્તમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

પરમત્થદીપનિયા

ખુદ્દકનિકાય-અટ્ઠકથાય

ઇતિવુત્તકસ્સ એકકનિપાતવણ્ણના નિટ્ઠિતા.