૫. મુસાવાદસુત્તવણ્ણના

૨૫. પઞ્ચમે એકધમ્મં અતીતસ્સાતિ કા ઉપ્પત્તિ? ભગવતો ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ચ મહાલાભસક્કારો ઉપ્પજ્જિ, તિત્થિયાનં પરિહાયિ. તે હતલાભસક્કારા નિપ્પભા નિત્તેજા ઇસ્સાપકતા ચિઞ્ચમાણવિકં નામ પરિબ્બાજિકં ઉય્યોજેસું – ‘‘એહિ, ત્વં ભગિનિ, સમણં ગોતમં અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખસ્સૂ’’તિ. સા ભગવન્તં ચતુપરિસમજ્ઝે ધમ્મં દેસેન્તં ઉપગન્ત્વા અભૂતેન અબ્ભાચિક્ખિત્વા સક્કેનસ્સા અભૂતભાવે પકાસિતે મહાજનેન ‘‘ધી કાળકણ્ણી’’તિ વિહારતો નિક્કડ્ઢાપિતા પથવિયા વિવરે દિન્ને અવીચિજાલાનં ઇન્ધનં હુત્વાવ અવીચિનિરયે નિબ્બત્તિ, ભિય્યોસોમત્તાય તિત્થિયાનં લાભસક્કારો પરિહાયિ. ભિક્ખૂ ધમ્મસભાયં કથં સમુટ્ઠાપેસું ‘‘આવુસો, ચિઞ્ચમાણવિકા એવં ઉળારગુણં અગ્ગદક્ખિણેય્યં સમ્માસમ્બુદ્ધં અભૂતેન અક્કોસિત્વા મહાવિનાસં પત્તા’’તિ. સત્થા આગન્ત્વા ‘‘કાય નુત્થ, ભિક્ખવે, એતરહિ કથાય સન્નિસિન્ના’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ઇમાય નામા’’તિ વુત્તે ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઇદાનેવ, પુબ્બેપિ સા મં અભૂતેન અક્કોસિત્વા મહાવિનાસં પત્તાયેવા’’તિ મહાપદુમજાતકમ્પિ વિત્થારેત્વા ઉપરિ ધમ્મં દેસેન્તો ઇમિસ્સા અટ્ઠુપ્પત્તિયા ‘‘એકધમ્મં અતીતસ્સા’’તિ ઇદં સુત્તં દેસેસિ.

તત્થ એકધમ્મન્તિ એકં વચીસચ્ચસઙ્ખાતં ધમ્મં. અતીતસ્સાતિ યા સા અટ્ઠ અનરિયવોહારે વજ્જેત્વા અટ્ઠસુ અરિયવોહારેસુ પતિટ્ઠાપનત્થં ‘‘સચ્ચં, ભણે, નાલિક’’ન્તિ અરિયેહિ ઠપિતા મરિયાદા, તં અતિક્કમિત્વા ઠિતસ્સ. પુરિસો એવ પુગ્ગલોતિ પુરિસપુગ્ગલો, તસ્સ. અકરણીયન્તિ કાતું અસક્કુણેય્યં. સમ્પજાનમુસાવાદી હિ પુગ્ગલો કિઞ્ચિ પાપકમ્મં કત્વા ‘‘ઇદં નામ તયા કત’’ન્તિ વુત્તે ‘‘ન મયા કત’’ન્તિ મુસાવાદેનેવ પરિહરિસ્સતિ. એવઞ્ચ પટિપજ્જન્તો કિઞ્ચિ પાપકમ્મં કરોતિયેવ, ન તત્થ લજ્જતિ સચ્ચમરિયાદાય સમતિક્કન્તત્તા. તેન વુત્તં ‘‘કતમં એકધમ્મં, યદિદં, ભિક્ખવે, સમ્પજાનમુસાવાદો’’તિ.

ગાથાયં મુસાવાદિસ્સાતિ મુસા અભૂતં અતચ્છં પરેસં વિઞ્ઞાપનવસેન વદનસીલસ્સ. યસ્સ દસસુ વચનેસુ એકમ્પિ સચ્ચં નત્થિ, એવરૂપે વત્તબ્બમેવ નત્થિ. જન્તુનોતિ સત્તસ્સ. સત્તો હિ જાયનટ્ઠેન ‘‘જન્તૂ’’તિ વુચ્ચતિ. વિતિણ્ણપરલોકસ્સાતિ વિસ્સટ્ઠપરલોકસ્સ. ઈદિસો હિ મનુસ્સસમ્પત્તિ દેવલોકસમ્પત્તિ અવસાને નિબ્બાનસમ્પત્તીતિ ઇમા તિસ્સોપિ સમ્પત્તિયો ન પસ્સતિ. નત્થિ પાપન્તિ તસ્સ તાદિસસ્સ ઇદં નામ પાપં ન કત્તબ્બન્તિ નત્થીતિ.

પઞ્ચમસુત્તવણ્ણના નિટ્ઠિતા.