૩૮. ધમ્મદિન્નત્થેરીવત્થુ

યસ્સાતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો ધમ્મદિન્નં નામ ભિક્ખુનિં આરબ્ભ કથેસિ.

એકદિવસઞ્હિ તસ્સા ગિહિકાલે સામિકો વિસાખો ઉપાસકો સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા અનાગામિફલં પત્વા ચિન્તેસિ – ‘‘મયા સબ્બં સાપતેય્યં ધમ્મદિન્નં પટિચ્છાપેતું વટ્ટતી’’તિ. સો તતો પુબ્બે આગચ્છન્તો ધમ્મદિન્નં વાતપાનેન ઓલોકેન્તિં દિસ્વા સિતં કરોતિ. તં દિવસં પન વાતપાનેન ઠિતં અનોલોકેન્તોવ અગમાસિ. સા ‘‘કિં નુ ખો ઇદ’’ન્તિ ચિન્તેત્વા ‘‘હોતુ, ભોજનકાલે જાનિસ્સામી’’તિ ભોજનવેલાય ભત્તં ઉપનામેસિ. સો અઞ્ઞેસુ દિવસેસુ ‘‘એહિ, એકતો ભુઞ્જામા’’તિ વદતિ, તં દિવસં પન તુણ્હીભૂતોવ ભુઞ્જિ. સા ‘‘કેનચિદેવ કારણેન કુપિતો ભવિસ્સતી’’તિ ચિન્તેસિ. અથ નં વિસાખો સુખનિસિન્નવેલાય તં પક્કોસિત્વા ‘‘ધમ્મદિન્ને ઇમસ્મિં ગેહે સબ્બં સાપતેય્યં પટિચ્છાહી’’તિ આહ. સા ‘‘કુદ્ધા નામ સાપતેય્યં ન પટિચ્છાપેન્તિ, કિં નુ ખો એત’’ન્તિ ચિન્તેત્વા ‘‘તુમ્હે પન, સામી’’તિ આહ. અહં ઇતો પટ્ઠાય ન કિઞ્ચિ વિચારેમીતિ. તુમ્હેહિ છડ્ડિતં ખેળં કો પટિચ્છિસ્સતિ, એવં સન્તે મમ પબ્બજ્જં અનુજાનાથાતિ. સો ‘‘સાધુ, ભદ્દે’’તિ સમ્પટિચ્છિત્વા મહન્તેન સક્કારેન તં ભિક્ખુનીઉપસ્સયં નેત્વા પબ્બાજેસિ. સા લદ્ધૂપસમ્પદા ધમ્મદિન્નત્થેરી નામ અહોસિ.

સા પવિવેકકામતાય ભિક્ખુનીહિ સદ્ધિં જનપદં ગન્ત્વા તત્થ વિહરન્તી ન ચિરસ્સેવ સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પત્વા ‘‘ઇદાનિ મં નિસ્સાય ઞાતિજના પુઞ્ઞાનિ કરિસ્સન્તી’’તિ પુનદેવ રાજગહં પચ્ચાગઞ્છિ. ઉપાસકો તસ્સા આગતભાવં સુત્વા ‘‘કેન નુ ખો કારણેન આગતા’’તિ ભિક્ખુનીઉપસ્સયં ગન્ત્વા થેરિં વન્દિત્વા એકમન્તં નિસિન્નો ‘‘ઉક્કણ્ઠિતા નુ ખોસિ, અય્યેતિ વત્તું અપ્પતિરૂપં, પઞ્હમેકં નં પુચ્છિસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા સોતાપત્તિમગ્ગે પઞ્હં પુચ્છિ, સા તં વિસ્સજ્જેસિ. ઉપાસકો તેનેવ ઉપાયેન સેસમગ્ગેસુપિ પઞ્હં પુચ્છિત્વા અતિક્કમ્મ પઞ્હસ્સ પુટ્ઠકાલે તાય ‘‘અચ્ચયાસિ, આવુસો, વિસાખા’’તિ વત્વા ‘‘આકઙ્ખમાનો સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા ઇમં પઞ્હં પુચ્છેય્યાસી’’તિ વુત્તે થેરિં વન્દિત્વા ઉટ્ઠાયાસના સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા તં કથાસલ્લાપં સબ્બં ભગવતો આરોચેસિ. સત્થા ‘‘સુકથિતં મમ ધીતાય ધમ્મદિન્નાય, અહમ્પેતં પઞ્હં વિસ્સજ્જેન્તો એવમેવ વિસ્સજ્જેય્ય’’ન્તિ વત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૪૨૧. ‘‘યસ્સ પુરે ચ પચ્છા ચ, મજ્ઝે ચ નત્થિ કિઞ્ચનં;

અકિઞ્ચનં અનાદાનં, તમહં બ્રૂમિ બ્રાહ્મણ’’ન્તિ.

તત્થ પુરેતિ અતીતેસુ ખન્ધેસુ. પચ્છાતિ અનાગતેસુ ખન્ધેસુ. મજ્ઝેતિ પચ્ચુપ્પન્નેસુ ખન્ધેસુ. નત્થિ કિઞ્ચનન્તિ યસ્સેતેસુ ઠાનેસુ તણ્હાગાહસઙ્ખાતં કિઞ્ચનં નત્થિ, તમહં રાગકિઞ્ચનાદીહિ અકિઞ્ચનં કસ્સચિ ગહણસ્સ અભાવેન અનાદાનં બ્રાહ્મણં વદામીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

ધમ્મદિન્નત્થેરીવત્થુ અટ્ઠતિંસતિમં.