૩૪. જોતિકત્થેરવત્થુ

યોધ તણ્હન્તિ પુન ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો જોતિકત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

અજાતસત્તુકુમારો હિ દેવદત્તેન સદ્ધિં એકતો હુત્વા પિતરં ઘાતેત્વા રજ્જે પતિટ્ઠિતો ‘‘જોતિકસેટ્ઠિસ્સ મહાપાસાદં ગણ્હિસ્સામી’’તિ યુદ્ધસજ્જો નિક્ખમિત્વા મણિપાકારે સપરિવારસ્સ અત્તનો છાયં દિસ્વા ‘‘ગહપતિકો યુદ્ધસજ્જો હુત્વા બલં આદાય નિક્ખન્તો’’તિ સલ્લક્ખેત્વા ઉપગન્તું ન વિસહિ. સેટ્ઠિપિ તં દિવસં ઉપોસથિકો હુત્વા પાતોવ ભુત્તપાતરાસો વિહારં ગન્ત્વા સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુણન્તો નિસિન્નો હોતિ. પઠમે દ્વારકોટ્ઠકે આરક્ખં ગહેત્વા ઠિતો પન યમકોળિ નામ યક્ખો તં દિસ્વા ‘‘કહં ગચ્છસી’’તિ સપરિવારં વિદ્ધંસેત્વા દિસાવિદિસાસુ અનુબન્ધિ. રાજા વિહારમેવ અગમાસિ.

અથ નં સેટ્ઠિ દિસ્વાવ ‘‘કિં, દેવા’’તિ વત્વા ઉટ્ઠાયાસના અટ્ઠાસિ. ગહપતિ, કિં ત્વં તવ પુરિસે ‘‘મયા સદ્ધિં યુજ્ઝથા’’તિ આણાપેત્વા ઇધાગમ્મ ધમ્મં સુણન્તો વિય નિસિન્નોતિ. કિં પન દેવો મમ ગેહં ગણ્હિતું ગતોતિ? આમ, ગતોમ્હીતિ. મમ અનિચ્છાય મમ ગેહં ગણ્હિતું રાજસહસ્સમ્પિ ન સક્કોતિ, દેવાતિ. સો ‘‘કિં પન ત્વં રાજા ભવિસ્સસી’’તિ કુજ્ઝિ. નાહં રાજા, મમ સન્તકં પન દસિકસુત્તમ્પિ મમ અનિચ્છાય રાજૂહિ વા ચોરેહિ વા ગહેતું ન સક્કાતિ. કિં પનાહં તવ રુચિયા ગણ્હિસ્સામીતિ? તેન હિ, દેવ, ઇમા મે દસસુ અઙ્ગુલીસુ વીસતિ મુદ્દિકા, ઇમાહં તુમ્હાકં ન દેમિ. સચે સક્કોથ, ગણ્હથાતિ. સો પન રાજા ભૂમિયં ઉક્કુટિકં નિસીદિત્વા ઉલ્લઙ્ઘન્તો અટ્ઠારસહત્થં ઠાનં અભિરુહતિ, ઠત્વા ઉલ્લઙ્ઘન્તો અસીતિહત્થં ઠાનં અભિરુહતિ. એવંમહાબલો સમાનોપિ ઇતો ચિતો ચ પરિવત્તેન્તો એકં મુદ્દિકમ્પિ કડ્ઢિતું નાસક્ખિ. અથ નં સેટ્ઠિ ‘‘સાટકં પત્થર, દેવા’’તિ વત્વા અઙ્ગુલિયો ઉજુકા અકાસિ, વીસતિપિ મુદ્દિકા નિક્ખમિંસુ. અથ નં સેટ્ઠિ ‘‘એવં, દેવ, મમ સન્તકં મમ અનિચ્છાય ન સક્કા ગણ્હિતુ’’ન્તિ વત્વા રઞ્ઞો કિરિયાય ઉપ્પન્નસંવેગો ‘‘પબ્બજિતું મે અનુજાન, દેવા’’તિ આહ. સો ‘‘ઇમસ્મિં પબ્બજિતે સુખં પાસાદં ગણ્હિસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા એકવચનેનેવ ‘‘ત્વં પબ્બજાહી’’તિ આહ. સો સત્થુ સન્તિકે પબ્બજિત્વા ન ચિરસ્સેવ અરહત્તં પત્વા જોતિકત્થેરો નામ અહોસિ. તસ્સ અરહત્તં પત્તક્ખણેયેવ સબ્બાપિ સા સમ્પત્તિ અન્તરધાયિ, તમ્પિસ્સ સતુલકાયિં નામ ભરિયં દેવતા ઉત્તરકુરુમેવ નયિંસુ.

અથેકદિવસં ભિક્ખૂ તં આમન્તેત્વા, ‘‘આવુસો જોતિક, તસ્મિં પન તે પાસાદે વા ઇત્થિયા વા તણ્હા અત્થી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘નત્થાવુસો’’તિ વુત્તે સત્થુ આરોચેસું – ‘‘અયં, ભન્તે, અભૂતં વત્વા અઞ્ઞં બ્યાકરોતી’’તિ. સત્થા ‘‘નત્થેવ, ભિક્ખવે, મમ પુત્તસ્સ તસ્મિં તણ્હા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૪૧૬. ‘‘યોધ તણ્હં પહન્ત્વાન, અનાગારો પરિબ્બજે;

તણ્હાભવપરિક્ખીણં, તમહં બ્રૂમિ બ્રાહ્મણ’’ન્તિ.

ઇમિસ્સા ગાથાયત્થો હેટ્ઠા જટિલત્થેરવત્થુમ્હિ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

જોતિકત્થેરવત્થુ ચતુતિંસતિમં.