૨૩. સામણેરાનં વત્થુ

અવિરુદ્ધન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો ચત્તારો સામણેરે આરબ્ભ કથેસિ.

એકા કિર બ્રાહ્મણી ચતુન્નં ભિક્ખૂનં ઉદ્દેસભત્તં સજ્જેત્વા બ્રાહ્મણં આહ – ‘‘વિહારં ગન્ત્વા ચત્તારો મહલ્લકબ્રાહ્મણે ઉદ્દિસાપેત્વા આનેહી’’તિ. સો વિહારં ગન્ત્વા ‘‘ચત્તારો મે બ્રાહ્મણે ઉદ્દિસિત્વા દેથા’’તિ આહ. તસ્સ સંકિચ્ચો પણ્ડિતો સોપાકો રેવતોતિ સત્તવસ્સિકા ચત્તારો ખીણાસવસામણેરા પાપુણિંસુ. બ્રાહ્મણી મહારહાનિ આસનાનિ પઞ્ઞાપેત્વા ઠિતા સામણેરે દિસ્વાવ કુપિતા ઉદ્ધને પક્ખિત્તલોણં વિય તટતટાયમાના ‘‘ત્વં વિહારં ગન્ત્વા અત્તનો નત્તુમત્તેપિ અપ્પહોન્તે ચત્તારો કુમારકે ગહેત્વા આગતોસી’’તિ વત્વા તેસં તેસુ આસનેસુ નિસીદિતું અદત્વા નીચપીઠકાનિ અત્થરિત્વા ‘‘એતેસુ નિસીદથા’’તિ વત્વા ‘‘ગચ્છ, બ્રાહ્મણ, મહલ્લકે ઓલોકેત્વા આનેહી’’તિ આહ. બ્રાહ્મણો વિહારં ગન્ત્વા સારિપુત્તત્થેરં દિસ્વા ‘‘એથ, અમ્હાકં ગેહં ગમિસ્સામા’’તિ આનેસિ. થેરો આગન્ત્વા સામણેરે દિસ્વા ‘‘ઇમેહિ બ્રાહ્મણેહિ ભત્તં લદ્ધ’’ન્તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ન લદ્ધ’’ન્તિ વુત્તે ચતુન્નમેવ ભત્તસ્સ પટિયત્તભાવં ઞત્વા ‘‘આહર મે પત્ત’’ન્તિ પત્તં ગહેત્વા પક્કામિ. બ્રાહ્મણીપિ ‘‘કિં ઇમિના વુત્ત’’ન્તિ પુચ્છિત્વા ‘‘એતેસં નિસિન્નાનં બ્રાહ્મણાનં લદ્ધું વટ્ટતિ, આહર મે પત્ત’’ન્તિ અત્તનો પત્તં ગહેત્વા ગતો, ન ભુઞ્જિતુકામો ભવિસ્સતિ, સીઘં ગન્ત્વા અઞ્ઞં ઓલોકેત્વા આનેહીતિ. બ્રાહ્મણો ગન્ત્વા મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરં દિસ્વા તથેવ વત્વા આનેસિ. સોપિ સામણેરે દિસ્વા તથેવ વત્વા પત્તં ગહેત્વા પક્કામિ. અથ નં બ્રાહ્મણી આહ – ‘‘એતે ન ભુઞ્જિતુકામા, બ્રાહ્મણવાદકં ગન્ત્વા એકં મહલ્લકબ્રાહ્મણં આનેહી’’તિ.

સામણેરાપિ પાતોવ પટ્ઠાય કિઞ્ચિ અલભમાના જિઘચ્છાય પીળિતા નિસીદિંસુ. અથ નેસં ગુણતેજેન સક્કસ્સ આસનં ઉણ્હાકારં દસ્સેસિ. સો આવજ્જેન્તો તેસં પાતોવ પટ્ઠાય નિસિન્નાનં કિલન્તભાવં ઞત્વા ‘‘મયા તત્થ ગન્તું વટ્ટતી’’તિ જરાજિણ્ણો મહલ્લકબ્રાહ્મણો હુત્વા તસ્મિં બ્રાહ્મણવાદકે બ્રાહ્મણાનં અગ્ગાસને નિસીદિ. બ્રાહ્મણો તં દિસ્વા ‘‘ઇદાનિ મે બ્રાહ્મણી અત્તમના ભવિસ્સતી’’તિ એહિ ગેહં ગમિસ્સામા’’તિ તં આદાય ગેહં અગમાસિ. બ્રાહ્મણી તં દિસ્વાવ તુટ્ઠચિત્તા દ્વીસુ આસનેસુ અત્થરણં એકસ્મિંયેવ અત્થરિત્વા, ‘‘અય્ય, ઇધ નિસીદાહી’’તિ આહ. સક્કો ગેહં પવિસિત્વા ચત્તારો સામણેરે પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા તેસં આસનપરિયન્તે ભૂમિયં પલ્લઙ્કેન નિસીદિ. અથ નં દિસ્વા બ્રાહ્મણી બ્રાહ્મણં આહ – ‘‘અહો તે આનીતો બ્રાહ્મણો, એતમ્પિ ઉમ્મત્તકં ગહેત્વા આગતોસિ, અત્તનો નત્તુમત્તે વન્દન્તો વિચરતિ, કિં ઇમિના, નીહરાહિ ન’’ન્તિ. સો ખન્ધેપિ હત્થેપિ કચ્છાયપિ ગહેત્વા નિક્કડ્ઢિયમાનો ઉટ્ઠાતુમ્પિ ન ઇચ્છતિ. અથ નં બ્રાહ્મણી ‘‘એહિ, બ્રાહ્મણ, ત્વં એકસ્મિં હત્થે ગણ્હ, અહં એકસ્મિં હત્થે ગણ્હિસ્સામી’’તિ ઉભોપિ દ્વીસુ હત્થેસુ ગહેત્વા પિટ્ઠિયં પોથેન્તા ગેહદ્વારતો બહિ અકંસુ. સક્કોપિ નિસિન્નટ્ઠાનેયેવ નિસિન્નો હત્થં પરિવત્તેસિ. તે નિવત્તિત્વા તં નિસિન્નમેવ દિસ્વા ભીતરવં રવન્તા વિસ્સજ્જેસું. તસ્મિં ખણે સક્કો અત્તનો સક્કભાવં જાનાપેસિ. અથ નેસં આહારં અદંસુ. પઞ્ચપિ જના આહારં ગહેત્વા એકો કણ્ણિકામણ્ડલં વિનિવિજ્ઝિત્વા, એકો છદનસ્સ પુરિમભાગં, એકો પચ્છિમભાગં, એકો પથવિયં નિમુજ્જિત્વા, સક્કોપિ એકેન ઠાનેન નિક્ખમીતિ એવં પઞ્ચધા અગમંસુ. તતો પટ્ઠાય ચ પન તં ગેહં પઞ્ચછિદ્દગેહં કિર નામ જાતં.

સામણેરેપિ વિહારં ગતકાલે ભિક્ખૂ, ‘‘આવુસો, કીદિસ’’ન્તિ પુચ્છિંસુ. મા નો પુચ્છિત્થ, અમ્હાકં દિટ્ઠકાલતો પટ્ઠાય બ્રાહ્મણી કોધાભિભૂતા પઞ્ઞત્તાસનેસુ નો નિસીદિતુમ્પિ અદત્વા ‘‘સીઘં સીઘં મહલ્લકબ્રાહ્મણં આનેહી’’તિ આહ. અમ્હાકં ઉપજ્ઝાયો આગન્ત્વા અમ્હે દિસ્વા ‘‘ઇમેસં નિસિન્નબ્રાહ્મણાનં લદ્ધું વટ્ટતી’’તિ પત્તં આહરાપેત્વા નિક્ખમિ. ‘‘અઞ્ઞં મહલ્લકં બ્રાહ્મણં આનેસી’’તિ વુત્તે બ્રાહ્મણો મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરં આનેસિ, સોપિ અમ્હે દિસ્વા તથેવ વત્વા પક્કામિ. અથ બ્રાહ્મણી ‘‘ન એતે ભુઞ્જિતુકામા, ગચ્છ બ્રાહ્મણવાદકતો એકં મહલ્લકબ્રાહ્મણં આનેહી’’તિ બ્રાહ્મણં પહિણિ. સો તત્થ ગન્ત્વા બ્રાહ્મણવેસેન આગતં સક્કં આનેસિ, તસ્સ આગતકાલે અમ્હાકં આહારં અદંસૂતિ. એવં કરોન્તાનં પન તેસં તુમ્હે ન કુજ્ઝિત્થાતિ? ન કુજ્ઝિમ્હાતિ. ભિક્ખૂ તં સુત્વા સત્થુ આરોચેસું – ‘‘ભન્તે, ઇમે ‘ન કુજ્ઝિમ્હા’તિ અભૂતં વત્વા અઞ્ઞં બ્યાકરોન્તી’’તિ. સત્થા, ‘‘ભિક્ખવે, ખીણાસવા નામ વિરુદ્ધેસુપિ ન વિરુજ્ઝન્તિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૪૦૬. ‘‘અવિરુદ્ધં વિરુદ્ધેસુ, અત્તદણ્ડેસુ નિબ્બુતં;

સાદાનેસુ અનાદાનં, તમહં બ્રૂમિ બ્રાહ્મણ’’ન્તિ.

તત્થ અવિરુદ્ધન્તિ આઘાતવસેન વિરુદ્ધેસુપિ લોકિયમહાજનેસુ આઘાતાભાવેન અવિરુદ્ધં. હત્થગતે દણ્ડે વા સત્થે વા અવિજ્જમાનેપિ પરેસં પહારદાનતો અવિરતત્તા અત્તદણ્ડેસુ જનેસુ નિબ્બુતં નિક્ખિત્તદણ્ડં, પઞ્ચન્નં ખન્ધાનં અહં મમન્તિ ગહિતત્તા સાદાનેસુ તસ્સ ગહણસ્સ અભાવેન અનાદાનં તં એવરૂપં અહં બ્રાહ્મણં વદામીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

સામણેરાનં વત્થુ તેવીસતિમં.