૨૧. પબ્ભારવાસીતિસ્સત્થેરવત્થુ

અસંસટ્ઠન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો પબ્ભારવાસીતિસ્સત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિર સત્થુ સન્તિકે કમ્મટ્ઠાનં ગહેત્વા અરઞ્ઞં પવિસિત્વા સપ્પાયં સેનાસનં ઓલોકેન્તો એકં લેણપબ્ભારં પાપુણિ, સમ્પત્તક્ખણેયેવસ્સ ચિત્તં એકગ્ગતં લભિ. સો ‘‘અહં ઇધ વસન્તો પબ્બજિતકિચ્ચં નિપ્ફાદેતું સક્ખિસ્સામી’’તિ ચિન્તેસિ. લેણેપિ અધિવત્થા દેવતા ‘‘સીલવા ભિક્ખુ આગતો, ઇમિના સદ્ધિં એકટ્ઠાને વસિતું દુક્ખં. અયં પન ઇધ એકરત્તિમેવ વસિત્વા પક્કમિસ્સતી’’તિ ચિન્તેત્વા પુત્તે આદાય નિક્ખમિ. થેરો પુનદિવસે પાતોવ ગોચરગામં પિણ્ડાય પાવિસિ. અથ નં એકા ઉપાસિકા દિસ્વાવ પુત્તસિનેહં પટિલભિત્વા ગેહે નિસીદાપેત્વા ભોજેત્વા અત્તાનં નિસ્સાય તેમાસં વસનત્થાય યાચિ. સોપિ ‘‘સક્કા મયા ઇમં નિસ્સાય ભવનિસ્સરણં કાતુ’’ન્તિ અધિવાસેત્વા તમેવ લેણં અગમાસિ. દેવતા તં આગચ્છન્તં દિસ્વા ‘‘અદ્ધા કેનચિ નિમન્તિતો ભવિસ્સતિ, સ્વે વા પરસુવે વા ગમિસ્સતી’’તિ ચિન્તેસિ.

એવં અડ્ઢમાસમત્તે અતિક્કન્તે ‘‘અયં ઇધેવ મઞ્ઞે અન્તોવસ્સં વસિસ્સતિ, સીલવતા પન સદ્ધિં એકટ્ઠાને પુત્તકેહિ સદ્ધિં વસિતું દુક્કરં, ઇમઞ્ચ ‘નિક્ખમા’તિ વત્તું ન સક્કા, અત્થિ નુ ખો ઇમસ્સ સીલે ખલિત’’ન્તિ દિબ્બેન ચક્ખુના ઓલોકેન્તી ઉપસમ્પદમાળકતો પટ્ઠાય તસ્સ સીલે ખલિતં અદિસ્વા ‘‘પરિસુદ્ધમસ્સ સીલં, કિઞ્ચિદેવસ્સ કત્વા અયસં ઉપ્પાદેસ્સામી’’તિ તસ્સ ઉપટ્ઠાકકુલે ઉપાસિકાય જેટ્ઠપુત્તસ્સ સરીરે અધિમુચ્ચિત્વા ગીવં પરિવત્તેસિ. તસ્સ અક્ખીનિ નિક્ખમિંસુ, મુખતો ખેળો પગ્ઘરિ. ઉપાસિકા તં દિસ્વા ‘‘કિં ઇદ’’ન્તિ વિરવિ. અથ નં દેવતા અદિસ્સમાનરૂપા એવમાહ – ‘‘મયા એસ ગહિતો, બલિકમ્મેનપિ મે અત્થો નત્થિ, તુમ્હાકં પન કુલૂપકં થેરં લટ્ઠિમધુકં યાચિત્વા તેન તેલં પચિત્વા ઇમસ્સ નત્થુકમ્મં દેથ, એવાહં ઇમં મુઞ્ચિસ્સામી’’તિ. નસ્સતુ વા એસ મરતુ વા, ન સક્ખિસ્સામહં અય્યં લટ્ઠિમધુકં યાચિતુન્તિ. સચે લટ્ઠિમધુકં યાચિતું ન સક્કોથ, નાસિકાયસ્સ હિઙ્ગુચુણ્ણં પક્ખિપિતું વદેથાતિ. ઇદમ્પિ વત્તું ન સક્કોમાતિ. તેન હિસ્સ પાદધોવનઉદકં આદાય સીસે આસિઞ્ચથાતિ. ઉપાસિકા ‘‘સક્કા ઇદં કાતુ’’ન્તિ વેલાય આગતં થેરં નિસીદાપેત્વા યાગુખજ્જકં દત્વા અન્તરભત્તે નિસિન્નસ્સ પાદે ધોવિત્વા ઉદકં ગહેત્વા, ‘‘ભન્તે, ઇદં ઉદકં દારકસ્સ સીસે આસિઞ્ચામા’’તિ આપુચ્છિત્વા ‘‘તેન હિ આસિઞ્ચથા’’તિ વુત્તે તથા અકાસિ. સા દેવતા તાવદેવ તં મુઞ્ચિત્વા ગન્ત્વા લેણદ્વારે અટ્ઠાસિ.

થેરોપિ ભત્તકિચ્ચાવસાને ઉટ્ઠાયાસના અવિસ્સટ્ઠકમ્મટ્ઠાનતાય દ્વત્તિંસાકારં સજ્ઝાયન્તોવ પક્કામિ. અથ નં લેણદ્વારં પત્તકાલે સા દેવતા ‘‘મહાવેજ્જ મા ઇધ પવિસા’’તિ આહ. સો તત્થેવ ઠત્વા ‘‘કાસિ ત્વ’’ન્તિ આહ. અહં ઇધ અધિવત્થા દેવતાતિ. થેરો ‘‘અત્થિ નુ ખો મયા વેજ્જકમ્મસ્સ કતટ્ઠાન’’ન્તિ ઉપસમ્પદમાળકતો પટ્ઠાય ઓલોકેન્તો અત્તનો સીલે તિલકં વા કાળકં વા અદિસ્વા ‘‘અહં મયા વેજ્જકમ્મસ્સ કતટ્ઠાનં ન પસ્સામિ, કસ્મા એવં વદેસી’’તિ આહ. ન પસ્સસીતિ. આમ, ન પસ્સામીતિ? આચિક્ખામિ તેતિ. આમ, આચિક્ખાહીતિ. તિટ્ઠતુ તાવ દૂરે કતં, અજ્જેવ તયા અમનુસ્સગહિતસ્સ ઉપટ્ઠાકપુત્તસ્સ પાદધોવનઉદકં સીસે આસિત્તં, નાસિત્તન્તિ? આમ, આસિત્તન્તિ. કિં એતં ન પસ્સસીતિ? એતં સન્ધાય ત્વં વદેસીતિ? આમ, એતં સન્ધાય વદામીતિ. થેરો ચિન્તેસિ – ‘‘અહો વત મે સમ્મા પણિહિતો અત્તા, સાસનસ્સ અનુરૂપં વત મે ચરિતં, દેવતાપિ મમ ચતુપારિસુદ્ધિસીલે તિલકં વા કાળકં વા અદિસ્વા દારકસ્સ સીસે આસિત્તપાદધોવનમત્તં અદ્દસા’’તિ તસ્સ સીલં આરબ્ભ બલવપીતિ ઉપ્પજ્જિ. સો તં વિક્ખમ્ભેત્વા પાદુદ્ધારમ્પિ અકત્વા તત્થેવ અરહત્તં પત્વા ‘‘માદિસં પરિસુદ્ધં સમણં દૂસેત્વા મા ઇધ વનસણ્ડે વસિ, ત્વમેવ નિક્ખમાહી’’તિ દેવતં ઓવદન્તો ઇમં ઉદાનં ઉદાનેસિ –

‘‘વિસુદ્ધો વત મે વાસો, નિમ્મલં મં તપસ્સિનં;

મા ત્વં વિસુદ્ધં દૂસેસિ, નિક્ખમ પવના તુવ’’ન્તિ.

સો તત્થેવ તેમાસં વસિત્વા વુત્થવસ્સો સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા ભિક્ખૂહિ ‘‘કિં, આવુસો, પબ્બજિતકિચ્ચં તે મત્થકં પાપિત’’ન્તિ પુટ્ઠો તસ્મિં લેણે વસ્સૂપગમનતો પટ્ઠાય સબ્બં તં પવત્તિં ભિક્ખૂનં આરોચેત્વા, ‘‘આવુસો, ત્વં દેવતાય એવં વુચ્ચમાનો ન કુજ્ઝી’’તિ વુત્તે ‘‘ન કુજ્ઝિ’’ન્તિ આહ. ભિક્ખૂ તથાગતસ્સ આરોચેસું, ‘‘ભન્તે, અયં ભિક્ખુ અઞ્ઞં બ્યાકરોતિ, દેવતાય ઇદં નામ વુચ્ચમાનોપિ ન કુજ્ઝિન્તિ વદતી’’તિ. સત્થા તેસં કથં સુત્વા ‘‘નેવ, ભિક્ખવે, મમ પુત્તો કુજ્ઝતિ, એતસ્સ ગિહીહિ વા પબ્બજિતેહિ વા સંસગ્ગો નામ નત્થિ, અસંસટ્ઠો એસ અપ્પિચ્છો સન્તુટ્ઠો’’તિ વત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમં ગાથમાહ –

૪૦૪. ‘‘અસંસટ્ઠં ગહટ્ઠેહિ, અનાગારેહિ ચૂભયં;

અનોકસારિમપ્પિચ્છં, તમહં બ્રૂમિ બ્રાહ્મણ’’ન્તિ.

તત્થ અસંસટ્ઠન્તિ દસ્સનસવનસમુલ્લપનપરિભોગકાયસંસગ્ગાનં અભાવેન અસંસટ્ઠં. ઉભયન્તિ ગિહીહિ ચ અનાગારેહિ ચાતિ ઉભયેહિપિ અસંસટ્ઠં. અનોકસારિન્તિ અનાલયચારિં તં એવરૂપં અહં બ્રાહ્મણં વદામીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

પબ્ભારવાસીતિસ્સત્થેરવત્થુ એકવીસતિમં.