૪. ધમ્મારામત્થેરવત્થુ

ધમ્મારામોતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો ધમ્મારામત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સત્થારા કિર ‘‘ઇતો મે ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાનં ભવિસ્સતી’’તિ આરોચિતે અનેકસહસ્સા ભિક્ખૂ સત્થારં પરિવારેત્વા વિચરિંસુ. તત્થ પુથુજ્જના ભિક્ખૂ અસ્સૂનિ સન્ધારેતું નાસક્ખિંસુ, ખીણાસવાનં ધમ્મસંવેગો ઉપ્પજ્જિ. સબ્બેપિ ‘‘કિં નુ ખો કરિસ્સામા’’તિ વગ્ગબન્ધનેન વિચરન્તિ. એકો પન ધમ્મારામો નામ ભિક્ખુ ભિક્ખૂનં સન્તિકં ન ઉપસઙ્કમતિ. ભિક્ખૂહિ ‘‘કિં, આવુસો’’તિ વુચ્ચમાનો પટિવચનમ્પિ અદત્વા ‘‘સત્થા કિર ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાયિસ્સતિ, અહઞ્ચમ્હિ અવીતરાગો, સત્થરિ ધરમાનેયેવ વાયમિત્વા અરહત્તં પાપુણિસ્સામી’’તિ એકકોવ વિહરન્તો સત્થારા દેસિતં ધમ્મં આવજ્જેતિ ચિન્તેતિ અનુસ્સરતિ. ભિક્ખૂ તથાગતસ્સ આરોચેસું – ‘‘ભન્તે, ધમ્મારામસ્સ તુમ્હેસુ સિનેહમત્તમ્પિ નત્થિ, ‘સત્થા કિર પરિનિબ્બાયિસ્સતિ, કિં નુ ખો કરિસ્સામા’તિ અમ્હેહિ સદ્ધિં સમ્મન્તનમત્તમ્પિ ન કરોતી’’તિ. સત્થા તં પક્કોસાપેત્વા ‘‘સચ્ચં કિર ત્વં એવં કરોસી’’તિ પુચ્છિ. ‘‘સચ્ચં, ભન્તે’’તિ. ‘‘કિં કારણા’’તિ? તુમ્હે કિર ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાયિસ્સથ, અહઞ્ચમ્હિ અવીતરાગો, તુમ્હેસુ ધરન્તેસુયેવ વાયમિત્વા અરહત્તં પાપુણિસ્સામીતિ તુમ્હેહિ દેસિતં ધમ્મં આવજ્જામિ ચિન્તેમિ અનુસ્સરામીતિ.

સત્થા ‘‘સાધુ સાધૂ’’તિ તસ્સ સાધુકારં દત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, અઞ્ઞેનાપિ મયિ સિનેહવન્તેન ભિક્ખુના નામ ધમ્મારામસદિસેનેવ ભવિતબ્બં. ન હિ મય્હં માલાગન્ધાદીહિ પૂજં કરોન્તા મમ પૂજં કરોન્તિ નામ, ધમ્માનુધમ્મં પટિપજ્જન્તાયેવ પન મં પૂજેન્તિ નામા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૩૬૪. ‘‘ધમ્મારામો ધમ્મરતો, ધમ્મં અનુવિચિન્તયં;

ધમ્મં અનુસ્સરં ભિક્ખુ, સદ્ધમ્મા ન પરિહાયતી’’તિ.

તત્થ નિવાસનટ્ઠેન સમથવિપસ્સનાધમ્મો આરામો અસ્સાતિ ધમ્મારામો. તસ્મિંયેવ ધમ્મે રતોતિ ધમ્મરતો. તસ્સેવ ધમ્મસ્સ પુનપ્પુનં વિચિન્તનતાય ધમ્મં અનુવિચિન્તયં, તં ધમ્મં આવજ્જેન્તો મનસિકરોન્તોતિ અત્થો. અનુસ્સરન્તિ તમેવ ધમ્મં અનુસ્સરન્તો. સદ્ધમ્માતિ એવરૂપો ભિક્ખુ સત્તતિંસભેદા બોધિપક્ખિયધમ્મા નવવિધલોકુત્તરધમ્મા ચ ન પરિહાયતીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને સો ભિક્ખુ અરહત્તે પતિટ્ઠહિ, સમ્પત્તાનમ્પિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

ધમ્મારામત્થેરવત્થુ ચતુત્થં.