૧૧. વક્કલિત્થેરવત્થુ

પામોજ્જબહુલોતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો વક્કલિત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિરાયસ્મા સાવત્થિયં બ્રાહ્મણકુલે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તો પિણ્ડાય પવિટ્ઠં તથાગતં દિસ્વા સત્થુ સરીરસમ્પત્તિં ઓલોકેત્વા સરીરસમ્પત્તિદસ્સનેન અતિત્તો ‘‘એવાહં નિચ્ચકાલં તથાગતં દટ્ઠું લભિસ્સામી’’તિ સત્થુ સન્તિકે પબ્બજિત્વા યત્થ ઠિતેન સક્કા દસબલં પસ્સિતું, તત્થ ઠિતો સજ્ઝાયકમ્મટ્ઠાનમનસિકારાદીનિ પહાય સત્થારં ઓલોકેન્તોવ વિચરતિ. સત્થા તસ્સ ઞાણપરિપાકં આગમેન્તો કિઞ્ચિ અવત્વા ‘‘ઇદાનિસ્સ ઞાણં પરિપાકં ગત’’ન્તિ ઞત્વા ‘‘કિં તે, વક્કલિ, ઇમિના પૂતિકાયેન દિટ્ઠેન, યો ખો, વક્કલિ, ધમ્મં પસ્સતિ, સો મં પસ્સતિ. યો મં પસ્સતિ, સો ધમ્મં પસ્સતી’’તિ (સં. નિ. ૩.૮૭) વત્વા ઓવદિ. સો એવં ઓવદિતોપિ સત્થુ દસ્સનં પહાય નેવ અઞ્ઞત્થ ગન્તું સક્કોતિ. અથ નં સત્થા ‘‘નાયં ભિક્ખુ સંવેગં અલભિત્વા બુજ્ઝિસ્સતી’’તિ ઉપકટ્ઠાય વસ્સૂપનાયિકાય રાજગહં ગન્ત્વા વસ્સૂપનાયિકદિવસે ‘‘અપેહિ, વક્કલિ, અપેહિ, વક્કલી’’તિ પણામેસિ. સો ‘‘ન મં સત્થા આલપતી’’તિ તેમાસં સત્થુ સમ્મુખે ઠાતું અસક્કોન્તો ‘‘કિં મય્હં જીવિતેન, પબ્બતા અત્તાનં પાતેસ્સામી’’તિ ગિજ્ઝકૂટં અભિરુહિ.

સત્થા તસ્સ કિલમનભાવં ઞત્વા ‘‘અયં ભિક્ખુ મમ સન્તિકા અસ્સાસં અલભન્તો મગ્ગફલાનં ઉપનિસ્સયં નાસેય્યા’’તિ અત્તાનં દસ્સેતું ઓભાસં મુઞ્ચિ. અથસ્સ સત્થુ દિટ્ઠકાલતો પટ્ઠાય તાવમહન્તોપિ સોકો પહીયિ. સત્થા સુક્ખતળાકં ઓઘેન પૂરેન્તો વિય થેરસ્સ બલવપીતિપામોજ્જં ઉપ્પાદેતું ઇમં ગાથમાહ –

૩૮૧. ‘‘પામોજ્જબહુલો ભિક્ખુ, પસન્નો બુદ્ધસાસને;

અધિગચ્છે પદં સન્તં, સઙ્ખારૂપસમં સુખ’’ન્તિ.

તસ્સત્થો – પકતિયાપિ પામોજ્જબહુલો ભિક્ખુ બુદ્ધસાસને પસાદં રોચેતિ, સો એવં પસન્નો બુદ્ધસાસને સન્તં પદં સઙ્ખારૂપસમં સુખન્તિ લદ્ધનામં નિબ્બાનં અધિગચ્છેય્યાતિ. ઇમઞ્ચ પન ગાથં વત્વા સત્થા વક્કલિત્થેરસ્સ હત્થં પસારેત્વા –

‘‘એહિ વક્કલિ મા ભાયિ, ઓલોકેહિ તથાગતં;

અહં તં ઉદ્ધરિસ્સામિ, પઙ્કે સન્નંવ કુઞ્જરં.

‘‘એહિ વક્કલિ મા ભાયિ, ઓલોકેહિ તથાગતં;

અહં તં મોચયિસ્સામિ, રાહુગ્ગહંવ સૂરિયં.

‘‘એહિ વક્કલિ મા ભાયિ, ઓલોકેહિ તથાગતં;

અહં તં મોચયિસ્સામિ, રાહુગ્ગહંવ ચન્દિમ’’ન્તિ. –

ઇમા ગાથા અભાસિ. સો ‘‘દસબલો મે દિટ્ઠો, એહીતિ ચ અવ્હાનમ્પિ લદ્ધ’’ન્તિ બલવપીતિં ઉપ્પાદેત્વા ‘‘કુતો નુ ખો ગન્તબ્બ’’ન્તિ ગમનમગ્ગં અપસ્સન્તો દસબલસ્સ સમ્મુખે આકાસે ઉપ્પતિત્વા પઠમપાદે પબ્બતે ઠિતેયેવ સત્થારા વુત્તગાથા આવજ્જેન્તો આકાસેયેવ પીતિં વિક્ખમ્ભેત્વા સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તં પત્વા તથાગતં વન્દમાનોવ ઓતરિત્વા સત્થુ સન્તિકે અટ્ઠાસિ. અથ નં સત્થા અપરભાગે સદ્ધાધિમુત્તાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપેસીતિ.

વક્કલિત્થેરવત્થુ એકાદસમં.