૧૦. નઙ્ગલકુલત્થેરવત્થુ

અત્તના ચોદયત્તાનન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો નઙ્ગલકુલત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

એકો કિર દુગ્ગતમનુસ્સો પરેસં ભતિં કત્વા જીવતિ, તં એકો ભિક્ખુ પિલોતિકખણ્ડનિવત્થં નઙ્ગલં ઉક્ખિપિત્વા ગચ્છન્તં દિસ્વા એવમાહ – ‘‘કિં પન તે એવં જીવનતો પબ્બજિતું ન વર’’ન્તિ. કો મં, ભન્તે, એવં જીવન્તં પબ્બાજેસ્સતીતિ? સચે પબ્બજિસ્સસિ, અહં તં પબ્બાજેસ્સામીતિ. સાધુ ભન્તે, સચે મં પબ્બાજેસ્સથ, પબ્બજિસ્સામીતિ. અથ નં સો થેરો જેતવનં નેત્વા સહત્થેન, ન્હાપેત્વા માળકે ઠપેત્વા પબ્બાજેત્વા નિવત્થપિલોતિકખણ્ડેન સદ્ધિં નઙ્ગલં માળકસીમાયમેવ રુક્ખસાખાયં ઠપાપેસિ. સો ઉપસમ્પન્નકાલેપિ નઙ્ગલકુલત્થેરોત્વેવ પઞ્ઞાયિ. સો બુદ્ધાનં ઉપ્પન્નલાભસક્કારં નિસ્સાય જીવન્તો ઉક્કણ્ઠિત્વા ઉક્કણ્ઠિતં વિનોદેતું અસક્કોન્તો ‘‘ન દાનિ સદ્ધાદેય્યાનિ કાસાયાનિ પરિદહિત્વા ગમિસ્સામી’’તિ તં રુક્ખમૂલં ગન્ત્વા અત્તનાવ અત્તાનં ઓવદિ – ‘‘અહિરિક, નિલ્લજ્જ, ઇદં નિવાસેત્વા વિબ્ભમિત્વા ભતિં કત્વા જીવિતુકામો જાતો’’તિ. તસ્સેવં અત્તાનં ઓવદન્તસ્સેવ ચિત્તં તનુકભાવં ગતં. સો નિવત્તિત્વા પુન કતિપાહચ્ચયેન ઉક્કણ્ઠિત્વા તથેવ અત્તાનં ઓવદિ, પુનસ્સ ચિત્તં નિવત્તિ. સો ઇમિનાવ નીહારેન ઉક્કણ્ઠિતઉક્કણ્ઠિતકાલે તત્થ ગન્ત્વા અત્તાનં ઓવદિ. અથ નં ભિક્ખૂ તત્થ અભિણ્હં ગચ્છન્તં દિસ્વા, ‘‘આવુસો, નઙ્ગલત્થેર કસ્મા એત્થ ગચ્છસી’’તિ પુચ્છિંસુ. સો ‘‘આચરિયસ્સ સન્તિકં ગચ્છામિ, ભન્તે’’તિ વત્વા કતિપાહેનેવ અરહત્તં પાપુણિ.

ભિક્ખૂ તેન સદ્ધિં કેળિં કરોન્તા આહંસુ – ‘‘આવુસો નઙ્ગલત્થેર, તવ વિચરણમગ્ગો અવળઞ્જો વિય જાતો, આચરિયસ્સ સન્તિકં ન ગચ્છસિ મઞ્ઞે’’તિ. આમ, ભન્તે, મયં સંસગ્ગે સતિ અગમિમ્હા, ઇદાનિ પન સો સંસગ્ગો છિન્નો, તેન ન ગચ્છામાતિ. તં સુત્વા ભિક્ખૂ ‘‘એસ અભૂતં વત્વા અઞ્ઞં બ્યાકરોતી’’તિ સત્થુ તમત્થં આરોચેસું. સત્થા ‘‘આમ, ભિક્ખવે, મમ પુત્તો અત્તનાવ અત્તાનં ચોદેત્વા પબ્બજિતકિચ્ચસ્સ મત્થકં પત્તો’’તિ વત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમા ગાથા અભાસિ –

૩૭૯. ‘‘અત્તના ચોદયત્તાનં, પટિમંસેથ અત્તના;

સો અત્તગુત્તો સતિમા, સુખં ભિક્ખુ વિહાહિસિ.

૩૮૦. ‘‘અત્તા હિ અત્તનો નાથો, કો હિ નાથો પરો સિયા;

અત્તા હિ અત્તનો ગતિ;

તસ્મા સંયમમત્તાનં, અસ્સં ભદ્રંવ વાણિજો’’તિ.

તત્થ ચોદયત્તાનન્તિ અત્તનાવ અત્તાનં ચોદય સારય. પટિમંસેથાતિ અત્તનાવ અત્તાનં પરિવીમંસથ. સોતિ સો ત્વં, ભિક્ખુ, એવં સન્તે અત્તનાવ ગુત્તતાય અત્તગુત્તો, ઉપટ્ઠિતસતિતાય સતિમા હુત્વા સબ્બિરિયાપથેસુ સુખં વિહરિસ્સસીતિ અત્થો.

નાથોતિ અવસ્સયો પતિટ્ઠા. કો હિ નાથો પરોતિ યસ્મા પરસ્સ અત્તભાવે પતિટ્ઠાય કુસલં વા કત્વા સગ્ગપરાયણેન મગ્ગં વા ભાવેત્વા સચ્છિકતફલેન ભવિતું ન સક્કા, તસ્મા કો હિ નામ પરો નાથો ભવેય્યાતિ અત્થો. તસ્માતિ યસ્મા અત્તાવ અત્તનો ગતિ પતિટ્ઠા સરણં, તસ્મા યથા ભદ્રં અસ્સાજાનીયં નિસ્સાય લાભં પત્થયન્તો વાણિજો તસ્સ વિસમટ્ઠાનચારં પચ્છિન્દિત્વા દિવસસ્સ તિક્ખત્તું નહાપેન્તો ભોજેન્તો સંયમેતિ પટિજગ્ગતિ, એવં ત્વમ્પિ અનુપ્પન્નસ્સ અકુસલસ્સ ઉપ્પાદં નિવારેન્તો સતિસમ્મોસેન ઉપ્પન્નં અકુસલં પજહન્તો અત્તાનં સંયમ ગોપય, એવં સન્તે પઠમજ્ઝાનં આદિં કત્વા લોકિયલોકુત્તરવિસેસં અધિગમિસ્સસીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

નઙ્ગલકુલત્થેરવત્થુ દસમં.