૫. સમ્બહુલભિક્ખુવત્થુ

ન વાક્કરણમત્તેનાતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો સમ્બહુલે ભિક્ખૂ આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સમયે દહરે ચેવ સામણેરે ચ અત્તનો ધમ્માચરિયાનમેવ ચીવરરજનાદીનિ વેય્યાવચ્ચાનિ કરોન્તે દિસ્વા એકચ્ચે થેરા ચિન્તયિંસુ – ‘‘મયમ્પિ બ્યઞ્જનસમયે કુસલા, અમ્હાકમેવ કિઞ્ચિ નત્થિ. યંનૂન મયં સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા એવં વદેય્યામ, ‘ભન્તે, મયં બ્યઞ્જનસમયે કુસલા, અઞ્ઞેસં સન્તિકે ધમ્મં ઉગ્ગણ્હિત્વાપિ ઇમેસં સન્તિકે અસોધેત્વા મા સજ્ઝાયિત્થાતિ દહરસામણેરે આણાપેથા’તિ. એવઞ્હિ અમ્હાકં લાભસક્કારો વડ્ઢિસ્સતી’’તિ. તે સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા તથા વદિંસુ.

સત્થા તેસં વચનં સુત્વા ‘‘ઇમસ્મિં સાસને પવેણિવસેનેવ એવં વત્તું લભતિ, ઇમે પન લાભસક્કારે નિસ્સિતાતિ ઞત્વા અહં તુમ્હે વાક્કરણમત્તેન સાધુરૂપાતિ ન વદામિ. યસ્સ પનેતે ઇસ્સાદયો ધમ્મા અરહત્તમગ્ગેન સમુચ્છિન્ના, એસો એવ સાધુરૂપો’’તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૬૨. ‘‘ન વાક્કરણમત્તેન, વણ્ણપોક્ખરતાય વા;

સાધુરૂપો નરો હોતિ, ઇસ્સુકી મચ્છરી સઠો.

૨૬૩. ‘‘યસ્સ ચેતં સમુચ્છિન્નં, મૂલઘચ્ચં સમૂહતં;

સવન્તદોસો મેધાવી, સાધુરૂપોતિ વુચ્ચતી’’તિ.

તત્થ ન વાક્કરણમત્તેનાતિ વચીકરણમત્તેન સદ્દલક્ખણસમ્પન્નવચનમત્તેન. વણ્ણપોક્ખરતાય વાતિ સરીરવણ્ણસ્સ મનાપભાવેન વા. નરોતિ એત્તકેનેવ કારણેન પરલાભાદીસુ ઇસ્સામનકો પઞ્ચવિધેન મચ્છેરેન સમન્નાગતો કેરાટિકભાવેન સઠો નરો સાધુરૂપો ન હોતિ. યસ્સ ચેતન્તિ યસ્સ ચ પુગ્ગલસ્સેતં ઇસ્સાદિદોસજાતં અરહત્તમગ્ગઞાણેન સમૂલકં છિન્નં, મૂલઘાતં કત્વા સમૂહતં, સો વન્તદોસો ધમ્મોજપઞ્ઞાય સમન્નાગતો સાધુરૂપોતિ વુચ્ચતીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

સમ્બહુલભિક્ખુવત્થુ પઞ્ચમં.