૫. અઞ્ઞતરકુલપુત્તવત્થુ

મલિત્થિયા દુચ્ચરિતન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો અઞ્ઞતરં કુલપુત્તં આરબ્ભ કથેસિ.

તસ્સ કિર સમાનજાતિકં કુલકુમારિકં આનેસું. સા આનીતદિવસતો પટ્ઠાય અતિચારિની અહોસિ. સો કુલપુત્તો તસ્સા અતિચારેન લજ્જિતો કસ્સચિ સમ્મુખીભાવં ઉપગન્તું અસક્કોન્તો બુદ્ધુપટ્ઠાનાદીનિ પચ્છિન્દિત્વા કતિપાહચ્ચયેન સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસિન્નો ‘‘કિં, ઉપાસક, ન દિસ્સસી’’તિ વુત્તે તમત્થં આરોચેસિ. અથ નં સત્થા, ‘‘ઉપાસક, પુબ્બેપિ મયા ‘ઇત્થિયો નામ નદીઆદિસદિસા, તાસુ પણ્ડિતેન કોધો ન કાતબ્બો’તિ વુત્તં, ત્વં પન ભવપટિચ્છન્નત્તા ન સલ્લક્ખેસી’’તિ વત્વા તેન યાચિતો –

‘‘યથા નદી ચ પન્થો ચ, પાનાગારં સભા પપા;

એવં લોકિત્થિયો નામ, વેલા તાસં ન વિજ્જતી’’તિ. (જા. ૧.૧.૬૫; ૧.૧૨.૯) –

જાતકં વિત્થારેત્વા, ‘‘ઉપાસક, ઇત્થિયા હિ અતિચારિનિભાવો મલં, દાનં દેન્તસ્સ મચ્છેરં મલં, ઇધલોકપરલોકેસુ સત્તાનં અકુસલકમ્મં વિનાસનત્થેન મલં, અવિજ્જા પન સબ્બમલાનં ઉત્તમમલ’’ન્તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૪૨. ‘‘મલિત્થિયા દુચ્ચરિતં, મચ્છેરં દદતો મલં;

મલા વે પાપકા ધમ્મા, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

૨૪૩. ‘‘તતો મલા મલતરં, અવિજ્જા પરમં મલં;

એતં મલં પહન્ત્વાન, નિમ્મલા હોથ ભિક્ખવો’’તિ.

તત્થ દુચ્ચરિતન્તિ અતિચારો. અતિચારિનિઞ્હિ ઇત્થિં સામિકોપિ ગેહા નીહરતિ, માતાપિતૂનં સન્તિકં ગતમ્પિ ‘‘ત્વં કુલસ્સ અગારવભૂતા, અક્ખીહિપિ ન દટ્ઠબ્બા’’તિ તં નીહરન્તિ. સા અનાથા વિચરન્તી મહાદુક્ખં પાપુણાતિ. તેનસ્સા દુચ્ચરિતં ‘‘મલ’’ન્તિ વુત્તં. દદતોતિ દાયકસ્સ. યસ્સ હિ ખેત્તકસનકાલે ‘‘ઇમસ્મિં ખેત્તે સમ્પન્ને સલાકભત્તાદીનિ દસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા નિપ્ફન્ને સસ્સેપિ મચ્છેરં ઉપ્પજ્જિત્વા ચાગચિત્તં નિવારેતિ, સો મચ્છેરવસેન ચાગચિત્તે અવિરૂહન્તે મનુસ્સસમ્પત્તિં દિબ્બસમ્પત્તિં નિબ્બાનસમ્પત્તિન્તિ તિસ્સો સમ્પત્તિયો ન લભતિ. તેન વુત્તં – ‘‘મચ્છેરં દદતો મલ’’ન્તિ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. પાપકા ધમ્માતિ અકુસલધમ્મા પન ઇધલોકે ચ પરલોકે ચ મલમેવ.

તતોતિ હેટ્ઠા વુત્તમલતો. મલતરન્તિ અતિરેકમલં વો કથેમીતિ અત્થો. અવિજ્જાતિ અટ્ઠવત્થુકં અઞ્ઞાણમેવ પરમં મલં. પહન્ત્વાનાતિ એતં મલં જહિત્વા, ભિક્ખવે, તુમ્હે નિમ્મલા હોથાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

અઞ્ઞતરકુલપુત્તવત્થુ પઞ્ચમં.