૧૦. મેણ્ડકસેટ્ઠિવત્થુ

સુદસ્સં વજ્જન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા ભદ્દિયનગરં નિસ્સાય જાતિયાવને વિહરન્તો મેણ્ડકસેટ્ઠિં આરબ્ભ કથેસિ.

સત્થા કિર અઙ્ગુત્તરાપેસુ ચારિકં ચરન્તો મેણ્ડકસેટ્ઠિનો ચ, ભરિયાય ચસ્સ ચન્દપદુમાય, પુત્તસ્સ ચ ધનઞ્ચયસેટ્ઠિનો, સુણિસાય ચ સુમનદેવિયા, નત્તાય ચસ્સ વિસાખાય, દાસસ્સ ચ પુણ્ણસ્સાતિ ઇમેસં સોતાપત્તિફલૂપનિસ્સયં દિસ્વા ભદ્દિયનગરં ગન્ત્વા જાતિયાવને વિહાસિ. મેણ્ડકસેટ્ઠિ સત્થુ આગમનં અસ્સોસિ. કસ્મા પનેસ મેણ્ડકસેટ્ઠિ નામ જાતોતિ? તસ્સ કિર પચ્છિમગેહે અટ્ઠકરીસમત્તે ઠાને હત્થિઅસ્સઉસભપમાણા સુવણ્ણમેણ્ડકા પથવિં ભિન્દિત્વા પિટ્ઠિયા પિટ્ઠિં પહરમાના ઉટ્ઠહિંસુ. તેસં મુખેસુ પઞ્ચવણ્ણાનં સુત્તાનં ગેણ્ડુકા પક્ખિત્તા હોન્તિ. સપ્પિતેલમધુફાણિતાદીહિ વા વત્થચ્છાદનહિરઞ્ઞસુવણ્ણાદીહિ વા અત્થે સતિ તેસં મુખતો ગેણ્ડુકે અપનેન્તિ, એકસ્સાપિ મેણ્ડકસ્સ મુખતો જમ્બુદીપવાસીનં પહોનકં સપ્પિતેલમધુફાણિતવત્થચ્છાદનહિરઞ્ઞસુવણ્ણં નિક્ખમતિ. તતો પટ્ઠાય મેણ્ડકસેટ્ઠીતિ પઞ્ઞાયિ.

કિં પનસ્સ પુબ્બકમ્મન્તિ? વિપસ્સીબુદ્ધકાલે કિર એસ અવરોજસ્સ નામ કુટુમ્બિકસ્સ ભાગિનેય્યો માતુલેન સમાનનામો અવરોજો નામ અહોસિ. અથસ્સ માતુલો સત્થુ ગન્ધકુટિં કાતું આરભિ. સો તસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા, ‘‘માતુલ, ઉભોપિ સહેવ કરોમા’’તિ વત્વા ‘‘અહં અઞ્ઞેહિ સદ્ધિં અસાધારણં કત્વા એકકોવ કરિસ્સામી’’તિ તેન પન પટિક્ખિત્તકાલે ‘‘ઇમસ્મિં ઠાને ગન્ધકુટિયા કતાય ઇમસ્મિં નામ ઠાને કુઞ્જરસાલં નામ લદ્ધું વટ્ટતી’’તિ ચિન્તેત્વા અરઞ્ઞતો દબ્બસમ્ભારે આહરાપેત્વા એકં થમ્ભં સુવણ્ણખચિતં, એકં રજતખચિતં, એકં મણિખચિતં, એકં સત્તરતનખચિતન્તિ એવં તુલાસઙ્ઘાતદ્વારકવાટવાતપાનગોપાનસીછદનિટ્ઠકા સબ્બાપિ સુવણ્ણાદિખચિતાવ કારેત્વા ગન્ધકુટિયા સમ્મુખટ્ઠાને તથાગતસ્સ સત્તરતનમયં કુઞ્જરસાલં કારેસિ. તસ્સા ઉપરિ ઘનરત્તસુવણ્ણમયા કમ્બલા પવાળમયા સિખરથૂપિકાયો અહેસું. કુઞ્જરસાલાય મજ્ઝે ઠાને રતનમણ્ડપં કારેત્વા ધમ્માસનં પતિટ્ઠાપેસિ. તસ્સ ઘનરત્તસુવણ્ણમયા પાદા અહેસું, તથા ચતસ્સો અટનિયો. ચત્તારો પન સુવણ્ણમેણ્ડકે કારાપેત્વા આસનસ્સ ચતુન્નં પાદાનં હેટ્ઠા ઠપેસિ, દ્વે મેણ્ડકે કારાપેત્વા પાદપીઠકાય હેટ્ઠા ઠપેસિ, છ સુવણ્ણમેણ્ડકે કારાપેત્વા મણ્ડપં પરિક્ખિપેન્તો ઠપેસિ. ધમ્માસનં પઠમં સુત્તમયેહિ રજ્જુકેહિ વાયાપેત્વા મજ્ઝે સુવણ્ણસુત્તમયેહિ ઉપરિ મુત્તમયેહિ સુત્તેહિ વાયાપેસિ. તસ્સ ચન્દનમયો અપસ્સયો અહોસિ. એવં કુઞ્જરસાલં નિટ્ઠાપેત્વા સાલામહં કરોન્તો અટ્ઠસટ્ઠીહિ ભિક્ખુસતસહસ્સેહિ સદ્ધિં સત્થારં નિમન્તેત્વા ચત્તારો માસે દાનં દત્વા ઓસાનદિવસે તિચીવરં અદાસિ. તત્થ સઙ્ઘનવકસ્સ સતસહસ્સગ્ઘનિકં પાપુણિ.

એવં વિપસ્સીબુદ્ધકાલે પુઞ્ઞકમ્મં કત્વા તતો ચુતો દેવેસુ ચ મનુસ્સેસુ ચ સંસરન્તો ઇમસ્મિં ભદ્દકપ્પે બારાણસિયં મહાભોગકુલે નિબ્બત્તિત્વા બારાણસિસેટ્ઠિ નામ અહોસિ. સો એકદિવસં રાજૂપટ્ઠાનં ગચ્છન્તો પુરોહિતં દિસ્વા ‘‘કિં, આચરિય, નક્ખત્તમુહુત્તં, ઉપધારેથા’’તિ આહ. આમ, ઉપધારેમિ, કિં અઞ્ઞં અમ્હાકં કમ્મન્તિ. તેન હિ કીદિસં જનપદચારિત્તન્તિ? એકં ભયં ભવિસ્સતીતિ. કિં ભયં નામાતિ? છાતકભયં સેટ્ઠીતિ. કદા ભવિસ્સતીતિ? ઇતો તિણ્ણં સંવચ્છરાનં અચ્ચયેનાતિ. તં સુત્વા સેટ્ઠિ બહું કસિકમ્મં કારેત્વા ગેહે વિજ્જમાનધનેનાપિ ધઞ્ઞમેવ ગહેત્વા અડ્ઢતેરસાનિ કોટ્ઠસતાનિ કારેત્વા સબ્બકોટ્ઠકે વીહીહિ પરિપૂરેસિ. કોટ્ઠેસુ અપ્પહોન્તેસુ ચાટિઆદીનિ પૂરેત્વા અવસેસં ભૂમિયં આવાટે કત્વા નિખણિ. નિધાનાવસેસં મત્તિકાય સદ્ધિં મદ્દિત્વા ભિત્તિયો લિમ્પાપેસિ.

સો અપરેન સમયેન છાતકભયે સમ્પત્તે યથાનિક્ખિત્તં ધઞ્ઞં પરિભુઞ્જન્તો કોટ્ઠેસુ ચ ચાટિઆદીસુ ચ નિક્ખિત્તધઞ્ઞે પરિક્ખીણે પરિજને પક્કોસાપેત્વા આહ – ‘‘ગચ્છથ, તાતા, પબ્બતપાદં પવિસિત્વા જીવન્તા સુભિક્ખકાલે મમ સન્તિકં આગન્તુકામા આગચ્છથ, અનાગન્તુકામા તત્થ તત્થેવ જીવથા’’તિ. તે રોદમાના અસ્સુમુખા હુત્વા સેટ્ઠિં વન્દિત્વા ખમાપેત્વા સત્તાહં નિસીદિત્વા તથા અકંસુ. તસ્સ પન સન્તિકે વેય્યાવચ્ચકરો એકોવ પુણ્ણો નામ દાસો ઓહીયિ, તેન સદ્ધિં સેટ્ઠિજાયા સેટ્ઠિપુત્તો સેટ્ઠિસુણિસાતિ પઞ્ચેવ જના અહેસું. તે ભૂમિયં આવાટેસુ નિહિતધઞ્ઞેપિ પરિક્ખીણે ભિત્તિમત્તિકં પાતેત્વા તેમેત્વા તતો લદ્ધધઞ્ઞેન યાપયિંસુ. અથસ્સ જાયા છાતકે અવત્થરન્તે મત્તિકાય ખીયમાનાય ભિત્તિપાદેસુ અવસિટ્ઠમત્તિકં પાતેત્વા તેમેત્વા અડ્ઢાળ્હકમત્તં વીહિં લભિત્વા કોટ્ટેત્વા એકં તણ્ડુલનાળિં ગહેત્વા ‘‘છાતકકાલે ચોરા બહૂ હોન્તી’’તિ ચોરભયેન એકસ્મિં કુટે પક્ખિપિત્વા પિદહિત્વા ભૂમિયં નિખણિત્વા ઠપેસિ. અથ નં સેટ્ઠિ રાજૂપટ્ઠાનતો આગન્ત્વા આહ – ‘‘ભદ્દે, છાતોમ્હિ, અત્થિ કિઞ્ચી’’તિ. સા વિજ્જમાનં ‘‘નત્થી’’તિ અવત્વા ‘‘એકા તણ્ડુલનાળિ અત્થી’’તિ આહ. ‘‘કહં સા’’તિ? ‘‘ચોરભયેન મે નિખણિત્વા ઠપિતા’’તિ. ‘‘તેન હિ નં ઉદ્ધરિત્વા કિઞ્ચિ પચાહી’’તિ. ‘‘સચે યાગું પચિસ્સામિ, દ્વે વારે લભિસ્સતિ. સચે ભત્તં પચિસ્સામિ, એકવારમેવ લભિસ્સતિ, કિં પચામિ, સામી’’તિ આહ. ‘‘અમ્હાકં અઞ્ઞો પચ્ચયો નત્થિ, ભત્તં ભુઞ્જિત્વા મરિસ્સામ, ભત્તમેવ પચાહી’’તિ. સા ભત્તં પચિત્વા પઞ્ચ કોટ્ઠાસે કત્વા સેટ્ઠિનો કોટ્ઠાસં વડ્ઢેત્વા પુરતો ઠપેસિ.

તસ્મિં ખણે ગન્ધમાદનપબ્બતે પચ્ચેકબુદ્ધો સમાપત્તિતો વુટ્ઠાતિ. અન્તોસમાપત્તિયં કિર સમાપત્તિબલેન જિઘચ્છા ન બાધતિ. સમાપત્તિતો વુટ્ઠિતાનં પન બલવતી હુત્વા ઉદરપટલં ડય્હન્તી વિય ઉપ્પજ્જતિ. તસ્મા તે લભનટ્ઠાનં ઓલોકેત્વા ગચ્છન્તિ. તં દિવસઞ્ચ તેસં દાનં દત્વા સેનાપતિટ્ઠાનાદીસુ અઞ્ઞતરસમ્પત્તિં લભન્તિ. તસ્મા સોપિ દિબ્બેન ચક્ખુના ઓલોકેન્તો ‘‘સકલજમ્બુદીપે છાતકભયં ઉપ્પન્નં, સેટ્ઠિગેહે ચ પઞ્ચન્નં જનાનં નાળિકોદનોવ પક્કો, સદ્ધા નુ ખો એતે, સક્ખિસ્સન્તિ વા મમ સઙ્ગહં કાતુ’’ન્તિ તેસં સદ્ધભાવઞ્ચ સઙ્ગહં કાતું સમત્થભાવઞ્ચ દિસ્વા પત્તચીવરમાદાય મહાસેટ્ઠિસ્સ પુરતો દ્વારે ઠિતમેવ અત્તાનં દસ્સેસિ. સો તં દિસ્વા પસન્નચિત્તો ‘‘પુબ્બેપિ મયા દાનસ્સ અદિન્નત્તા એવરૂપં છાતકં દિટ્ઠં, ઇદં ખો પન ભત્તં મં એકદિવસમેવ રક્ખેય્ય. અય્યસ્સ પન દિન્નં અનેકાસુ કપ્પકોટીસુ મમ હિતસુખાવહં ભવિસ્સતી’’તિ તં ભત્તપાતિં અપનેત્વા પચ્ચેકબુદ્ધં ઉપસઙ્કમિત્વા પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા ગેહં પવેસેત્વા આસને નિસિન્નસ્સ પાદે ધોવિત્વા સુવણ્ણપાદપીઠે ઠપેત્વા ભત્તપાતિમાદાય પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ પત્તે ઓકિરિ. ઉપડ્ઢાવસેસે ભત્તે પચ્ચેકબુદ્ધો હત્થેન પત્તં પિદહિ. અથ નં, ‘‘ભન્તે, એકાય તણ્ડુલનાળિયા પઞ્ચન્નં જનાનં પક્કઓદનસ્સ અયં એકો કોટ્ઠાસો, ઇમં દ્વિધા કાતું ન સક્કા. મા મય્હં ઇધલોકે સઙ્ગહં કરોથ, અહં નિરવસેસં દાતુકામોમ્હી’’તિ વત્વા સબ્બં ભત્તમદાસિ. દત્વા ચ પન પત્થનં પટ્ઠપેસિ, ‘‘મા, ભન્તે, પુન નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને એવરૂપં છાતકભયં અદ્દસં, ઇતો પટ્ઠાય સકલજમ્બુદીપવાસીનં બીજભત્તં દાતું સમત્થો ભવેય્યં, સહત્થેન કમ્મં કત્વા જીવિકં ન કપ્પેય્યં, અડ્ઢતેરસ કોટ્ઠસતાનિ સોધાપેત્વા સીસં ન્હાયિત્વા તેસં દ્વારે નિસીદિત્વા ઉદ્ધં ઓલોકિતક્ખણેયેવ મે રત્તસાલિધારા પતિત્વા સબ્બકોટ્ઠે પૂરેય્યું. નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને ચ અયમેવ ભરિયા, અયમેવ પુત્તો, અયમેવ સુણિસા, અયમેવ દાસો હોતૂ’’તિ.

ભરિયાપિસ્સ ‘‘મમ સામિકે જિઘચ્છાય પીળિયમાને ન સક્કા મયા ભુઞ્જિતુ’’ન્તિ ચિન્તેત્વા અત્તનો કોટ્ઠાસં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ દત્વા પત્થનં પટ્ઠપેસિ, ‘‘ભન્તે, ઇદાનિ નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને એવરૂપં છાતકભયં ન પસ્સેય્યં, ભત્તથાલિકં પુરતો કત્વા સકલજમ્બુદીપવાસીનં ભત્તં દેન્તિયાપિ ચ મે યાવ ન ઉટ્ઠહિસ્સામિ, તાવ ગહિતગહિતટ્ઠાનં પૂરિતમેવ હોતુ. અયમેવ સામિકો, અયમેવ પુત્તો, અયમેવ સુણિસા, અયમેવ દાસો હોતૂ’’તિ. પુત્તોપિસ્સ અત્તનો કોટ્ઠાસં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ દત્વા પત્થનં પટ્ઠપેસિ, ‘‘ભન્તે, ઇતો પટ્ઠાય એવરૂપં છાતકભયં ન પસ્સેય્યં, એકઞ્ચ મે સહસ્સથવિકં ગહેત્વા સકલજમ્બુદીપવાસીનં કહાપણં દેન્તસ્સાપિ અયં સહસ્સથવિકા પરિપુણ્ણાવ હોતુ, ઇમેયેવ માતાપિતરો હોન્તુ, અયં ભરિયા, અયં દાસો હોતૂ’’તિ.

સુણિસાપિસ્સ અત્તનો કોટ્ઠાસં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ દત્વા પત્થનં પટ્ઠપેસિ, ‘‘ઇતો પટ્ઠાય એવરૂપં છાતકભયં ન પસ્સેય્યં, એકઞ્ચ મે ધઞ્ઞપિટકં પુરતો ઠપેત્વા સકલજમ્બુદીપવાસીનં બીજભત્તં દેન્તિયાપિ ખીણભાવો મા પઞ્ઞાયિત્થ, નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને ઇમેયેવ સસુરા હોન્તુ, અયમેવ સામિકો, અયમેવ દાસો હોતૂ’’તિ. દાસોપિ અત્તનો કોટ્ઠાસં પચ્ચેકબુદ્ધસ્સ દત્વા પત્થનં પટ્ઠપેસિ, ‘‘ઇતો પટ્ઠાય એવરૂપં છાતકભયં ન પસ્સેય્યં, સબ્બે ઇમે સામિકા હોન્તુ, કસન્તસ્સ ચ મે ઇતો તિસ્સો, એત્તો તિસ્સો, મજ્ઝે એકાતિ દારુઅમ્બણમત્તા સત્ત સત્ત સીતાયો ગચ્છન્તૂ’’તિ. સો તં દિવસં સેનાપતિટ્ઠાનં પત્થેત્વા લદ્ધું સમત્થોપિ સામિકેસુ સિનેહેન ‘‘ઇમેયેવ મે સામિકા હોન્તૂ’’તિ પત્થનં પટ્ઠપેસિ. પચ્ચેકબુદ્ધો સબ્બેસમ્પિ વચનાવસાને ‘‘એવં હોતૂ’’તિ વત્વા –

‘‘ઇચ્છિતં પત્થિતં તુય્હં, ખિપ્પમેવ સમિજ્ઝતુ;

સબ્બે પૂરેન્તુ સઙ્કપ્પા, ચન્દો પન્નરસો યથા.

‘‘ઇચ્છિતં પત્થિતં તુય્હં, ખિપ્પમેવ સમિજ્ઝતુ;

સબ્બે પૂરેન્તુ સઙ્કપ્પા, મણિ જોતિરસો યથા’’તિ. –

પચ્ચેકબુદ્ધગાથાહિ અનુમોદનં કત્વા ‘‘મયા ઇમેસં ચિત્તં પસાદેતું વટ્ટતી’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘યાવ ગન્ધમાદનપબ્બતા ઇમે મં પસ્સન્તૂ’’તિ અધિટ્ઠહિત્વા પક્કામિ. તેપિ ઓલોકેત્વાવ અટ્ઠંસુ. સો ગન્ત્વા તં ભત્તં પઞ્ચહિ પચ્ચેકબુદ્ધસતેહિ સદ્ધિં સંવિભજિ. તં તસ્સાનુભાવેન સબ્બેસમ્પિ પહોતિ. તે ઓલોકેન્તાયેવ અટ્ઠંસુ.

અતિક્કન્તે પન મજ્ઝન્હિકે સેટ્ઠિભરિયા ઉક્ખલિં ધોવિત્વા પિદહિત્વા ઠપેસિ. સેટ્ઠિપિ જિઘચ્છાય પીળિતો નિપજ્જિત્વા નિદ્દં ઓક્કમિ. સો સાયન્હે પબુજ્ઝિત્વા ભરિયં આહ – ‘‘ભદ્દે, અતિવિય છાતોમ્હિ, અત્થિ નુ ખો ઉક્ખલિયા તલે ઝામકસિત્થાની’’તિ. સા ધોવિત્વા ઉક્ખલિયા ઠપિતભાવં જાનન્તીપિ ‘‘નત્થી’’તિ અવત્વા ‘‘ઉક્ખલિં વિવરિત્વા આચિક્ખિસ્સામી’’તિ ઉટ્ઠાય ઉક્ખલિમૂલં ગન્ત્વા ઉક્ખલિં વિવરિ, તાવદેવ સુમનમકુલસદિસવણ્ણસ્સ ભત્તસ્સ પૂરા ઉક્ખલિ પિધાનં ઉક્ખિપિત્વા અટ્ઠાસિ. સા તં દિસ્વાવ પીતિયા ફુટ્ઠસરીરા સેટ્ઠિં આહ – ‘‘ઉટ્ઠેહિ, સામિ, અહં ઉક્ખલિં ધોવિત્વા પિદહિં, સા પન સુમનમકુલસદિસવણ્ણસ્સ ભત્તસ્સ પૂરા, પુઞ્ઞાનિ નામ કત્તબ્બરૂપાનિ, દાનં નામ કત્તબ્બયુત્તકં. ઉટ્ઠેહિ, સામિ, ભુઞ્જસ્સૂ’’તિ. સા દ્વિન્નં પિતાપુત્તાનં ભત્તં અદાસિ. તેસુ સુત્વા ઉટ્ઠિતેસુ સુણિસાય સદ્ધિં નિસીદિત્વા ભુઞ્જિત્વા પુણ્ણસ્સ ભત્તં અદાસિ. ગહિતગહિતટ્ઠાનં ન ખીયતિ, કટચ્છુના સકિં ગહિતટ્ઠાનમેવ પઞ્ઞાયતિ. તંદિવસમેવ કોટ્ઠાદયો પુબ્બે પૂરિતનિયામેનેવ પુન પૂરયિંસુ. ‘‘સેટ્ઠિસ્સ ગેહે ભત્તં ઉપ્પન્નં, બીજભત્તેહિ અત્થિકા આગન્ત્વા ગણ્હન્તૂ’’તિ નગરે ઘોસનં કારેસિ. મનુસ્સા તસ્સ ગેહતો બીજભત્તં ગણ્હિંસુ. સકલજમ્બુદીપવાસિનો તં નિસ્સાય જીવિતં લભિંસુયેવ.

સો તતો ચુતો દેવલોકે નિબ્બત્તિત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ભદ્દિયનગરે સેટ્ઠિકુલે નિબ્બત્તિ. ભરિયાપિસ્સ મહાભોગકુલે નિબ્બત્તિત્વા વયપ્પત્તા તસ્સેવ ગેહં અગમાસિ. તસ્સ તં પુબ્બકમ્મં નિસ્સાય પચ્છાગેહે પુબ્બે વુત્તપ્પકારા મેણ્ડકા ઉટ્ઠહિંસુ. પુત્તોપિ નેસં પુત્તોવ, સુણિસા સુણિસાવ, દાસો દાસોવ અહોસિ. અથેકદિવસં સેટ્ઠિ અત્તનો પુઞ્ઞં વીમંસિતુકામો અડ્ઢતેરસાનિ કોટ્ઠસતાનિ સોધાપેત્વા સીસં ન્હાતો દ્વારે નિસીદિત્વા ઉદ્ધં ઓલોકેસિ. સબ્બાનિપિ વુત્તપ્પકારાનં રત્તસાલીનં પૂરયિંસુ. સો સેસાનમ્પિ પુઞ્ઞાનિ વીમંસિતુકામો ભરિયઞ્ચ પુત્તાદયો ચ ‘‘તુમ્હાકમ્પિ પુઞ્ઞાનિ વીમંસિસ્સથા’’તિ આહ.

અથસ્સ ભરિયા સબ્બાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા મહાજનસ્સ પસ્સન્તસ્સેવ તણ્ડુલે મિનાપેત્વા તેહિ ભત્તં પચાપેત્વા દ્વારકોટ્ઠકે પઞ્ઞત્તાસને નિસીદિત્વા સુવણ્ણકટચ્છું આદાય ‘‘ભત્તેન અત્થિકા આગચ્છન્તૂ’’તિ ઘોસાપેત્વા આગતાગતાનં ઉપનીતભાજનાનિ પૂરેત્વા અદાસિ. સકલદિવસમ્પિ દેન્તિયા કટચ્છુના ગહિતટ્ઠાનમેવ પઞ્ઞાયતિ. તસ્સા પન પુરિમબુદ્ધાનમ્પિ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ વામહત્થેન ઉક્ખલિં દક્ખિણહત્થેન કટચ્છું ગહેત્વા એવમેવ પત્તે પૂરેત્વા ભત્તસ્સ દિન્નત્તા વામહત્થતલં પૂરેત્વા પદુમલક્ખણં નિબ્બત્તિ, દક્ખિણહત્થતલં પૂરેત્વા ચન્દલક્ખણં નિબ્બત્તિ. યસ્મા પન વામહત્થતો ધમ્મકરણં આદાય ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ ઉદકં પરિસ્સાવેત્વા દદમાના અપરાપરં વિચરિ, તેનસ્સા દક્ખિણપાદતલં પૂરેત્વા ચન્દલક્ખણં નિબ્બત્તિ, વામપાદતલં પૂરેત્વા પદુમલક્ખણં નિબ્બત્તિ. તસ્સા ઇમિના કારણેન ચન્દપદુમાતિ નામં કરિંસુ.

પુત્તોપિસ્સ સીસં ન્હાતો સહસ્સથવિકં આદાય ‘‘કહાપણેહિ અત્થિકા આગચ્છન્તૂ’’તિ વત્વા આગતાગતાનં ગહિતભાજનાનિ પૂરેત્વા અદાસિ. થવિકાય કહાપણસહસ્સં અહોસિયેવ. સુણિસાપિસ્સ સબ્બાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા વીહિપિટકં આદાય આકાસઙ્ગણે નિસિન્ના ‘‘બીજભત્તેહિ અત્થિકા આગચ્છન્તૂ’’તિ વત્વા આગતાગતાનં ગહિતભાજનાનિ પૂરેત્વા અદાસિ. પિટકં યથાપૂરિતમેવ અહોસિ. દાસોપિસ્સ સબ્બાલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા સુવણ્ણયુગેસુ સુવણ્ણયોત્તેહિ ગોણે યોજેત્વા સુવણ્ણપતોદયટ્ઠિં આદાય દ્વિન્નં ગોણાનં ગન્ધપઞ્ચઙ્ગુલિકાનિ દત્વા વિસાણેસુ સુવણ્ણકોસકે પટિમુઞ્ચિત્વા ખેત્તં ગન્ત્વા પાજેસિ. ઇતો તિસ્સો, એત્તો તિસ્સો, મજ્ઝે એકાતિ સત્ત સીતા ભિજ્જિત્વા અગમંસુ. જમ્બુદીપવાસિનો ભત્તબીજહિરઞ્ઞસુવણ્ણાદીસુ યથારુચિતં સેટ્ઠિગેહતોયેવ ગણ્હિંસુ. ઇમે પઞ્ચ મહાપુઞ્ઞા.

એવં મહાનુભાવો સેટ્ઠિ ‘‘સત્થા કિર આગતો’’તિ સુત્વા ‘‘સત્થુ પચ્ચુગ્ગમનં કરિસ્સામી’’તિ નિક્ખમન્તો અન્તરામગ્ગે તિત્થિયે દિસ્વા તેહિ ‘‘કસ્મા તં, ગહપતિ, કિરિયવાદો સમાનો અકિરિયવાદસ્સ સમણસ્સ ગોતમસ્સ સન્તિકં ગચ્છસી’’તિ નિવારિયમાનોપિ તેસં વચનં અનાદિયિત્વા ગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા એકમન્તં નિસીદિ. અથસ્સ સત્થા અનુપુબ્બિં કથં કથેસિ. સો દેસનાવસાને સોતાપત્તિફલં પત્વા સત્થુ તિત્થિયેહિ અવણ્ણં વત્વા અત્તનો નિવારિતભાવં આરોચેસિ. અથ નં સત્થા, ‘‘ગહપતિ, ઇમે સત્તા નામ મહન્તમ્પિ અત્તનો દોસં ન પસ્સન્તિ, અવિજ્જમાનમ્પિ પરેસં દોસં વિજ્જમાનં કત્વા તત્થ તત્થ ભુસં વિય ઓપુનન્તી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૫૨. ‘‘સુદસ્સં વજ્જમઞ્ઞેસં, અત્તનો પન દુદ્દસં;

પરેસઞ્હિ સો વજ્જાનિ, ઓપુનાતિ યથા ભુસં;

અત્તનો પન છાદેતિ, કલિંવ કિતવા સઠો’’તિ.

તત્થ સુદસ્સં વજ્જન્તિ પરસ્સ અણુમત્તમ્પિ વજ્જં ખલિતં સુદસ્સં સુખેનેવ પસ્સિતું સક્કા, અત્તનો પન અતિમહન્તમ્પિ દુદ્દસં. પરેસં હીતિ તેનેવ કારણેન સો પુગ્ગલો સઙ્ઘમજ્ઝાદીસુ પરેસં વજ્જાનિ ઉચ્ચટ્ઠાને ઠપેત્વા ભુસં ઓપુનન્તો વિય ઓપુનાતિ. કલિંવ કિતવા સઠોતિ એત્થ સકુણેસુ અપરજ્ઝનભાવેન અત્તભાવો કલિ નામ, સાખભઙ્ગાદિકં પટિચ્છાદનં કિતવા નામ, સાકુણિકો સઠો નામ. યથા સકુણલુદ્દકો સકુણે ગહેત્વા મારેતુકામો કિતવા વિય અત્તભાવં પટિચ્છાદેતિ, એવં અત્તનો વજ્જં છાદેતીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

મેણ્ડકસેટ્ઠિવત્થુ દસમં.