૪. મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરપઞ્હવત્થુ

સચ્ચં ભણેતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરસ્સ પઞ્હં આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સમયે થેરો દેવચારિકં ગન્ત્વા મહેસક્ખાય દેવતાય વિમાનદ્વારે ઠત્વા તં અત્તનો સન્તિકં આગન્ત્વા વન્દિત્વા ઠિતં એવમાહ – ‘‘દેવતે મહતી તે સમ્પત્તિ, કિં કમ્મં કત્વા ઇમં અલત્થા’’તિ? ‘‘મા મં, ભન્તે, પુચ્છથા’’તિ. દેવતા કિર અત્તનો પરિત્તકમ્મેન લજ્જમાના એવં વદતિ. સા પન થેરેન ‘‘કથેહિયેવા’’તિ વુચ્ચમાના આહ – ‘‘ભન્તે, મયા નેવ દાનં દિન્નં, ન પૂજા કતા, ન ધમ્મો સુતો, કેવલં સચ્ચમત્તં રક્ખિત’’ન્તિ. થેરો અઞ્ઞાનિ વિમાનદ્વારાનિ ગન્ત્વા આગતાગતા અપરાપિ દેવધીતરો પુચ્છિ. તાસુપિ તથેવ નિગુહિત્વા થેરં પટિબાહિતું અસક્કોન્તીસુ એકા તાવ આહ – ‘‘ભન્તે, મયા નેવ દાનાદીસુ કતં નામ અત્થિ, અહં પન કસ્સપબુદ્ધકાલે પરસ્સ દાસી અહોસિં, તસ્સા મે સામિકો અતિવિય ચણ્ડો ફરુસો, ગહિતગ્ગહિતેનેવ કટ્ઠેન વા કલિઙ્ગરેન વા સીસં ભિન્દતિ. સાહં ઉપ્પન્ને કોપે ‘એસ તવ સામિકો લક્ખણાહતં વા કાતું નાસાદીનિ વા છિન્દિતું ઇસ્સરો, મા કુજ્ઝી’તિ અત્તાનમેવ પરિભાસેત્વા કોપં નામ ન અકાસિં, તેન મે અયં સમ્પત્તિ લદ્ધા’’તિ. અપરા આહ – ‘‘અહં, ભન્તે, ઉચ્છુખેત્તં રક્ખમાના એકસ્સ ભિક્ખુનો ઉચ્છુયટ્ઠિં અદાસિં’’. અપરા એકં તિમ્બરુસકં અદાસિં. અપરા એકં એળાલુકં અદાસિં. અપરા એકં ફારુસકં અદાસિં. અપરા એકં મૂલમુટ્ઠિં. અપરા ‘‘નિમ્બમુટ્ઠિ’’ન્તિઆદિના નયેન અત્તના અત્તના કતં પરિત્તદાનં આરોચેત્વા ‘‘ઇમિના ઇમિના કારણેન અમ્હેહિ અયં સમ્પત્તિ લદ્ધા’’તિ આહંસુ.

થેરો તાહિ કતકમ્મં સુત્વા સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા પુચ્છિ – ‘‘સક્કા નુ ખો, ભન્તે, સચ્ચકથનમત્તેન, કોપનિબ્બાપનમત્તેન, અતિપરિત્તકેન તિમ્બરુસકાદિદાનમત્તેન દિબ્બસમ્પત્તિં લદ્ધુ’’ન્તિ. ‘‘કસ્મા મં, મોગ્ગલ્લાન, પુચ્છસિ, નનુ તે દેવતાહિ અયં અત્થો કથિતો’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, લબ્ભતિ મઞ્ઞે એત્તકેન દિબ્બસમ્પત્તી’’તિ. અથ નં સત્થા ‘‘મોગ્ગલ્લાન, સચ્ચમત્તં કથેત્વાપિ કોપમત્તં જહિત્વાપિ પરિત્તકં દાનં દત્વાપિ દેવલોકં ગચ્છતિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૨૪. ‘‘સચ્ચં ભણે ન કુજ્ઝેય્ય, દજ્જા અપ્પમ્પિ યાચિતો;

એતેહિ તીહિ ઠાનેહિ, ગચ્છે દેવાન સન્તિકે’’તિ.

તત્થ સચ્ચં ભણેતિ સચ્ચં દીપેય્ય વોહરેય્ય, સચ્ચે પતિટ્ઠહેય્યાતિ અત્થો. ન કુજ્ઝેય્યાતિ પરસ્સ ન કુજ્ઝેય્ય. યાચિતોતિ યાચકા નામ સીલવન્તો પબ્બજિતા. તે હિ કિઞ્ચાપિ ‘‘દેથા’’તિ અયાચિત્વાવ ઘરદ્વારે તિટ્ઠન્તિ, અત્થતો પન યાચન્તિયેવ નામ. એવં સીલવન્તેહિ યાચિતો અપ્પસ્મિં દેય્યધમ્મે વિજ્જમાને અપ્પમત્તકમ્પિ દદેય્ય. એતેહિ તીહીતિ એતેસુ તીસુ એકેનાપિ કારણેન દેવલોકં ગચ્છેય્યાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરપઞ્હવત્થુ ચતુત્થં.