૯. નન્દિયવત્થુ

ચિરપ્પવાસિન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા ઇસિપતને વિહરન્તો નન્દિયં આરબ્ભ કથેસિ.

બારાણસિયં કિર સદ્ધાસમ્પન્નસ્સ કુલસ્સ નન્દિયો નામ પુત્તો અહોસિ, સો માતાપિતૂનં અનુરૂપો સદ્ધાસમ્પન્નો સઙ્ઘુપટ્ઠાકો અહોસિ. અથસ્સ માતાપિતરો વયપ્પત્તકાલે સમ્મુખગેહતો માતુલધીતરં રેવતિં નામ આનેતુકામા અહેસું. સા પન અસ્સદ્ધા અદાનસીલા, નન્દિયો તં ન ઇચ્છિ. અથસ્સ માતા રેવતિં આહ – ‘‘અમ્મ, ત્વં ઇમસ્મિં ગેહે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિસજ્જનટ્ઠાનં ઉપલિમ્પિત્વા આસનાનિ પઞ્ઞાપેહિ, આધારકે ઠપેહિ, ભિક્ખૂનં આગતકાલે પત્તં ગહેત્વા નિસીદાપેત્વા ધમ્મકરણેન પાનીયં પરિસ્સાવેત્વા ભુત્તકાલે પત્તે ધોવ, એવં મે પુત્તસ્સ આરાધિતા ભવિસ્સસી’’તિ. સા તથા અકાસિ. અથ નં ‘‘ઓવાદક્ખમા જાતા’’તિ પુત્તસ્સ આરોચેત્વા તેન સાધૂતિ સમ્પટિચ્છિતે દિવસં ઠપેત્વા આવાહં કરિંસુ.

અથ નં નન્દિયો આહ – ‘‘સચે ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ માતાપિતરો ચ મે ઉપટ્ઠહિસ્સસિ, એવં ઇમસ્મિં ગેહે વસિતું લભિસ્સસિ, અપ્પમત્તા હોહી’’તિ. સા ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા કતિપાહં સદ્ધા વિય હુત્વા ભત્તારં ઉપટ્ઠહન્તી દ્વે પુત્તે વિજાયિ. નન્દિયસ્સાપિ માતાપિતરો કાલમકંસુ, ગેહે સબ્બિસ્સરિયં તસ્સાયેવ અહોસિ. નન્દિયોપિ માતાપિતૂનં કાલકિરિયતો પટ્ઠાય મહાદાનપતિ હુત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં પટ્ઠપેસિ. કપણદ્ધિકાદીનમ્પિ ગેહદ્વારે પાકવત્તં પટ્ઠપેસિ. સો અપરભાગે સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા આવાસદાને આનિસંસં સલ્લક્ખેત્વા ઇસિપતને મહાવિહારે ચતૂહિ ગબ્ભેહિ પટિમણ્ડિતં ચતુસાલં કારેત્વા મઞ્ચપીઠાદીનિ અત્થરાપેત્વા તં આવાસં નિય્યાદેન્તો બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા તથાગતસ્સ દક્ખિણોદકં અદાસિ. સત્થુ હત્થે દક્ખિણોદકપતિટ્ઠાનેન સદ્ધિંયેવ તાવતિંસદેવલોકે સબ્બદિસાસુ દ્વાદસયોજનિકો ઉદ્ધં યોજનસતુબ્બેધો સત્તરતનમયો નારીગણસમ્પન્નો દિબ્બપાસાદો ઉગ્ગચ્છિ.

અથેકદિવસે મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો દેવચારિકં ગન્ત્વા તસ્સ પાસાદસ્સ અવિદૂરે ઠિતો અત્તનો સન્તિકે આગતે દેવપુત્તે પુચ્છિ – ‘‘કસ્સેસો અચ્છરાગણપરિવુતો દિબ્બપાસાદો નિબ્બત્તો’’તિ. અથસ્સ દેવપુત્તા વિમાનસામિકં આચિક્ખન્તા આહંસુ – ‘‘ભન્તે, યેન નન્દિયેન નામ ગહપતિપુત્તેન ઇસિપતને સત્થુ વિહારં કારેત્વા દિન્નો, તસ્સત્થાય એતં વિમાનં નિબ્બત્ત’’ન્તિ. અચ્છરાસઙ્ઘોપિ નં દિસ્વા પાસાદતો ઓરોહિત્વા આહ – ‘‘ભન્તે, મયં ‘નન્દિયસ્સ પરિચારિકા ભવિસ્સામા’તિ ઇધ નિબ્બત્તા, તં પન અપસ્સન્તી અતિવિય ઉક્કણ્ઠિતમ્હા, મત્તિકપાતિં ભિન્દિત્વા સુવણ્ણપાતિગહણં વિય મનુસ્સસમ્પત્તિં જહિત્વા દિબ્બસમ્પત્તિગહણં, ઇધાગમનત્થાય નં વદેય્યાથા’’તિ. થેરો તતો આગન્ત્વા સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા પુચ્છિ – ‘‘નિબ્બત્તતિ નુ ખો, ભન્તે, મનુસ્સલોકે ઠિતાનંયેવ કતકલ્યાણાનં દિબ્બસમ્પત્તી’’તિ. ‘‘મોગ્ગલ્લાન, નનુ તે દેવલોકે નન્દિયસ્સ નિબ્બત્તા દિબ્બસમ્પત્તિ સામં દિટ્ઠા, કસ્મા મં પુચ્છસી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે, નિબ્બત્તતી’’તિ.

અથ નં સત્થા ‘‘મોગ્ગલ્લાનં કિં નામેતં કથેસિ. યથા હિ ચિરપ્પવુટ્ઠં પુત્તં વા ભાતરં વા વિપ્પવાસતો આગચ્છન્તં ગામદ્વારે ઠિતો કોચિદેવ દિસ્વા વેગેન ગેહં આગન્ત્વા ‘અસુકો નામ આગતો’તિ આરોચેય્ય, અથસ્સ ઞાતકા હટ્ઠપહટ્ઠા વેગેન નિક્ખમિત્વા ‘આગતોસિ, તાત, અરોગોસિ, તાતા’તિ તં અભિનન્દેય્યું, એવમેવ ઇધ કતકલ્યાણં ઇત્થિં વા પુરિસં વા ઇમં લોકં જહિત્વા પરલોકં ગતં દસવિધં દિબ્બપણ્ણાકારં આદાય ‘અહં પુરતો, અહં પુરતો’તિ પચ્ચુગ્ગન્ત્વા દેવતા અભિનન્દન્તી’’તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૧૯. ‘‘ચિરપ્પવાસિં પુરિસં, દૂરતો સોત્થિમાગતં;

ઞાતિમિત્તા સુહજ્જા ચ, અભિનન્દન્તિ આગતં.

૨૨૦. ‘‘તથેવ કતપુઞ્ઞમ્પિ, અસ્મા લોકા પરં ગતં;

પુઞ્ઞાનિ પટિગણ્હન્તિ, પિયં ઞાતીવ આગત’’ન્તિ.

તત્થ ચિરપ્પવાસિન્તિ ચિરપ્પવુટ્ઠં. દૂરતો સોત્થિમાગતન્તિ વણિજ્જં વા રાજપોરિસં વા કત્વા લદ્ધલાભં નિપ્ફન્નસમ્પત્તિં અનુપદ્દવેન દૂરટ્ઠાનતો આગતં. ઞાતિમિત્તા સુહજ્જા ચાતિ કુલસમ્બન્ધવસેન ઞાતી ચ સન્દિટ્ઠાદિભાવેન મિત્તા ચ સુહદયભાવેન સુહજ્જા ચ. અભિનન્દન્તિ આગતન્તિ નં દિસ્વા આગતન્તિ વચનમત્તેન વા અઞ્જલિકરણમત્તેન વા ગેહસમ્પત્તં પન નાનપ્પકારપણ્ણાકારાભિહરણવસેન અભિનન્દન્તિ. તથેવાતિ તેનેવાકારેન કતપુઞ્ઞમ્પિ પુગ્ગલં ઇમસ્મા લોકા પરલોકં ગતં દિબ્બં આયુવણ્ણસુખયસઆધિપતેય્યં, દિબ્બં રૂપસદ્દગન્ધરસફોટ્ઠબ્બન્તિ ઇમં દસવિધં પણ્ણાકારં આદાય માતાપિતુટ્ઠાને ઠિતાનિ પુઞ્ઞાનિ અભિનન્દન્તાનિ પટિગ્ગણ્હન્તિ. પિયં ઞાતીવાતિ ઇધલોકે પિયઞાતકં આગતં સેસઞાતકા વિયાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

નન્દિયવત્થુ નવમં.

પિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સોળસમો વગ્ગો.