૧૬. પિયવગ્ગો

૧. તયોજનપબ્બજિતવત્થુ

અયોગેતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો તયો પબ્બજિતે આરબ્ભ કથેસિ.

સાવત્થિયં કિર એકસ્મિં કુલે માતાપિતૂનં એકપુત્તકો અહોસિ પિયો મનાપો. સો એકદિવસં ગેહે નિમન્તિતાનં ભિક્ખૂનં અનુમોદનં કરોન્તાનં ધમ્મકથં સુત્વા પબ્બજિતુકામો હુત્વા માતાપિતરો પબ્બજ્જં યાચિ. તે નાનુજાનિંસુ. તસ્સ એતદહોસિ – ‘‘અહં માતાપિતૂનં અપસ્સન્તાનંયેવ બહિ ગન્ત્વા પબ્બજિસ્સામી’’તિ. અથસ્સ પિતા બહિ નિક્ખમન્તો ‘‘ઇમં રક્ખેય્યાસી’’તિ માતરં પટિચ્છાપેસિ, માતા બહિ નિક્ખમન્તી પિતરં પટિચ્છાપેસિ. અથસ્સ એકદિવસં પિતરિ બહિ ગતે માતા ‘‘પુત્તં રક્ખિસ્સામી’’તિ એકં દ્વારબાહં નિસ્સાય એકં પાદેહિ ઉપ્પીળેત્વા છમાય નિસિન્ના સુત્તં કન્તતિ. સો ‘‘ઇમં વઞ્ચેત્વા ગમિસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા, ‘‘અમ્મ, થોકં તાવ અપેહિ, સરીરવલઞ્જં કરિસ્સામી’’તિ વત્વા તાય પાદે સમિઞ્જિતે નિક્ખમિત્વા વેગેન વિહારં ગન્ત્વા ભિક્ખૂ ઉપસઙ્કમિત્વા ‘‘પબ્બાજેથ મં, ભન્તે’’તિ યાચિત્વા તેસં સન્તિકે પબ્બજિ.

અથસ્સ પિતા આગન્ત્વા માતરં પુચ્છિ – ‘‘કહં મે પુત્તો’’તિ? ‘‘સામિ, ઇમસ્મિં પદેસે અહોસી’’તિ. સો ‘‘કહં નુ ખો મે પુત્તો’’તિ ઓલોકેન્તો તં અદિસ્વા ‘‘વિહારં ગતો ભવિસ્સતી’’તિ વિહારં ગન્ત્વા પુત્તં પબ્બજિતં દિસ્વા કન્દિત્વા રોદિત્વા, ‘‘તાત, કિં મં નાસેસી’’તિ વત્વા ‘‘મમ પુત્તે પબ્બજિતે અહં ઇદાનિ ગેહે કિં કરિસ્સામી’’તિ સયમ્પિ ભિક્ખૂ યાચિત્વા પબ્બજિ. અથસ્સ માતાપિ ‘‘કિં નુ ખો મે પુત્તો ચ પતિ ચ ચિરાયન્તિ, કચ્ચિ વિહારં ગન્ત્વા પબ્બજિતા’’તિ તે ઓલોકેન્તી વિહારં ગન્ત્વા ઉભોપિ પબ્બજિતે દિસ્વા ‘‘ઇમેસં પબ્બજિતકાલે મમ ગેહેન કો અત્થો’’તિ સયમ્પિ ભિક્ખુનિઉપસ્સયં ગન્ત્વા પબ્બજિ. તે પબ્બજિત્વાપિ વિના ભવિતું ન સક્કોન્તિ, વિહારેપિ ભિક્ખુનિઉપસ્સયેપિ એકતોવ નિસીદિત્વા સલ્લપન્તા દિવસં વીતિનામેન્તિ. તેન ભિક્ખૂપિ ભિક્ખૂનિયોપિ ઉબ્બાળ્હા હોન્તિ.

અથેકદિવસં ભિક્ખૂ નેસં કિરિયં સત્થું આરોચેસું. સત્થા તે પક્કોસાપેત્વા ‘‘સચ્ચં કિર તુમ્હે એવં કરોથા’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘સચ્ચ’’ન્તિ વુત્તે ‘‘કસ્મા એવં કરોથ? ન હિ એસ પબ્બજિતાનં યોગો’’તિ. ‘‘ભન્તે, વિના ભવિતું ન સક્કોમા’’તિ. ‘‘પબ્બજિતકાલતો પટ્ઠાય એવં કરણં અયુત્તં. પિયાનઞ્હિ અદસ્સનં, અપ્પિયાનઞ્ચ દસ્સનં દુક્ખમેવ. તસ્મા સત્તેસુ ચ સઙ્ખારેસુ ચ કઞ્ચિ પિયં વા અપ્પિયં વા કાતું ન વટ્ટતી’’તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૦૯. ‘‘અયોગે યુઞ્જમત્તાનં, યોગસ્મિઞ્ચ અયોજયં;

અત્થં હિત્વા પિયગ્ગાહી, પિહેતત્તાનુયોગિનં.

૨૧૦. ‘‘મા પિયેહિ સમાગઞ્છિ, અપ્પિયેહિ કુદાચનં;

પિયાનં અદસ્સનં દુક્ખં, અપ્પિયાનઞ્ચ દસ્સનં.

૨૧૧. ‘‘તસ્મા પિયં ન કયિરાથ, પિયાપાયો હિ પાપકો;

ગન્થા તેસં ન વિજ્જન્તિ, યેસં નત્થિ પિયાપ્પિય’’ન્તિ.

તત્થ અયોગેતિ અયુઞ્જિતબ્બે અયોનિસોમનસિકારે. વેસિયાગોચરાદિભેદસ્સ હિ છબ્બિધસ્સ અગોચરસ્સ સેવનં ઇધ અયોનિસોમનસિકારો નામ, તસ્મિં અયોનિસોમનસિકારે અત્તાનં યુઞ્જન્તોતિ અત્થો. યોગસ્મિન્તિ તબ્બિપરીતે ચ યોનિસોમનસિકારે અયુઞ્જન્તોતિ અત્થો. અત્થં હિત્વાતિ પબ્બજિતકાલતો પટ્ઠાય અધિસીલાદિસિક્ખત્તયં અત્થો નામ, તં અત્થં હિત્વા. પિયગ્ગાહીતિ પઞ્ચકામગુણસઙ્ખાતં પિયમેવ ગણ્હન્તો. પિહેતત્તાનુયોગિનન્તિ તાય પટિપત્તિયા સાસનતો ચુતો ગિહિભાવં પત્વા પચ્છા યે અત્તાનુયોગં અનુયુત્તા સીલાદીનિ સમ્પાદેત્વા દેવમનુસ્સાનં સન્તિકા સક્કારં લભન્તિ, તેસં પિહેતિ, ‘‘અહો વતાહમ્પિ એવરૂપો અસ્સ’’ન્તિ ઇચ્છતીતિ અત્થો.

મા પિયેહીતિ પિયેહિ સત્તેહિ વા સઙ્ખારેહિ વા કુદાચનં એકક્ખણેપિ ન સમાગચ્છેય્ય, તથા અપ્પિયેહિ. કિં કારણા? પિયા નઞ્હિ વિયોગવસેન અદસ્સનં અપ્પિયાનઞ્ચ ઉપસઙ્કમનવસેન દસ્સનં નામ દુક્ખં. તસ્માતિ યસ્મા ઇદં ઉભયમ્પિ દુક્ખં, તસ્મા કઞ્ચિ સત્તં વા સઙ્ખારં વા પિયં નામ ન કરેય્ય. પિયાપાયો હીતિ પિયેહિ અપાયો વિયોગો. પાપકોતિ લામકો. ગન્થા તેસં ન વિજ્જન્તીતિ યેસં પિયં નત્થિ, તેસં અભિજ્ઝાકાયગન્થો પહીયતિ. યેસં અપ્પિયં નત્થિ, તેસં બ્યાપાદો કાયગન્થો. તેસુ પન દ્વીસુ પહીનેસુ સેસગન્થા પહીના હોન્તિ. તસ્મા પિયં વા અપ્પિયં વા ન કત્તબ્બન્તિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ. તેન પન તયો જના ‘‘મયં વિના ભવિતું ન સક્કોમા’’તિ વિબ્ભમિત્વા ગેહમેવ અગમિંસૂતિ.

તયોજનપબ્બજિતવત્થુ પઠમં.

૨. અઞ્ઞતરકુટુમ્બિકવત્થુ

પિયતો જાયતીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અઞ્ઞતરં કુટુમ્બિકં આરબ્ભ કથેસિ.

સો હિ અત્તનો પુત્તે કાલકતે પુત્તસોકાભિભૂતો આળાહનં ગન્ત્વા રોદતિ, પુત્તસોકં સન્ધારેતું ન સક્કોતિ. સત્થા પચ્ચૂસકાલે લોકં વોલોકેન્તો તસ્સ સોતાપત્તિમગ્ગસ્સૂપનિસ્સયં દિસ્વા પિણ્ડપાતપટિક્કન્તો એકં પચ્છાસમણં ગહેત્વા તસ્સ ગેહદ્વારં અગમાસિ. સો સત્થુ આગતભાવં સુત્વા ‘‘મયા સદ્ધિં પટિસન્થારં કાતુકામો ભવિસ્સતી’’તિ સત્થારં પવેસેત્વા ગેહમજ્ઝે આસનં પઞ્ઞાપેત્વા સત્થરિ નિસિન્ને આગન્ત્વા એકમન્તં નિસીદિ. અથ નં સત્થા ‘‘કિં નુ ખો, ઉપાસક, દુક્ખિતોસી’’તિ પુચ્છિત્વા તેન પુત્તવિયોગદુક્ખે આરોચિતે, ‘‘ઉપાસક, મા ચિન્તયિ, ઇદં મરણં નામ ન એકસ્મિંયેવ ઠાને, ન ચ એકસ્સેવ હોતિ, યાવતા પન ભવુપ્પત્તિ નામ અત્થિ, સબ્બસત્તાનં હોતિયેવ. એકસઙ્ખારોપિ નિચ્ચો નામ નત્થિ. તસ્મા ‘મરણધમ્મં મતં, ભિજ્જનધમ્મં ભિન્ન’ન્તિ યોનિસો પચ્ચવેક્ખિતબ્બં, ન સોચિતબ્બં. પોરાણપણ્ડિતાપિ હિ પુત્તસ્સ મતકાલે ‘મરણધમ્મં મતં, ભિજ્જનધમ્મં ભિન્ન’ન્તિ સોકં અકત્વા મરણસ્સતિમેવ ભાવયિંસૂ’’તિ વત્વા, ‘‘ભન્તે, કે એવમકંસુ, કદા ચ અકંસુ, આચિક્ખથ મે’’તિ યાચિતો તસ્સત્થસ્સ પકાસનત્થં અતીતં આહરિત્વા –

‘‘ઉરગોવ તચં જિણ્ણં, હિત્વા ગચ્છતિ સં તનું;

એવં સરીરે નિબ્ભોગે, પેતે કાલકતે સતિ.

‘‘ડય્હમાનો ન જાનાતિ, ઞાતીનં પરિદેવિતં;

તસ્મા એતં ન સોચામિ, ગતો સો તસ્સ યા ગતી’’તિ. (જા. ૧.૫.૧૯-૨૦) –

ઇમં પઞ્ચકનિપાતે ઉરગજાતકં વિત્થારેત્વા ‘‘એવં પુબ્બે પણ્ડિતા પિયપુત્તે કાલકતે યથા એતરહિ ત્વં કમ્મન્તે વિસ્સજ્જેત્વા નિરાહારો રોદન્તો વિચરસિ, તથા અવિચરિત્વા મરણસ્સતિભાવનાબલેન સોકં અકત્વા આહારં પરિભુઞ્જિંસુ, કમ્મન્તઞ્ચ અધિટ્ઠહિંસુ. તસ્મા ‘પિયપુત્તો મે કાલકતો’તિ મા ચિન્તયિ. ઉપ્પજ્જમાનો હિ સોકો વા ભયં વા પિયમેવ નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૨. ‘‘પિયતો જાયતી સોકો, પિયતો જાયતી ભયં;

પિયતો વિપ્પમુત્તસ્સ, નત્થિ સોકો કુતો ભય’’ન્તિ.

તત્થ પિયતોતિ વટ્ટમૂલકો હિ સોકો વા ભયં વા ઉપ્પજ્જમાનં પિયમેવ સત્તં વા સઙ્ખારં વા નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતિ, તતો પન વિપ્પમુત્તસ્સ ઉભયમ્પેતં નત્થીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને કુટુમ્બિકો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ, સમ્પત્તાનમ્પિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

અઞ્ઞતરકુટુમ્બિકવત્થુ દુતિયં.

૩. વિસાખાવત્થુ

પેમતો જાયતીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો વિસાખં ઉપાસિકં આરબ્ભ કથેસિ.

સા કિર પુત્તસ્સ ધીતરં સુદત્તં નામ કુમારિકં અત્તનો ઠાને ઠપેત્વા ગેહે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ વેય્યાવચ્ચં કારેસિ. સા અપરેન સમયેન કાલમકાસિ. સા તસ્સા સરીરનિક્ખેપં કારેત્વા સોકં સન્ધારેતું અસક્કોન્તી દુક્ખિની દુમ્મના સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા વન્દિત્વા એકમન્તં નિસીદિ. અથ નં સત્થા ‘‘કિં નુ ખો ત્વં, વિસાખે, દુક્ખિની દુમ્મના અસ્સુમુખા રોદમાના નિસિન્ના’’તિ આહ. સા તમત્થં આરોચેત્વા ‘‘પિયા મે, ભન્તે, સા કુમારિકા વત્તસમ્પન્ના, ઇદાનિ તથારૂપં ન પસ્સામી’’તિ આહ. ‘‘કિત્તકા પન, વિસાખે, સાવત્થિયં મનુસ્સા’’તિ? ‘‘ભન્તે, તુમ્હેહિયેવ મે કથિતં સત્ત જનકોટિયો’’તિ. ‘‘સચે પનાયં એત્તકો જનો તવ નત્તાય સદિસો ભવેય્ય, ઇચ્છેય્યાસિ ન’’ન્તિ? ‘‘આમ, ભન્તે’’તિ. ‘‘કતિ પન જના સાવત્થિયં દેવસિકં કાલં કરોન્તી’’તિ? ‘‘બહૂ, ભન્તે’’તિ. ‘‘નનુ એવં, ભન્તે, તવ અસોચનકાલો ન ભવેય્ય, રત્તિન્દિવં રોદન્તીયેવ વિચરેય્યાસી’’તિ. ‘‘હોતુ, ભન્તે, ઞાતં મયા’’તિ. અથ નં સત્થા ‘‘તેન હિ મા સોચિ, સોકો વા ભયં વા પેમતોવ જાયતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૩. ‘‘પેમતો જાયતી સોકો, પેમતો જાયતી ભયં;

પેમતો વિપ્પમુત્તસ્સ, નત્થિ સોકો કુતો ભય’’ન્તિ.

તત્થ પેમતોતિ પુત્તધીતાદીસુ કતં પેમમેવ નિસ્સાય સોકો જાયતીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

વિસાખાવત્થુ તતિયં.

૪. લિચ્છવીવત્થુ

રતિયા જાયતીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેસાલિં નિસ્સાય કૂટાગારસાલાયં વિહરન્તો લિચ્છવી આરબ્ભ કથેસિ.

તે કિર એકસ્મિં છણદિવસે અઞ્ઞમઞ્ઞં અસદિસેહિ અલઙ્કારેહિ અલઙ્કરિત્વા ઉય્યાનગમનત્થાય નગરા નિક્ખમિંસુ. સત્થા પિણ્ડાય પવિસન્તો તે દિસ્વા ભિક્ખૂ આમન્તેસિ – ‘‘પસ્સથ, ભિક્ખવે, લિચ્છવયો, યેહિ દેવા તાવતિંસા ન દિટ્ઠપુબ્બા, તે ઇમે ઓલોકેન્તૂ’’તિ વત્વા નગરં પાવિસિ. તેપિ ઉય્યાનં ગચ્છન્તા એકં નગરસોભિનિં ઇત્થિં આદાય ગન્ત્વા તં નિસ્સાય ઇસ્સાભિભૂતા અઞ્ઞમઞ્ઞં પહરિત્વા લોહિતં નદિં વિય પવત્તયિંસુ. અથ ને મઞ્ચેનાદાય ઉક્ખિપિત્વા આગમંસુ. સત્થાપિ કતભત્તકિચ્ચો નગરા નિક્ખમિ. ભિક્ખૂપિ લિચ્છવયો તથા નીયમાને દિસ્વા સત્થારં આહંસુ – ‘‘ભન્તે, લિચ્છવિરાજાનો પાતોવ અલઙ્કતપટિયત્તા દેવા વિય નગરા નિક્ખમિત્વા ઇદાનિ એકં ઇત્થિં નિસ્સાય ઇમં બ્યસનં પત્તા’’તિ. સત્થા, ‘‘ભિક્ખવે, સોકો વા ભયં વા ઉપ્પજ્જમાનં રતિં નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૪. ‘‘રતિયા જાયતી સોકો, રતિયા જાયતી ભયં;

રતિયા વિપ્પમુત્તસ્સ, નત્થિ સોકો કુતો ભય’’ન્તિ.

તત્થ રતિયાતિ પઞ્ચકામગુણરતિતો, તં નિસ્સાયાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

લિચ્છવીવત્થુ ચતુત્થં.

૫. અનિત્થિગન્ધકુમારવત્થુ

કામતોતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અનિત્થિગન્ધકુમારં નામ આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિર બ્રહ્મલોકા ચુતસત્તો સાવત્થિયં મહાભોગકુલે નિબ્બત્તો જાતદિવસતો પટ્ઠાય ઇત્થિસમીપં ઉપગન્તું ન ઇચ્છતિ, ઇત્થિયા ગય્હમાનો રોદતિ. વત્થચુમ્બટકેન નં ગહેત્વા થઞ્ઞં પાયેન્તિ. સો વયપ્પત્તો માતાપિતૂહિ, ‘‘તાત, આવાહં તે કરિસ્સામા’’તિ વુત્તે ‘‘ન મે ઇત્થિયા અત્થો’’તિ પટિક્ખિપિત્વા પુનપ્પુનં યાચિયમાનો પઞ્ચસતે સુવણ્ણકારે પક્કોસાપેત્વા રત્તસુવણ્ણનિક્ખસહસ્સં દાપેત્વા અતિવિય પાસાદિકં ઘનકોટ્ટિમં ઇત્થિરૂપં કારેત્વા પુન માતાપિતૂહિ, ‘‘તાત, તયિ આવાહં અકરોન્તે કુલવંસો ન પતિટ્ઠહિસ્સતિ, કુમારિકં તે આનેસ્સામા’’તિ વુત્તે ‘‘તેન હિ સચે મે એવરૂપં કુમારિકં આનેસ્સથ, કરિસ્સામિ વો વચન’’ન્તિ તં સુવણ્ણરૂપકં દસ્સેતિ. અથસ્સ માતાપિતરો અભિઞ્ઞાતે બ્રાહ્મણે પક્કોસાપેત્વા ‘‘અમ્હાકં પુત્તો મહાપુઞ્ઞો, અવસ્સં ઇમિના સદ્ધિં કતપુઞ્ઞા કુમારિકા ભવિસ્સતિ, ગચ્છથ ઇમં સુવણ્ણરૂપકં ગહેત્વા એવરૂપં કુમારિકં આહરથા’’તિ પહિણિંસુ. તે ‘‘સાધૂ’’તિ ચારિકં ચરન્તા મદ્દરટ્ઠે સાગલનગરં ગતા. તસ્મિઞ્ચ નગરે એકા સોળસવસ્સુદ્દેસિકા અભિરૂપા કુમારિકા અહોસિ, તં માતાપિતરો સત્તભૂમિકસ્સ પાસાદસ્સૂપરિમતલે પરિવાસેસું. તેપિ ખો બ્રાહ્મણા ‘‘સચે ઇધ એવરૂપા કુમારિકા ભવિસ્સતિ, ઇમં દિસ્વા ‘અયં અસુકસ્સ કુલસ્સ ધીતા વિય અભિરૂપા’તિ વક્ખન્તી’’તિ તં સુવણ્ણરૂપકં તિત્થમગ્ગે ઠપેત્વા એકમન્તં નિસીદિંસુ.

અથસ્સ કુમારિકાય ધાતી તં કુમારિકં ન્હાપેત્વા સયમ્પિ ન્હાયિતુકામા હુત્વા તિત્થં આગતા તં રૂપકં દિસ્વા ‘‘ધીતા મે’’તિ સઞ્ઞાય ‘‘દુબ્બિનીતાસિ, ઇદાનેવાહં ન્હાપેત્વા નિક્ખન્તા, ત્વં મયા પુરેતરં ઇધાગતાસી’’તિ હત્થેન પહરિત્વા થદ્ધભાવઞ્ચેવ નિબ્બિકારતઞ્ચ ઞત્વા ‘‘અહં મે, ધીતાતિ સઞ્ઞમકાસિં, કિં નામેત’’ન્તિ આહ. અથ નં તે બ્રાહ્મણા ‘‘એવરૂપા તે, અમ્મ, ધીતા’’તિ પુચ્છિંસુ. અયં મમ ધીતુ સન્તિકે કિં અગ્ઘતીતિ? તેન હિ તે ધીતરં અમ્હાકં દસ્સેહીતિ. સા તેહિ સદ્ધિં ગેહં ગન્ત્વા સામિકાનં આરોચેસિ. તે બ્રાહ્મણેહિ સદ્ધિં કતપટિસમ્મોદના ધીતરં ઓતારેત્વા હેટ્ઠાપાસાદે સુવણ્ણરૂપકસ્સ સન્તિકે ઠપેસું. સુવણ્ણરૂપકં નિપ્પભં અહોસિ, કુમારિકા સપ્પભા અહોસિ. બ્રાહ્મણા તં તેસં દત્વા કુમારિકં પટિચ્છાપેત્વા ગન્ત્વા અનિત્થિગન્ધકુમારસ્સ માતાપિતૂનં આરોચયિંસુ. તે તુટ્ઠમાનસા ‘‘ગચ્છથ, નં સીઘં આનેથા’’તિ મહન્તેન સક્કારેન પહિણિંસુ.

કુમારોપિ તં પવત્તિં સુત્વા ‘‘કઞ્ચનરૂપતોપિ કિર અભિરૂપતરા દારિકા અત્થી’’તિ સવનવસેનેવ સિનેહં ઉપ્પાદેત્વા ‘‘સીઘં આનેન્તૂ’’તિ આહ. સાપિ ખો યાનં આરોપેત્વા આનીયમાના અતિસુખુમાલતાય યાનુગ્ઘાતેન સમુપ્પાદિતવાતરોગા અન્તરામગ્ગેયેવ કાલમકાસિ. કુમારોપિ ‘‘આગતા’’તિ નિરન્તરં પુચ્છતિ, તસ્સ અતિસિનેહેન પુચ્છન્તસ્સ સહસાવ અનારોચેત્વા કતિપાહં વિક્ખેપં કત્વા તમત્થં આરોચયિંસુ. સો ‘‘તથારૂપાય નામ ઇત્થિયા સદ્ધિં સમાગમં નાલત્થ’’ન્તિ ઉપ્પન્નદોમનસ્સો પબ્બતેન વિય સોકદુક્ખેન અજ્ઝોત્થટો અહોસિ. સત્થા તસ્સૂપનિસ્સયં દિસ્વા પિણ્ડાય ચરન્તો તં ગેહદ્વારં અગમાસિ. અથસ્સ માતાપિતરો સત્થારં અન્તોગેહં પવેસેત્વા સક્કચ્ચં પરિવિસિંસુ. સત્થા ભત્તકિચ્ચાવસાને ‘‘કહં અનિત્થિગન્ધકુમારો’’તિ પુચ્છિ. ‘‘એસો, ભન્તે, આહારૂપચ્છેદં કત્વા અન્તોગબ્ભે નિસિન્નો’’તિ. ‘‘પક્કોસથ ન’’ન્તિ. સો આગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા એકમન્તં નિસીદિ. સત્થા ‘‘કિં નુ ખો, કુમાર, બલવસોકો ઉપ્પન્નો’’તિ વુત્તે, ‘‘આમ, ભન્તે, ‘એવરૂપા નામ ઇત્થી અન્તરામગ્ગે કાલકતા’તિ સુત્વા બલવસોકો ઉપ્પન્નો, ભત્તમ્પિ મે નચ્છાદેતી’’તિ. અથ નં સત્થા ‘‘જાનાસિ પન ત્વં, કુમાર, કિં તે નિસ્સાય સોકો ઉપ્પન્નો’’તિ? ‘‘ન જાનામિ, ભન્તે’’તિ. ‘‘કામં નિસ્સાય, કુમાર, બલવસોકો ઉપ્પન્નો, સોકો વા ભયં વા કામં નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૫. ‘‘કામતો જાયતી સોકો, કામતો જાયતી ભયં;

કામતો વિપ્પમુત્તસ્સ, નત્થિ સોકો કુતો ભય’’ન્તિ.

તત્થ કામતોતિ વત્થુકામકિલેસકામતો, દુવિધમ્પેતં કામં નિસ્સાયાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને અનિત્થિગન્ધકુમારો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ.

અનિત્થિગન્ધકુમારવત્થુ પઞ્ચમં.

૬. અઞ્ઞતરબ્રાહ્મણવત્થુ

તણ્હાય જાયતીતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અઞ્ઞતરં બ્રાહ્મણં આરબ્ભ કથેસિ.

સો કિર મિચ્છાદિટ્ઠિકો એકદિવસં નદીતીરં ગન્ત્વા ખેત્તં સોધેતિ. સત્થા તસ્સ ઉપનિસ્સયસમ્પત્તિં દિસ્વા તસ્સ સન્તિકં અગમાસિ. સો સત્થારં દિસ્વાપિ સામીચિકમ્મં અકત્વા તુણ્હી અહોસિ. અથ નં સત્થા પુરેતરં આલપિત્વા, ‘‘બ્રાહ્મણ, કિં કરોસી’’તિ આહ. ‘‘ખેત્તં, ભો ગોતમ, સોધેમી’’તિ. સત્થા એત્તકમેવ વત્વા ગતો. પુનદિવસેપિ તસ્સ ખેત્તં કસિતું આગતસ્સ સન્તિકં ગન્ત્વા, ‘‘બ્રાહ્મણ, કિં કરોસી’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ખેત્તં કસામિ, ભો ગોતમા’’તિ સુત્વા પક્કામિ. પુનદિવસાદીસુપિ તથેવ ગન્ત્વા પુચ્છિત્વા, ‘‘ભો ગોતમ, ખેત્તં વપામિ નિદ્દેમિ રક્ખામી’’તિ સુત્વા પક્કામિ. અથ નં એકદિવસં બ્રાહ્મણો આહ – ‘‘ભો ગોતમ, ત્વં મમ ખેત્તસોધનદિવસતો પટ્ઠાય આગતો. સચે મે સસ્સં સમ્પજ્જિસ્સતિ, તુય્હમ્પિ સંવિભાગં કરિસ્સામિ, તુય્હં અદત્વા સયં ન ખાદિસ્સામિ, ઇતો દાનિ પટ્ઠાય ત્વં મમ સહાયો’’તિ.

અથસ્સ અપરેન સમયેન સસ્સં સમ્પજ્જિ, તસ્સ ‘‘સમ્પન્નં મે સસ્સં, સ્વે દાનિ લાયાપેસ્સામી’’તિ લાયનત્થં કત્તબ્બકિચ્ચસ્સ રત્તિં મહામેઘો વસ્સિત્વા સબ્બં સસ્સં હરિ, ખેત્તં તચ્છેત્વા ઠપિતસદિસં અહોસિ. સત્થા પન પઠમદિવસંયેવ ‘‘તં સસ્સં ન સમ્પજ્જિસ્સતી’’તિ અઞ્ઞાસિ. બ્રાહ્મણો પાતોવ ‘‘ખેત્તં ઓલોકેસ્સામી’’તિ ગતો તુચ્છં ખેત્તં દિસ્વા ઉપ્પન્નબલવસોકો ચિન્તેસિ – ‘‘સમણો ગોતમો મમ ખેત્તસોધનકાલતો પટ્ઠાય આગતો, અહમ્પિ નં ‘ઇમસ્મિં સસ્સે નિપ્ફન્ને તુય્હમ્પિ સંવિભાગં કરિસ્સામિ, તુય્હં અદત્વા સયં ન ખાદિસ્સામિ, ઇતો પટ્ઠાય દાનિ ત્વં મમ સહાયો’તિ અવચં. સોપિ મે મનોરથો મત્થકં ન પાપુણી’’તિ આહારૂપચ્છેદં કત્વા મઞ્ચકે નિપજ્જિ. અથસ્સ સત્થા ગેહદ્વારં અગમાસિ. સો સત્થુ આગમનં સુત્વા ‘‘સહાયં મે આનેત્વા ઇધ નિસીદાપેથા’’તિ આહ. પરિજનો તથા અકાસિ. સત્થા નિસીદિત્વા ‘‘કહં બ્રાહ્મણો’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ગબ્ભે નિપન્નો’’તિ વુત્તે ‘‘પક્કોસથ ન’’ન્તિ પક્કોસાપેત્વા આગન્ત્વા એકમન્તં નિસિન્નં આહ ‘‘કિં, બ્રાહ્મણા’’તિ? ભો ગોતમ, તુમ્હે મમ ખેત્તસોધનદિવસતો પટ્ઠાય આગતા, અહમ્પિ ‘‘સસ્સે નિપ્ફન્ને તુમ્હાકં સંવિભાગં કરિસ્સામી’’તિ અવચં. સો મે મનોરથો અનિપ્ફન્નો, તેન મે સોકો ઉપ્પન્નો, ભત્તમ્પિ મે નચ્છાદેતીતિ. અથ નં સત્થા ‘‘જાનાસિ પન, બ્રાહ્મણ, કિં તે નિસ્સાય સોકો ઉપ્પન્નો’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘ન જાનામિ, ભો ગોતમ, ત્વં પન જાનાસી’’તિ વુત્તે, ‘‘આમ, બ્રાહ્મણ, ઉપ્પજ્જમાનો સોકો વા ભયં વા તણ્હં નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૬. ‘‘તણ્હાય જાયતી સોકો, તણ્હાય જાયતી ભયં;

તણ્હાય વિપ્પમુત્તસ્સ, નત્થિ સોકો કુતો ભય’’ન્તિ.

તત્થ તણ્હાયાતિ છદ્વારિકાય તણ્હાય, એતં તણ્હં નિસ્સાય ઉપ્પજ્જતીતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બ્રાહ્મણો સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહીતિ.

અઞ્ઞતરબ્રાહ્મણવત્થુ છટ્ઠં.

૭. પઞ્ચસતદારકવત્થુ

સીલદસ્સનસમ્પન્નન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો અન્તરામગ્ગે પઞ્ચસતદારકે આરબ્ભ કથેસિ.

એકદિવસઞ્હિ સત્થા અસીતિમહાથેરેહિ સદ્ધિં પઞ્ચસતભિક્ખુપરિવારો રાજગહં પિણ્ડાય પવિસન્તો એકસ્મિં છણદિવસે પઞ્ચસતે દારકે પૂવપચ્છિયો ઉક્ખિપાપેત્વા નગરા નિક્ખમ્મ ઉય્યાનં ગચ્છન્તે અદ્દસ. તેપિ સત્થારં વન્દિત્વા પક્કમિંસુ, તે એકં ભિક્ખુમ્પિ ‘‘પૂવં ગણ્હથા’’તિ ન વદિંસુ. સત્થા તેસં ગતકાલે ભિક્ખૂ આહ – ‘‘ખાદિસ્સથ, ભિક્ખવે, પૂવે’’તિ. ‘‘કહં ભન્તે, પૂવા’’તિ? ‘‘કિં ન પસ્સથ તે દારકે પૂવપચ્છિયો ઉક્ખિપાપેત્વા અતિક્કન્તે’’તિ? ‘‘ભન્તે, એવરૂપા નામ દારકા કસ્સચિ પૂવં ન દેન્તી’’તિ. ‘‘ભિક્ખવે, કિઞ્ચાપિ એતે મં વા તુમ્હે વા પૂવેહિ ન નિમન્તયિંસુ, પૂવસામિકો પન ભિક્ખુ પચ્છતો આગચ્છતિ, પૂવે ખાદિત્વાવ ગન્તું વટ્ટતી’’તિ. બુદ્ધાનઞ્હિ એકપુગ્ગલેપિ ઇસ્સા વા દોસો વા નત્થિ, તસ્મા ઇમં વત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં આદાય એકસ્મિં રુક્ખમૂલે છાયાય નિસીદિ. દારકા મહાકસ્સપત્થેરં પચ્છતો આગચ્છન્તં દિસ્વા ઉપ્પન્નસિનેહા પીતિવેગેન પરિપુણ્ણસરીરા હુત્વા પચ્છિયો ઓતારેત્વા થેરં પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા પૂવે પચ્છીહિ સદ્ધિંયેવ ઉક્ખિપિત્વા ‘‘ગણ્હથ, ભન્તે’’તિ થેરં વદિંસુ. અથ ને થેરો આહ – ‘‘એસ સત્થા ભિક્ખુસઙ્ઘં ગહેત્વા રુક્ખમૂલે નિસિન્નો, તુમ્હાકં દેય્યધમ્મં આદાય ગન્ત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સંવિભાગં કરોથા’’તિ. તે ‘‘સાધુ, ભન્તે’’તિ નિવત્તિત્વા થેરેન સદ્ધિંયેવ ગન્ત્વા પૂવે દત્વા ઓલોકયમાના એકમન્તે ઠત્વા પરિભોગાવસાને ઉદકં અદંસુ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયિંસુ ‘‘દારકેહિ મુખોલોકનેન ભિક્ખા દિન્ના, સમ્માસમ્બુદ્ધં વા મહાથેરે વા પૂવેહિ અનાપુચ્છિત્વા મહાકસ્સપત્થેરં દિસ્વા પચ્છીહિ સદ્ધિંયેવ આદાય આગમિંસૂ’’તિ. સત્થા તેસં કથં સુત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, મમ પુત્તેન મહાકસ્સપેન સદિસો ભિક્ખુ દેવમનુસ્સાનં પિયો હોતિ, તે ચ તસ્સ ચતુપચ્ચયેન પૂજં કરોન્તિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૭. ‘‘સીલદસ્સનસમ્પન્નં, ધમ્મટ્ઠં સચ્ચવેદિનં;

અત્તનો કમ્મ કુબ્બાનં, તં જનો કુરુતે પિય’’ન્તિ.

તત્થ સીલદસ્સનસમ્પન્નન્તિ ચતુપારિસુદ્ધિસીલેન ચેવ મગ્ગફલસમ્પયુત્તેન ચ સમ્માદસ્સનેન સમ્પન્નં. ધમ્મટ્ઠન્તિ નવવિધલોકુત્તરધમ્મે ઠિતં, સચ્છિકતલોકુત્તરધમ્મન્તિ અત્થો. સચ્ચવેદિનન્તિ ચતુન્નં સચ્ચાનં સોળસહાકારેહિ સચ્છિકતત્તા સચ્ચઞાણેન સચ્ચવેદિનં. અત્તનો કમ્મ કુબ્બાનન્તિ અત્તનો કમ્મં નામ તિસ્સો સિક્ખા, તા પૂરયમાનન્તિ અત્થો. તં જનોતિ તં પુગ્ગલં લોકિયમહાજનો પિયં કરોતિ, દટ્ઠુકામો વન્દિતુકામો પચ્ચયેન પૂજેતુકામો હોતિયેવાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને સબ્બેપિ તે દારકા સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિંસૂતિ.

પઞ્ચસતદારકવત્થુ સત્તમં.

૮. એકઅનાગામિત્થેરવત્થુ

છન્દજાતોતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો એકં અનાગામિત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

એકદિવસઞ્હિ તં થેરં સદ્ધિવિહારિકા પુચ્છિંસુ – ‘‘અત્થિ પન વો, ભન્તે, વિસેસાધિગમો’’તિ. થેરો ‘‘અનાગામિફલં નામ ગહટ્ઠાપિ પાપુણન્તિ, અરહત્તં પત્તકાલેયેવ તેહિ સદ્ધિં કથેસ્સામી’’તિ હરાયમાનો કિઞ્ચિ અકથેત્વાવ કાલકતો સુદ્ધાવાસદેવલોકે નિબ્બત્તિ. અથસ્સ સદ્ધિવિહારિકા રોદિત્વા પરિદેવિત્વા સત્થુ સન્તિકં ગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા રોદન્તાવ એકમન્તં નિસીદિંસુ. અથ ને સત્થા ‘‘કિં, ભિક્ખવે, રોદથા’’તિ આહ. ‘‘ઉપજ્ઝાયો નો, ભન્તે, કાલકતો’’તિ. ‘‘હોતુ, ભિક્ખવે, મા ચિન્તયિત્થ, ધુવધમ્મો નામેસો’’તિ? ‘‘આમ, ભન્તે, મયમ્પિ જાનામ, અપિચ મયં ઉપજ્ઝાયં વિસેસાધિગમં પુચ્છિમ્હા, સો કિઞ્ચિ અકથેત્વાવ કાલકતો, તેનમ્હ દુક્ખિતા’’તિ. સત્થા, ‘‘ભિક્ખવે, મા ચિન્તયિત્થ, ઉપજ્ઝાયેન વો અનાગામિફલં પત્તં, સો ‘ગિહીપેતં પાપુણન્તિ, અરહત્તં પત્વાવ નેસં કથેસ્સામી’તિ હરાયન્તો તુમ્હાકં કિઞ્ચિ અકથેત્વા કાલં કત્વા સુદ્ધાવાસે નિબ્બત્તો, અસ્સાસથ, ભિક્ખવે, ઉપજ્ઝાયો વો કામેસુ અપ્પટિબદ્ધચિત્તતં પત્તો’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૮. ‘‘છન્દજાતો અનક્ખાતે, મનસા ચ ફુટો સિયા;

કામેસુ ચ અપ્પટિબદ્ધચિત્તો, ઉદ્ધંસોતોતિ વુચ્ચતી’’તિ.

તત્થ છન્દજાતોતિ કત્તુકામતાવસેન જાતછન્દો ઉસ્સાહપત્તો. અનક્ખાતેતિ નિબ્બાને. તઞ્હિ ‘‘અસુકેન કતં વા નીલાદીસુ એવરૂપં વા’’તિ અવત્તબ્બતાય અનક્ખાતં નામ. મનસા ચ ફુટો સિયાતિ હેટ્ઠિમેહિ તીહિ મગ્ગફલચિત્તેહિ ફુટો પૂરિતો ભવેય્ય. અપ્પટિબદ્ધચિત્તોતિ અનાગામિમગ્ગવસેન કામેસુ અપ્પટિબદ્ધચિત્તો. ઉદ્ધંસોતોતિ એવરૂપો ભિક્ખુ અવિહેસુ નિબ્બત્તિત્વા તતો પટ્ઠાય પટિસન્ધિવસેન અકનિટ્ઠં ગચ્છન્તો ઉદ્ધંસોતોતિ વુચ્ચતિ, તાદિસો વો ઉપજ્ઝાયોતિ અત્થો.

દેસનાવસાને તે ભિક્ખૂ અરહત્તફલે પતિટ્ઠહિંસુ, મહાજનસ્સાપિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

એકઅનાગામિત્થેરવત્થુ અટ્ઠમં.

૯. નન્દિયવત્થુ

ચિરપ્પવાસિન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા ઇસિપતને વિહરન્તો નન્દિયં આરબ્ભ કથેસિ.

બારાણસિયં કિર સદ્ધાસમ્પન્નસ્સ કુલસ્સ નન્દિયો નામ પુત્તો અહોસિ, સો માતાપિતૂનં અનુરૂપો સદ્ધાસમ્પન્નો સઙ્ઘુપટ્ઠાકો અહોસિ. અથસ્સ માતાપિતરો વયપ્પત્તકાલે સમ્મુખગેહતો માતુલધીતરં રેવતિં નામ આનેતુકામા અહેસું. સા પન અસ્સદ્ધા અદાનસીલા, નન્દિયો તં ન ઇચ્છિ. અથસ્સ માતા રેવતિં આહ – ‘‘અમ્મ, ત્વં ઇમસ્મિં ગેહે ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ નિસજ્જનટ્ઠાનં ઉપલિમ્પિત્વા આસનાનિ પઞ્ઞાપેહિ, આધારકે ઠપેહિ, ભિક્ખૂનં આગતકાલે પત્તં ગહેત્વા નિસીદાપેત્વા ધમ્મકરણેન પાનીયં પરિસ્સાવેત્વા ભુત્તકાલે પત્તે ધોવ, એવં મે પુત્તસ્સ આરાધિતા ભવિસ્સસી’’તિ. સા તથા અકાસિ. અથ નં ‘‘ઓવાદક્ખમા જાતા’’તિ પુત્તસ્સ આરોચેત્વા તેન સાધૂતિ સમ્પટિચ્છિતે દિવસં ઠપેત્વા આવાહં કરિંસુ.

અથ નં નન્દિયો આહ – ‘‘સચે ભિક્ખુસઙ્ઘઞ્ચ માતાપિતરો ચ મે ઉપટ્ઠહિસ્સસિ, એવં ઇમસ્મિં ગેહે વસિતું લભિસ્સસિ, અપ્પમત્તા હોહી’’તિ. સા ‘‘સાધૂ’’તિ પટિસ્સુણિત્વા કતિપાહં સદ્ધા વિય હુત્વા ભત્તારં ઉપટ્ઠહન્તી દ્વે પુત્તે વિજાયિ. નન્દિયસ્સાપિ માતાપિતરો કાલમકંસુ, ગેહે સબ્બિસ્સરિયં તસ્સાયેવ અહોસિ. નન્દિયોપિ માતાપિતૂનં કાલકિરિયતો પટ્ઠાય મહાદાનપતિ હુત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં પટ્ઠપેસિ. કપણદ્ધિકાદીનમ્પિ ગેહદ્વારે પાકવત્તં પટ્ઠપેસિ. સો અપરભાગે સત્થુ ધમ્મદેસનં સુત્વા આવાસદાને આનિસંસં સલ્લક્ખેત્વા ઇસિપતને મહાવિહારે ચતૂહિ ગબ્ભેહિ પટિમણ્ડિતં ચતુસાલં કારેત્વા મઞ્ચપીઠાદીનિ અત્થરાપેત્વા તં આવાસં નિય્યાદેન્તો બુદ્ધપ્પમુખસ્સ ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ દાનં દત્વા તથાગતસ્સ દક્ખિણોદકં અદાસિ. સત્થુ હત્થે દક્ખિણોદકપતિટ્ઠાનેન સદ્ધિંયેવ તાવતિંસદેવલોકે સબ્બદિસાસુ દ્વાદસયોજનિકો ઉદ્ધં યોજનસતુબ્બેધો સત્તરતનમયો નારીગણસમ્પન્નો દિબ્બપાસાદો ઉગ્ગચ્છિ.

અથેકદિવસે મહામોગ્ગલ્લાનત્થેરો દેવચારિકં ગન્ત્વા તસ્સ પાસાદસ્સ અવિદૂરે ઠિતો અત્તનો સન્તિકે આગતે દેવપુત્તે પુચ્છિ – ‘‘કસ્સેસો અચ્છરાગણપરિવુતો દિબ્બપાસાદો નિબ્બત્તો’’તિ. અથસ્સ દેવપુત્તા વિમાનસામિકં આચિક્ખન્તા આહંસુ – ‘‘ભન્તે, યેન નન્દિયેન નામ ગહપતિપુત્તેન ઇસિપતને સત્થુ વિહારં કારેત્વા દિન્નો, તસ્સત્થાય એતં વિમાનં નિબ્બત્ત’’ન્તિ. અચ્છરાસઙ્ઘોપિ નં દિસ્વા પાસાદતો ઓરોહિત્વા આહ – ‘‘ભન્તે, મયં ‘નન્દિયસ્સ પરિચારિકા ભવિસ્સામા’તિ ઇધ નિબ્બત્તા, તં પન અપસ્સન્તી અતિવિય ઉક્કણ્ઠિતમ્હા, મત્તિકપાતિં ભિન્દિત્વા સુવણ્ણપાતિગહણં વિય મનુસ્સસમ્પત્તિં જહિત્વા દિબ્બસમ્પત્તિગહણં, ઇધાગમનત્થાય નં વદેય્યાથા’’તિ. થેરો તતો આગન્ત્વા સત્થારં ઉપસઙ્કમિત્વા પુચ્છિ – ‘‘નિબ્બત્તતિ નુ ખો, ભન્તે, મનુસ્સલોકે ઠિતાનંયેવ કતકલ્યાણાનં દિબ્બસમ્પત્તી’’તિ. ‘‘મોગ્ગલ્લાન, નનુ તે દેવલોકે નન્દિયસ્સ નિબ્બત્તા દિબ્બસમ્પત્તિ સામં દિટ્ઠા, કસ્મા મં પુચ્છસી’’તિ. ‘‘એવં, ભન્તે, નિબ્બત્તતી’’તિ.

અથ નં સત્થા ‘‘મોગ્ગલ્લાનં કિં નામેતં કથેસિ. યથા હિ ચિરપ્પવુટ્ઠં પુત્તં વા ભાતરં વા વિપ્પવાસતો આગચ્છન્તં ગામદ્વારે ઠિતો કોચિદેવ દિસ્વા વેગેન ગેહં આગન્ત્વા ‘અસુકો નામ આગતો’તિ આરોચેય્ય, અથસ્સ ઞાતકા હટ્ઠપહટ્ઠા વેગેન નિક્ખમિત્વા ‘આગતોસિ, તાત, અરોગોસિ, તાતા’તિ તં અભિનન્દેય્યું, એવમેવ ઇધ કતકલ્યાણં ઇત્થિં વા પુરિસં વા ઇમં લોકં જહિત્વા પરલોકં ગતં દસવિધં દિબ્બપણ્ણાકારં આદાય ‘અહં પુરતો, અહં પુરતો’તિ પચ્ચુગ્ગન્ત્વા દેવતા અભિનન્દન્તી’’તિ વત્વા ઇમા ગાથા અભાસિ –

૨૧૯. ‘‘ચિરપ્પવાસિં પુરિસં, દૂરતો સોત્થિમાગતં;

ઞાતિમિત્તા સુહજ્જા ચ, અભિનન્દન્તિ આગતં.

૨૨૦. ‘‘તથેવ કતપુઞ્ઞમ્પિ, અસ્મા લોકા પરં ગતં;

પુઞ્ઞાનિ પટિગણ્હન્તિ, પિયં ઞાતીવ આગત’’ન્તિ.

તત્થ ચિરપ્પવાસિન્તિ ચિરપ્પવુટ્ઠં. દૂરતો સોત્થિમાગતન્તિ વણિજ્જં વા રાજપોરિસં વા કત્વા લદ્ધલાભં નિપ્ફન્નસમ્પત્તિં અનુપદ્દવેન દૂરટ્ઠાનતો આગતં. ઞાતિમિત્તા સુહજ્જા ચાતિ કુલસમ્બન્ધવસેન ઞાતી ચ સન્દિટ્ઠાદિભાવેન મિત્તા ચ સુહદયભાવેન સુહજ્જા ચ. અભિનન્દન્તિ આગતન્તિ નં દિસ્વા આગતન્તિ વચનમત્તેન વા અઞ્જલિકરણમત્તેન વા ગેહસમ્પત્તં પન નાનપ્પકારપણ્ણાકારાભિહરણવસેન અભિનન્દન્તિ. તથેવાતિ તેનેવાકારેન કતપુઞ્ઞમ્પિ પુગ્ગલં ઇમસ્મા લોકા પરલોકં ગતં દિબ્બં આયુવણ્ણસુખયસઆધિપતેય્યં, દિબ્બં રૂપસદ્દગન્ધરસફોટ્ઠબ્બન્તિ ઇમં દસવિધં પણ્ણાકારં આદાય માતાપિતુટ્ઠાને ઠિતાનિ પુઞ્ઞાનિ અભિનન્દન્તાનિ પટિગ્ગણ્હન્તિ. પિયં ઞાતીવાતિ ઇધલોકે પિયઞાતકં આગતં સેસઞાતકા વિયાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને બહૂ સોતાપત્તિફલાદીનિ પાપુણિંસૂતિ.

નન્દિયવત્થુ નવમં.

પિયવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

સોળસમો વગ્ગો.