૭. પઞ્ચસતદારકવત્થુ

સીલદસ્સનસમ્પન્નન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા વેળુવને વિહરન્તો અન્તરામગ્ગે પઞ્ચસતદારકે આરબ્ભ કથેસિ.

એકદિવસઞ્હિ સત્થા અસીતિમહાથેરેહિ સદ્ધિં પઞ્ચસતભિક્ખુપરિવારો રાજગહં પિણ્ડાય પવિસન્તો એકસ્મિં છણદિવસે પઞ્ચસતે દારકે પૂવપચ્છિયો ઉક્ખિપાપેત્વા નગરા નિક્ખમ્મ ઉય્યાનં ગચ્છન્તે અદ્દસ. તેપિ સત્થારં વન્દિત્વા પક્કમિંસુ, તે એકં ભિક્ખુમ્પિ ‘‘પૂવં ગણ્હથા’’તિ ન વદિંસુ. સત્થા તેસં ગતકાલે ભિક્ખૂ આહ – ‘‘ખાદિસ્સથ, ભિક્ખવે, પૂવે’’તિ. ‘‘કહં ભન્તે, પૂવા’’તિ? ‘‘કિં ન પસ્સથ તે દારકે પૂવપચ્છિયો ઉક્ખિપાપેત્વા અતિક્કન્તે’’તિ? ‘‘ભન્તે, એવરૂપા નામ દારકા કસ્સચિ પૂવં ન દેન્તી’’તિ. ‘‘ભિક્ખવે, કિઞ્ચાપિ એતે મં વા તુમ્હે વા પૂવેહિ ન નિમન્તયિંસુ, પૂવસામિકો પન ભિક્ખુ પચ્છતો આગચ્છતિ, પૂવે ખાદિત્વાવ ગન્તું વટ્ટતી’’તિ. બુદ્ધાનઞ્હિ એકપુગ્ગલેપિ ઇસ્સા વા દોસો વા નત્થિ, તસ્મા ઇમં વત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘં આદાય એકસ્મિં રુક્ખમૂલે છાયાય નિસીદિ. દારકા મહાકસ્સપત્થેરં પચ્છતો આગચ્છન્તં દિસ્વા ઉપ્પન્નસિનેહા પીતિવેગેન પરિપુણ્ણસરીરા હુત્વા પચ્છિયો ઓતારેત્વા થેરં પઞ્ચપતિટ્ઠિતેન વન્દિત્વા પૂવે પચ્છીહિ સદ્ધિંયેવ ઉક્ખિપિત્વા ‘‘ગણ્હથ, ભન્તે’’તિ થેરં વદિંસુ. અથ ને થેરો આહ – ‘‘એસ સત્થા ભિક્ખુસઙ્ઘં ગહેત્વા રુક્ખમૂલે નિસિન્નો, તુમ્હાકં દેય્યધમ્મં આદાય ગન્ત્વા ભિક્ખુસઙ્ઘસ્સ સંવિભાગં કરોથા’’તિ. તે ‘‘સાધુ, ભન્તે’’તિ નિવત્તિત્વા થેરેન સદ્ધિંયેવ ગન્ત્વા પૂવે દત્વા ઓલોકયમાના એકમન્તે ઠત્વા પરિભોગાવસાને ઉદકં અદંસુ. ભિક્ખૂ ઉજ્ઝાયિંસુ ‘‘દારકેહિ મુખોલોકનેન ભિક્ખા દિન્ના, સમ્માસમ્બુદ્ધં વા મહાથેરે વા પૂવેહિ અનાપુચ્છિત્વા મહાકસ્સપત્થેરં દિસ્વા પચ્છીહિ સદ્ધિંયેવ આદાય આગમિંસૂ’’તિ. સત્થા તેસં કથં સુત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, મમ પુત્તેન મહાકસ્સપેન સદિસો ભિક્ખુ દેવમનુસ્સાનં પિયો હોતિ, તે ચ તસ્સ ચતુપચ્ચયેન પૂજં કરોન્તિયેવા’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૨૧૭. ‘‘સીલદસ્સનસમ્પન્નં, ધમ્મટ્ઠં સચ્ચવેદિનં;

અત્તનો કમ્મ કુબ્બાનં, તં જનો કુરુતે પિય’’ન્તિ.

તત્થ સીલદસ્સનસમ્પન્નન્તિ ચતુપારિસુદ્ધિસીલેન ચેવ મગ્ગફલસમ્પયુત્તેન ચ સમ્માદસ્સનેન સમ્પન્નં. ધમ્મટ્ઠન્તિ નવવિધલોકુત્તરધમ્મે ઠિતં, સચ્છિકતલોકુત્તરધમ્મન્તિ અત્થો. સચ્ચવેદિનન્તિ ચતુન્નં સચ્ચાનં સોળસહાકારેહિ સચ્છિકતત્તા સચ્ચઞાણેન સચ્ચવેદિનં. અત્તનો કમ્મ કુબ્બાનન્તિ અત્તનો કમ્મં નામ તિસ્સો સિક્ખા, તા પૂરયમાનન્તિ અત્થો. તં જનોતિ તં પુગ્ગલં લોકિયમહાજનો પિયં કરોતિ, દટ્ઠુકામો વન્દિતુકામો પચ્ચયેન પૂજેતુકામો હોતિયેવાતિ અત્થો.

દેસનાવસાને સબ્બેપિ તે દારકા સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિંસૂતિ.

પઞ્ચસતદારકવત્થુ સત્તમં.