૨. સુદ્ધોદનવત્થુ

ઉત્તિટ્ઠેતિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા નિગ્રોધારામે વિહરન્તો પિતરં આરબ્ભ કથેસિ.

એકસ્મિઞ્હિ સમયે સત્થા પઠમગમનેન કપિલપુરં ગન્ત્વા ઞાતીહિ કતપચ્ચુગ્ગમનો નિગ્રોધારામં પત્વા ઞાતીનં માનભિન્દનત્થાય આકાસે રતનચઙ્કમં માપેત્વા તત્થ ચઙ્કમન્તો ધમ્મં દેસેસિ. ઞાતી પસન્નચિત્તા સુદ્ધોદનમહારાજાનં આદિં કત્વા વન્દિંસુ. તસ્મિં ઞાતિસમાગમે પોક્ખરવસ્સં વસ્સિ. તં આરબ્ભ મહાજનેન કથાય સમુટ્ઠાપિતાય ‘‘ન, ભિક્ખવે, ઇદાનેવ, પુબ્બેપિ મય્હં ઞાતિસમાગમે પોક્ખરવસ્સં વસ્સિયેવા’’તિ વત્વા વેસ્સન્તરજાતકં (જા. ૨.૨૨.૧૬૫૫ આદયો) કથેસિ. ધમ્મદેસનં સુત્વા પક્કમન્તેસુ ઞાતીસુ એકોપિ સત્થારં ન નિમન્તેસિ. રાજાપિ ‘‘મય્હં પુત્તો મમ ગેહં અનાગન્ત્વા કહં ગમિસ્સતી’’તિ અનિમન્તેત્વાવ અગમાસિ. ગન્ત્વા ચ પન ગેહે વીસતિયા ભિક્ખુસહસ્સાનં યાગુઆદીનિ પટિયાદાપેત્વા આસનાનિ પઞ્ઞાપેસિ. પુનદિવસે સત્થા પિણ્ડાય પવિસન્તો ‘‘કિં નુ ખો અતીતબુદ્ધા પિતુ નગરં પત્વા ઉજુકમેવ ઞાતિકુલં પવિસિંસુ, ઉદાહુ પટિપાટિયા પિણ્ડાય ચરિંસૂ’’તિ આવજ્જેન્તો ‘‘પટિપાટિયા ચરિંસૂ’’તિ દિસ્વા પઠમગેહતો પટ્ઠાય પિણ્ડાય ચરન્તો પાયાસિ. રાહુલમાતા પાસાદતલે નિસિન્નાવ દિસ્વા તં પવત્તિં રઞ્ઞો આરોચેસિ. રાજા સાટકં સણ્ઠાપેન્તો વેગેન નિક્ખમિત્વા સત્થારં વન્દિત્વા – ‘‘પુત્ત, કસ્મા મં નાસેસિ, અતિવિય તે પિણ્ડાય ચરન્તેન લજ્જા ઉપ્પાદિતા, યુત્તં નામ વો ઇમસ્મિંયેવ નગરે સુવણ્ણસિવિકાદીહિ વિચરિત્વા પિણ્ડાય ચરિતું, કિં મં લજ્જાપેસી’’તિ? ‘‘નાહં તં, મહારાજ, લજ્જાપેમિ, અત્તનો પન કુલવંસં અનુવત્તામી’’તિ. ‘‘કિં પન, તાત, પિણ્ડાય ચરિત્વા જીવનવંસો મમ વંસો’’તિ? ‘‘નેસો, મહારાજ, તવ વંસો, મમ પનેસો વંસો. અનેકાનિ હિ બુદ્ધસહસ્સાનિ પિણ્ડાય ચરિત્વાવ જીવિંસૂ’’તિ વત્વા ધમ્મં દેસેન્તો ઇમા ગાથા અભાસિ –

૧૬૮. ‘‘ઉત્તિટ્ઠે નપ્પમજ્જેય્ય, ધમ્મં સુચરિતં ચરે;

ધમ્મચારી સુખં સેતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચ.

૧૬૯. ‘‘ધમ્મં ચરે સુચરિતં, ન નં દુચ્ચરિતં ચરે;

ધમ્મચારી સુખં સેતિ, અસ્મિં લોકે પરમ્હિ ચા’’તિ.

તત્થ ઉત્તિટ્ઠેતિ ઉટ્ઠહિત્વા પરેસં ઘરદ્વારે ઠત્વા ગહેતબ્બપિણ્ડે. નપ્પમજ્જેય્યાતિ પિણ્ડચારિકવત્તઞ્હિ હાપેત્વા પણીતભોજનાનિ પરિયેસન્તો ઉત્તિટ્ઠે પમજ્જતિ નામ, સપદાનં પિણ્ડાય ચરન્તો પન ન પમજ્જતિ નામ. એવં કરોન્તો ઉત્તિટ્ઠે નપ્પમજ્જેય્ય. ધમ્મન્તિ અનેસનં પહાય સપદાનં ચરન્તો તમેવ ભિક્ખાચરિયધમ્મં સુચરિતં ચરે. સુખં સેતીતિ દેસનામત્તમેતં, એવં પનેતં ભિક્ખાચરિયધમ્મં ચરન્તો ધમ્મચારી ઇધ લોકે ચતૂહિ ઇરિયાપથેહિ સુખં વિહરતીતિ અત્થો. ન નં દુચ્ચરિતન્તિ વેસિયાદિભેદે અગોચરે ચરન્તો ભિક્ખાચરિયધમ્મં દુચ્ચરિતં ચરતિ નામ. એવં અચરિત્વા ધમ્મં ચરે સુચરિતં, ન નં દુચ્ચરિતં ચરે. સેસં વુત્તત્થમેવ.

દેસનાવસાને રાજા સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ, સમ્પત્તાનમ્પિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

સુદ્ધોદનવત્થુ દુતિયં.