૮. કાલત્થેરવત્થુ

યો સાસનન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો કાલત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સાવત્થિયં કિરેકા ઇત્થી માતુટ્ઠાને ઠત્વા તં થેરં ઉપટ્ઠહિ. તસ્સા પટિવિસ્સકગેહે મનુસ્સા સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા આગન્ત્વા ‘‘અહો બુદ્ધા નામ અચ્છરિયા, અહો ધમ્મદેસના મધુરા’’તિ પસંસન્તિ. સા ઇત્થી તેસં કથં સુત્વા, ‘‘ભન્તે, અહમ્પિ સત્થુ ધમ્મદેસનં સોતુકામા’’તિ તસ્સ આરોચેસિ. સો ‘‘તત્થ મા ગમી’’તિ તં નિવારેસિ. સા પુનદિવસે પુનદિવસેપીતિ યાવતતિયં તેન નિવારિયમાનાપિ સોતુકામાવ અહોસિ. કસ્મા સો પનેતં નિવારેસીતિ? એવં કિરસ્સ અહોસિ – ‘‘સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુત્વા મયિ ભિજ્જિસ્સતી’’તિ. સા એકદિવસં પાતોવ ભુત્તપાતરાસા ઉપોસથં સમાદિયિત્વા, ‘‘અમ્મ, સાધુકં અય્યં પરિવિસેય્યાસી’’તિ ધીતરં આણાપેત્વા વિહારં અગમાસિ. ધીતાપિસ્સા તં ભિક્ખું આગતકાલે પરિવિસિત્વા ‘‘કુહિં મહાઉપાસિકા’’તિ વુત્તા ‘‘ધમ્મસ્સવનાય વિહારં ગતા’’તિ આહ. સો તં સુત્વાવ કુચ્છિયં ઉટ્ઠિતેન ડાહેન સન્તપ્પમાનો ‘‘ઇદાનિ સા મયિ ભિન્ના’’તિ વેગેન ગન્ત્વા સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુણમાનં દિસ્વા સત્થારં આહ, ‘‘ભન્તે, અયં ઇત્થી દન્ધા સુખુમં ધમ્મકથં ન જાનાતિ, ઇમિસ્સા ખન્ધાદિપટિસંયુત્તં સુખુમં ધમ્મકથં અકથેત્વા દાનકથં વા સીલકથં વા કથેતું વટ્ટતી’’તિ. સત્થા તસ્સજ્ઝાસયં વિદિત્વા ‘‘ત્વં દુપ્પઞ્ઞો પાપિકં દિટ્ઠિં નિસ્સાય બુદ્ધાનં સાસનં પટિક્કોસસિ. અત્તઘાતાયેવ વાયમસી’’તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૬૪. ‘‘યો સાસનં અરહતં, અરિયાનં ધમ્મજીવિનં;

પટિક્કોસતિ દુમ્મેધો, દિટ્ઠિં નિસ્સાય પાપિકં;

ફલાનિ કટ્ઠકસ્સેવ, અત્તઘાતાય ફલ્લતી’’તિ.

તસ્સત્થો – યો દુમ્મેધો પુગ્ગલો અત્તનો સક્કારહાનિભયેન પાપિકં દિટ્ઠિં નિસ્સાય ‘‘ધમ્મં વા સોસ્સામ, દાનં વા દસ્સામા’’તિ વદન્તે પટિક્કોસન્તો અરહતં અરિયાનં ધમ્મજીવિનં બુદ્ધાનં સાસનં પટિક્કોસતિ, તસ્સ તં પટિક્કોસનં સા ચ પાપિકા દિટ્ઠિ વેળુસઙ્ખાતસ્સ કટ્ઠકસ્સ ફલાનિ વિય હોતિ. તસ્મા યથા કટ્ઠકો ફલાનિ ગણ્હન્તો અત્તઘાતાય ફલ્લતિ, અત્તનો ઘાતત્થમેવ ફલતિ, એવં સોપિ અત્તઘાતાય ફલ્લતીતિ. વુત્તમ્પિ ચેતં –

‘‘ફલં વે કદલિં હન્તિ, ફલં વેળું ફલં નળં;

સક્કારો કાપુરિસં હન્તિ, ગબ્ભો અસ્સતરિં યથા’’તિ. (ચૂળવ. ૩૩૫; અ. નિ. ૪.૬૮);

દેસનાવસાને ઉપાસિકા સોતાપત્તિફલે પતિટ્ઠહિ, સમ્પત્તપરિસાયપિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

કાલત્થેરવત્થુ અટ્ઠમં.