૧૦. અત્તદત્થત્થેરવત્થુ

અત્તદત્થન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા જેતવને વિહરન્તો અત્તદત્થત્થેરં આરબ્ભ કથેસિ.

સત્થારા હિ પરિનિબ્બાનકાલે, ‘‘ભિક્ખવે, અહં ઇતો ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાયિસ્સામી’’તિ વુત્તે ઉપ્પન્નસંવેગા સત્તસતા પુથુજ્જના ભિક્ખૂ સત્થુ સન્તિકં અવિજહિત્વા ‘‘કિં નુ ખો, આવુસો, કરિસ્સામા’’તિ સમ્મન્તયમાના વિચરન્તિ. અત્તદત્થત્થેરો પન ચિન્તેસિ – ‘‘સત્થા કિર ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાયિસ્સતિ, અહઞ્ચમ્હિ અવીતરાગો, સત્થરિ ધરમાનેયેવ અરહત્તત્થાય વાયમિસ્સામી’’તિ. સો ભિક્ખૂનં સન્તિકં ન ગચ્છતિ. અથ નં ભિક્ખૂ ‘‘કસ્મા, આવુસો, ત્વં નેવ અમ્હાકં સન્તિકં આગચ્છસિ, ન કિઞ્ચિ મન્તેસી’’તિ વત્વા સત્થુ સન્તિકં નેત્વા ‘‘અયં, ભન્તે, એવં નામ કરોતી’’તિ આરોચયિંસુ. સો સત્થારાપિ ‘‘કસ્મા એવં કરોસી’’તિ વુત્તે ‘‘તુમ્હે કિર, ભન્તે, ચતુમાસચ્ચયેન પરિનિબ્બાયિસ્સથ, અહં તુમ્હેસુ ધરન્તેસુયેવ અરહત્તપ્પત્તિયા વાયમિસ્સામી’’તિ. સત્થા તસ્સ સાધુકારં દત્વા, ‘‘ભિક્ખવે, યસ્સ મયિ સિનેહો અત્થિ, તેન અત્તદત્થેન વિય ભવિતું વટ્ટતિ. ન હિ ગન્ધાદીહિ પૂજેન્તા મં પૂજેન્તિ, ધમ્માનુધમ્મપટિપત્તિયા પન મં પૂજેન્તિ. તસ્મા અઞ્ઞેનપિ અત્તદત્થસદિસેનેવ ભવિતબ્બ’’ન્તિ વત્વા ઇમં ગાથમાહ –

૧૬૬. ‘‘અત્તદત્થં પરત્થેન, બહુનાપિ ન હાપયે;

અત્તદત્થમભિઞ્ઞાય, સદત્થપસુતો સિયા’’તિ.

તસ્સત્થો – ગિહિભૂતા તાવ કાકણિકમત્તમ્પિ અત્તનો અત્થં સહસ્સમત્તેનાપિ પરસ્સ અત્થેન ન હાપયે. કાકણિકમત્તેનાપિ હિસ્સ અત્તદત્થોવ ખાદનીયં વા ભોજનીયં વા નિપ્ફાદેય્ય, ન પરત્થો. ઇદં પન એવં અકથેત્વા કમ્મટ્ઠાનસીસેન કથિતં, તસ્મા ‘‘અત્તદત્થં ન હાપેમી’’તિ ભિક્ખુના નામ સઙ્ઘસ્સ ઉપ્પન્નં ચેતિયપટિસઙ્ખરણાદિકિચ્ચં વા ઉપજ્ઝાયાદિવત્તં વા ન હાપેતબ્બં. આભિસમાચારિકવત્તઞ્હિ પૂરેન્તોયેવ અરિયફલાદીનિ સચ્છિકરોતિ, તસ્મા અયમ્પિ અત્તદત્થોવ. યો પન અચ્ચારદ્ધવિપસ્સકો ‘‘અજ્જ વા સુવે વા’’તિ પટિવેધં પત્થયમાનો વિચરતિ, તેન ઉપજ્ઝાયવત્તાદીનિપિ હાપેત્વા અત્તનો કિચ્ચમેવ કાતબ્બં. એવરૂપઞ્હિ અત્તદત્થમભિઞ્ઞાય ‘‘અયં મે અત્તનો અત્થો’’તિ સલ્લક્ખેત્વા, સદત્થપસુતો સિયાતિ તસ્મિં સકે અત્થે ઉય્યુત્તપયુત્તો ભવેય્યાતિ.

દેસનાવસાને સો થેરો અરહત્તે પતિટ્ઠહિ, સમ્પત્તભિક્ખૂનમ્પિ સાત્થિકા ધમ્મદેસના અહોસીતિ.

અત્તદત્થત્થેરવત્થુ દસમં.

અત્તવગ્ગવણ્ણના નિટ્ઠિતા.

દ્વાદસમો વગ્ગો.