૮. ઉદાનવત્થુ

અનેકજાતિસંસારન્તિ ઇમં ધમ્મદેસનં સત્થા બોધિરુક્ખમૂલે નિસિન્નો ઉદાનવસેન ઉદાનેત્વા અપરભાગે આનન્દત્થેરેન પુટ્ઠો કથેસિ.

સો હિ બોધિરુક્ખમૂલે નિસિન્નો સૂરિયે અનત્થઙ્ગતેયેવ મારબલં વિદ્ધંસેત્વા પઠમયામે પુબ્બેનિવાસપટિચ્છાદકં તમં પદાલેત્વા મજ્ઝિમયામે દિબ્બચક્ખું વિસોધેત્વા પચ્છિમયામે સત્તેસુ કારુઞ્ઞતં પટિચ્ચ પચ્ચયાકારે ઞાણં ઓતારેત્વા તં અનુલોમપટિલોમવસેન સમ્મસન્તો અરુણુગ્ગમનવેલાય સમ્માસમ્બોધિં અભિસમ્બુજ્ઝિત્વા અનેકેહિ બુદ્ધસતસહસ્સેહિ અવિજહિતં ઉદાનં ઉદાનેન્તો ઇમા ગાથા અભાસિ –

૧૫૩. ‘‘અનેકજાતિસંસારં, સન્ધાવિસ્સં અનિબ્બિસં;

ગહકારં ગવેસન્તો, દુક્ખા જાતિ પુનપ્પુનં.

૧૫૪. ‘‘ગહકારક દિટ્ઠોસિ, પુન ગેહં ન કાહસિ;

સબ્બા તે ફાસુકા ભગ્ગા, ગહકૂટં વિસઙ્ખતં;

વિસઙ્ખારગતં ચિત્તં, તણ્હાનં ખયમજ્ઝગા’’તિ.

તત્થ ગહકારં ગવેસન્તોતિ અહં ઇમસ્સ અત્તભાવસઙ્ખાતસ્સ ગેહસ્સ કારકં તણ્હાવડ્ઢકિં ગવેસન્તો યેન ઞાણેન સક્કા તં દટ્ઠું, તસ્સ બોધિઞાણસ્સત્થાય દીપઙ્કરપાદમૂલે કતાભિનીહારો એત્તકં કાલં અનેકજાતિસંસારં અનેકજાતિસતસહસ્સસઙ્ખાતં ઇમં સંસારવટ્ટં અનિબ્બિસં તં ઞાણં અવિન્દન્તો અલભન્તોયેવ સન્ધાવિસ્સં સંસરિં, અપરાપરં અનુવિચરિન્તિ અત્થો. દુક્ખા જાતિ પુનપ્પુનન્તિ ઇદં ગહકારકગવેસનસ્સ કારણવચનં. યસ્મા જરાબ્યાધિમરણમિસ્સિતાય જાતિ નામેસા પુનપ્પુનં ઉપગન્તું દુક્ખા, ન ચ સા તસ્મિં અદિટ્ઠે નિવત્તતિ. તસ્મા તં ગવેસન્તો સન્ધાવિસ્સન્તિ અત્થો. દિટ્ઠોસીતિ સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણં પટિવિજ્ઝન્તેન મયા ઇદાનિ દિટ્ઠોસિ. પુન ગેહન્તિ પુન ઇમસ્મિં સંસારવટ્ટે અત્તભાવસઙ્ખાતં મમ ગેહં ન કાહસિ. સબ્બા તે ફાસુકા ભગ્ગાતિ તવ સબ્બા અવસેસા કિલેસફાસુકા મયા ભગ્ગા. ગહકૂટં વિસઙ્ખતન્તિ ઇમસ્સ તયા કતસ્સ અત્તભાવગેહસ્સ અવિજ્જાસઙ્ખાતં કણ્ણિકમણ્ડલમ્પિ મયા વિદ્ધંસિતં. વિસઙ્ખારગતં ચિત્તન્તિ ઇદાનિ મમ ચિત્તં વિસઙ્ખારં નિબ્બાનં આરમ્મણકરણવસેન ગતં અનુપવિટ્ઠં. તણ્હાનં ખયમજ્ઝગાતિ તણ્હાનં ખયસઙ્ખાતં અરહત્તં અધિગતોસ્મીતિ.

ઉદાનવત્થુ અટ્ઠમં.