૧. મહાકચ્ચાયનત્થેરઅપદાનવણ્ણના

ચતુપઞ્ઞાસમવગ્ગે પઠમાપદાને પદુમુત્તરો નામ જિનોતિઆદિકં આયસ્મતો મહાકચ્ચાયનત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે ગહપતિમહાસાલકુલે નિબ્બત્તિત્વા વુદ્ધિપ્પત્તો એકદિવસં સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુણન્તો સત્થારા સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં વિભજન્તાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપિયમાનં એકં ભિક્ખું દિસ્વા સયમ્પિ તં ઠાનન્તરં પત્થેન્તો પણિધાનં કત્વા દાનાદીનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે વિજ્જાધરો હુત્વા આકાસેન ગચ્છન્તો એકસ્મિં વનસણ્ડે નિસિન્નં ભગવન્તં દિસ્વા પસન્નમાનસો કણિકારપુપ્ફેહિ પૂજં અકાસિ.

સો તેન પુઞ્ઞેન અપરાપરં સુગતીસુયેવ પરિવત્તેન્તો કસ્સપદસબલસ્સ કાલે બારાણસિયં કુલગેહે નિબ્બત્તિત્વા પરિનિબ્બુતે ભગવતિ સુવણ્ણચેતિયકમ્મટ્ઠાને સતસહસ્સગ્ઘનિકાય સુવણ્ણિટ્ઠકાય પૂજં કત્વા ‘‘ઇમસ્સ નિસ્સન્દેન નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને સરીરં મે સુવણ્ણવણ્ણં હોતૂ’’તિ પત્થનં અકાસિ. તતો યાવજીવં કુસલકમ્મં કત્વા એકં બુદ્ધન્તરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ઉજ્જેનિયં રઞ્ઞો ચણ્ડપજ્જોતસ્સ પુરોહિતગેહે નિબ્બત્તિ, તસ્સ નામગ્ગહણદિવસે માતા ‘‘મય્હં પુત્તો સુવણ્ણવણ્ણો, અત્તનો નામં ગહેત્વા આગતો’’તિ કઞ્ચનમાણવોત્વેવ નામં અકાસિ. સો વુદ્ધિમન્વાય તયો વેદે ઉગ્ગણ્હિત્વા પિતુ અચ્ચયેન પુરોહિતટ્ઠાનં લભિ. સો ગોત્તવસેન કચ્ચાયનોતિ પઞ્ઞાયિત્થ. અથ રાજા ચણ્ડપજ્જોતો બુદ્ધુપ્પાદં સુત્વા, ‘‘આચરિય, તુમ્હે તત્થ ગન્ત્વા સત્થારં ઇધાનેથા’’તિ પેસેસિ. સો અત્તટ્ઠમો સત્થુ સન્તિકં ઉપગતો તસ્સ સત્થા ધમ્મં દેસેસિ, દેસનાપરિયોસાને સત્તહિ જનેહિ સદ્ધિં સહ પટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તે પતિટ્ઠાસિ.

૧. સો એવં પત્તઅરહત્તફલો અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા સોમનસ્સજાતો પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો પદુમુત્તરો નામ જિનોતિઆદિમાહ. તં હેટ્ઠા વુત્તત્થમેવ. અથ સત્થા ‘‘એથ, ભિક્ખવો’’તિ હત્થં પસારેસિ. તે તાવદેવ દ્વઙ્ગુલમત્તકેસમસ્સુઇદ્ધિમયપત્તચીવરધરા વસ્સસટ્ઠિકત્થેરા વિય અહેસું. એવં થેરો સદત્થં નિપ્ફાદેત્વા, ‘‘ભન્તે, રાજા પજ્જોતો તુમ્હાકં પાદે વન્દિતું ધમ્મઞ્ચ સોતું ઇચ્છતી’’તિ આરોચેસિ. સત્થા ‘‘ત્વંયેવ, કચ્ચાન, તત્થ ગચ્છ, તયિ ગતે રાજા પસીદિસ્સતી’’તિ આહ. થેરો સત્થુ આણાય અત્તટ્ઠમો તત્થ ગન્ત્વા રાજાનં પસાદેત્વા અવન્તીસુ સાસનં પતિટ્ઠાપેત્વા પુન સત્થુ સન્તિકમેવ આગતો. અત્તનો પુબ્બપત્થનાવસેન કચ્ચાયનપ્પકરણં મહાનિરુત્તિપ્પકરણં નેત્તિપ્પકરણન્તિ પકરણત્તયં સઙ્ઘમજ્ઝે બ્યાકાસિ. અથ સન્તુટ્ઠેન ભગવતા ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં વિભજન્તાનં યદિદં મહાકચ્ચાનો’’તિ (અ. નિ. ૧.૧૮૮, ૧૯૭) એતદગ્ગટ્ઠાને ઠપિતો અગ્ગફલસુખેન વિહાસીતિ.

મહાકચ્ચાયનત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.