૩. મહાકચ્ચાનત્થેરઅપદાનવણ્ણના

પદુમુત્તરનાથસ્સાતિઆદિકં આયસ્મતો કચ્ચાનત્થેરસ્સ અપદાનં. અયમ્પિ પુરિમબુદ્ધેસુ કતાધિકારો તત્થ તત્થ ભવે વિવટ્ટૂપનિસ્સયાનિ પુઞ્ઞાનિ ઉપચિનન્તો પદુમુત્તરસ્સ ભગવતો કાલે ગહપતિમહાસાલકુલગેહે નિબ્બત્તેત્વા વુદ્ધિપ્પત્તો એકદિવસં સત્થુ સન્તિકે ધમ્મં સુણન્તો સત્થારં એકં ભિક્ખું સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં વિભજન્તાનં અગ્ગટ્ઠાને ઠપેન્તં દિસ્વા સયમ્પિ તં ઠાનન્તરં પત્થેન્તો દાનાદીનિ પુઞ્ઞાનિ કત્વા દેવમનુસ્સેસુ સંસરન્તો સુમેધસ્સ ભગવતો કાલે વિજ્જાધરો હુત્વા આકાસેન ગચ્છન્તો સત્થારં એકસ્મિં વનસણ્ડે નિસિન્નં દિસ્વા પસન્નમાનસો કણિકારપુપ્ફેહિ પૂજં અકાસિ.

સો તેન પુઞ્ઞકમ્મેન અપરાપરં સુગતીસુયેવ પરિવત્તેત્વા કસ્સપદસબલસ્સ કાલે બારાણસિયં કુલઘરે નિબ્બત્તિત્વા પરિનિબ્બુતે ભગવતિ સુવણ્ણચેતિયકરણટ્ઠાનં દસસહસ્સગ્ઘનિકાય સુવણ્ણિટ્ઠકાય પૂજં કત્વા ‘‘ભગવા મય્હં નિબ્બત્તનિબ્બત્તટ્ઠાને સરીરં સુવણ્ણવણ્ણં હોતૂ’’તિ પત્થરં અકાસિ. તતો યાવજીવં કુસલં કત્વા એકં બુદ્ધન્તરં દેવમનુસ્સેસુ સંસરિત્વા ઇમસ્મિં બુદ્ધુપ્પાદે ઉજ્જેનિયં રઞ્ઞો ચણ્ડપજ્જોતસ્સ પુરોહિતસ્સ ગેહે નિબ્બત્તિ, તસ્સ નામગ્ગહણદિવસે માતાપિતરો ‘‘અમ્હાકં પુત્તો સુવણ્ણવણ્ણો અત્તનો નામં ગહેત્વા આગતો’’તિ કઞ્ચનમાણવોત્વેવ નામં કરિંસુ. સો વુદ્ધિમન્વાય તયો વેદે ઉગ્ગણ્હિત્વા પિતુ અચ્ચયેન પુરોહિતટ્ઠાનં લભિ. સો ગોત્તવસેન કચ્ચાનોતિ પઞ્ઞાયિત્થ.

રાજા ચણ્ડપજ્જોતો બુદ્ધુપ્પાદં સુત્વા, ‘‘આચરિય, ત્વં તત્થ ગન્ત્વા સત્થારં ઇધાનેહી’’તિ પેસેસિ. સો અત્તટ્ઠમો સત્થુ સન્તિકં ઉપગતો. તસ્સ સત્થા ધમ્મં દેસેસિ. દેસનાપરિયોસાને સો સત્તહિ જનેહિ સદ્ધિં સહપટિસમ્ભિદાહિ અરહત્તે પતિટ્ઠાસિ. અથ સત્થા ‘‘એથ, ભિક્ખવો’’તિ હત્થં પસારેસિ. તે તાવદેવ દ્વઙ્ગુલમત્તકેસમસ્સુકા ઇદ્ધિમયપત્તચીવરધરા વસ્સસટ્ઠિકત્થેરા વિય અહેસું. એવં થેરો સદત્થં નિપ્ફાદેત્વા, ‘‘ભન્તે, રાજા પજ્જોતો તુમ્હાકં પાદે વન્દિતું ધમ્મઞ્ચ સોતું ઇચ્છતી’’તિ સત્થુ આરોચેસિ. સત્થા ‘‘ત્વંયેવ ભિક્ખુ તત્થ ગચ્છ, તયિ ગતેપિ રાજા પસીદિસ્સતી’’તિ આહ. થેરો અત્તટ્ઠમો તત્થ ગન્ત્વા રાજાનં પસાદેત્વા અવન્તીસુ સાસનં પતિટ્ઠાપેત્વા પુન સત્થુ સન્તિકમેવ ગતો.

૩૧. એવં સો પત્તઅરહત્તફલો ‘‘એતદગ્ગં, ભિક્ખવે, મમ સાવકાનં સંખિત્તેન ભાસિતસ્સ વિત્થારેન અત્થં વિભજન્તાનં યદિદં મહાકચ્ચાનો’’તિ (અ. નિ. ૧.૧૮૮, ૧૯૭) એતદગ્ગટ્ઠાનં પત્વા અત્તનો પુબ્બકમ્મં સરિત્વા પુબ્બચરિતાપદાનં પકાસેન્તો પદુમુત્તરનાથસ્સાતિઆદિમાહ. તત્થ પદુમં નામ ચેતિયન્તિ પદુમેહિ છાદિતત્તા વા પદુમાકારેહિ કતત્તા વા ભગવતો વસનગન્ધકુટિવિહારોવ પૂજનીયભાવેન ચેતિયં, યથા ‘‘ગોતમકચેતિયં, આળવકચેતિય’’ન્તિ વુત્તે તેસં યક્ખાનં નિવસનટ્ઠાનં પૂજનીયટ્ઠાનત્તા ચેતિયન્તિ વુચ્ચતિ, એવમિદં ભગવતો વસનટ્ઠાનં ચેતિયન્તિ વુચ્ચતિ, ન ધાતુનિધાયકચેતિયન્તિ વેદિતબ્બં. ન હિ અપરિનિબ્બુતસ્સ ભગવતો સરીરધાતૂનં અભાવા ધાતુચેતિયં અકરિ. સિલાસનં કારયિત્વાતિ તસ્સા પદુમનામિકાય ગન્ધકુટિયા પુપ્ફાધારત્થાય હેટ્ઠા ફલિકમયં સિલાસનં કારેત્વા. સુવણ્ણેનાભિલેપયિન્તિ તં સિલાસનં જમ્બોનદસુવણ્ણેન અભિવિસેસેન લેપયિં છાદેસિન્તિ અત્થો.

૩૨. રતનામયં સત્તહિ રતનેહિ કતં છત્તં પગ્ગય્હ મુદ્ધનિ ધારેત્વા વાળબીજનિઞ્ચ સેતપવરચામરિઞ્ચ પગ્ગય્હ બુદ્ધસ્સ અભિરોપયિં. લોકબન્ધુસ્સ તાદિનોતિ સકલલોકબન્ધુસદિસસ્સ તાદિગુણસમઙ્ગિસ્સ બુદ્ધસ્સ ધારેસિન્તિ અત્થો. સેસં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

મહાકચ્ચાનત્થેરઅપદાનવણ્ણના સમત્તા.