પાતિમોક્ખસંવરવણ્ણના

૩૬૪. તતો તં પુચ્છન્તો કથં પટિપન્નો પન, મારિસાતિઆદિમાહ. તત્થ પાતિમોક્ખસંવરાયાતિ ઉત્તમજેટ્ઠકસીલસંવરાય. કાયસમાચારમ્પીતિઆદિ સેવિતબ્બકાયસમાચારાદિવસેન પાતિમોક્ખસંવરદસ્સનત્થં વુત્તં. સીલકથા ચ નામેસા કમ્મપથવસેન વા પણ્ણત્તિવસેન વા કથેતબ્બા હોતિ.

તત્થ કમ્મપથવસેન કથેન્તેન અસેવિતબ્બકાયસમાચારો તાવ પાણાતિપાતઅદિન્નાદાનમિચ્છાચારેહિ કથેતબ્બો. પણ્ણત્તિવસેન કથેન્તેન કાયદ્વારે પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદવીતિક્કમવસેન કથેતબ્બો. સેવિતબ્બકાયસમાચારો પાણાતિપાતાદિવેરમણીહિ ચેવ કાયદ્વારે પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદઅવીતિક્કમેન ચ કથેતબ્બો. અસેવિતબ્બવચીસમાચારો મુસાવાદાદિવચીદુચ્ચરિતેન ચેવ વચીદ્વારે પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદવીતિક્કમેન ચ કથેતબ્બો. સેવિતબ્બવચીસમાચારો મુસાવાદાદિવેરમણીહિ ચેવ વચીદ્વારે પઞ્ઞત્તસિક્ખાપદઅવીતિક્કમેન ચ કથેતબ્બો.

પરિયેસના પન કાયવાચાહિ પરિયેસનાયેવ. સા કાયવચીસમાચારગહણેન ગહિતાપિ સમાના યસ્મા આજીવટ્ઠમકસીલં નામ એતસ્મિઞ્ઞેવ દ્વારદ્વયે ઉપ્પજ્જતિ, ન આકાસે, તસ્મા આજીવટ્ઠમકસીલદસ્સનત્થં વિસું વુત્તા. તત્થ નસેવિતબ્બપરિયેસના અનરિયપરિયેસનાય કથેતબ્બા. સેવિતબ્બપરિયેસના અરિયપરિયેસનાય. વુત્તઞ્હેતં –

‘‘દ્વેમા, ભિક્ખવે, પરિયેસના અનરિયા ચ પરિયેસના, અરિયા ચ પરિયેસના. કતમા ચ, ભિક્ખવે, અનરિયા પરિયેસના? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના જાતિધમ્મો સમાનો જાતિધમ્મંયેવ પરિયેસતિ, અત્તના જરાધમ્મો, બ્યાધિધમ્મો, મરણધમ્મો, સોકધમ્મો, સંકિલેસધમ્મો સમાનો સંકિલેસધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, જાતિધમ્મં વદેથ? પુત્તભરિયં, ભિક્ખવે, જાતિધમ્મં, દાસિદાસં જાતિધમ્મં અજેળકં જાતિધમ્મં, કુક્કુટસૂકરં જાતિધમ્મં, હત્થિગવાસ્સવળવં જાતિધમ્મં, જાતરૂપરજતં જાતિધમ્મં. જાતિધમ્મા હેતે, ભિક્ખવે, ઉપધયો, એત્થાયં ગથિતો મુચ્છિતો અજ્ઝાપન્નો અત્તના જાતિધમ્મો સમાનો જાતિધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, જરાધમ્મં વદેથ? પુત્તભરિયં, ભિક્ખવે, જરાધમ્મં…પે… જરાધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, બ્યાધિધમ્મં વદેથ? પુત્તભરિયં, ભિક્ખવે, બ્યાધિધમ્મં, દાસિદાસં બ્યાધિધમ્મં, અજેળકં, કુક્કુટસૂકરં, હત્થિગવાસ્સવળવં બ્યાધિધમ્મં. બ્યાધિધમ્મા હેતે, ભિક્ખવે, ઉપધયો, એત્થાયં ગથિતો મુચ્છિતો અજ્ઝાપન્નો અત્તના બ્યાધિધમ્મો સમાનો બ્યાધિધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, મરણધમ્મં વદેથ? પુત્તભરિયં, ભિક્ખવે, મરણધમ્મં…પે… મરણધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, સોકધમ્મં વદેથ? પુત્તભરિયં…પે… સોકધમ્મંયેવ પરિયેસતિ.

કિઞ્ચ, ભિક્ખવે, સંકિલેસધમ્મં વદેથ…પે… જાતરૂપરજતં સંકિલેસધમ્મં. સંકિલેસધમ્મા, હેતે, ભિક્ખવે, ઉપધયો, એત્થાયં ગથિતો મુચ્છિતો અજ્ઝાપન્નો અત્તના સંકિલેસધમ્મો સમાનો સંકિલેસધમ્મંયેવ પરિયેસતિ. અયં, ભિક્ખવે, અનરિયા પરિયેસનાતિ (મ. નિ. ૧.૨૭૪).

અપિચ કુહનાદિવસેન પઞ્ચવિધા, અગોચરવસેન છબ્બિધા વેજ્જકમ્માદિવસેન એકવીસતિવિધા, એવં પવત્તા સબ્બાપિ અનેસના અનરિયપરિયેસનાયેવાતિ વેદિતબ્બા.

‘‘કતમા ચ, ભિક્ખવે, અરિયા પરિયેસના? ઇધ, ભિક્ખવે, એકચ્ચો અત્તના જાતિધમ્મો સમાનો જાતિધમ્મે આદીનવં વિદિત્વા અજાતં અનુત્તરં યોગક્ખેમં નિબ્બાનં પરિયેસતિ, અત્તના જરાધમ્મો, બ્યાધિ, મરણ, સોક, સંકિલેસધમ્મો સમાનો સંકિલેસધમ્મે આદીનવં વિદિત્વા અસંકિલિટ્ઠં અનુત્તરં યોગક્ખેમં નિબ્બાનં પરિયેસતિ. અયં અરિયા પરિયેસનાતિ (મ. નિ. ૧.૨૭૫).

અપિચ પઞ્ચ કુહનાદીનિ છ અગોચરે એકવીસતિવિધઞ્ચ અનેસનં વજ્જેત્વા ભિક્ખાચરિયાય ધમ્મેન સમેન પરિયેસનાપિ અરિયપરિયેસનાયેવાતિ વેદિતબ્બા.

એત્થ ચ યો યો ‘‘ન સેવિતબ્બો’’તિ વુત્તો, સો સો પુબ્બભાગે પાણાતિપાતાદીનં સમ્ભારપરિયેસનાપયોગકરણગમનકાલતો પટ્ઠાય ન સેવિતબ્બોવ. ઇતરો આદિતો પટ્ઠાય સેવિતબ્બો, અસક્કોન્તેન ચિત્તમ્પિ ઉપ્પાદેતબ્બં. અપિચ સઙ્ઘભેદાદીનં અત્થાય પરક્કમન્તાનં દેવદત્તાદીનં વિય કાયસમાચારો ન સેવિતબ્બો, દિવસસ્સ દ્વત્તિક્ખત્તું તિણ્ણં રતનાનં ઉપટ્ઠાનગમનાદિવસેન પવત્તો ધમ્મસેનાપતિમહામોગ્ગલ્લાનત્થેરાદીનં વિય કાયસમાચારો સેવિતબ્બો. ધનુગ્ગહપેસનાદિવસેન વાચં ભિન્દન્તાનં દેવદત્તાદીનં વિય વચીસમાચારો ન સેવિતબ્બો, તિણ્ણં રતનાનં ગુણકિત્તનાદિવસેન પવત્તો ધમ્મસેનાપતિમહામોગ્ગલ્લાનત્થેરાદીનં વિય વચીસમાચારો સેવિતબ્બો. અનરિયપરિયેસનં પરિયેસન્તાનં દેવદત્તાદીનં વિય પરિયેસના ન સેવિતબ્બા, અરિયપરિયેસનમેવ પરિયેસન્તાનં ધમ્મસેનાપતિમહામોગ્ગલ્લાનત્થેરાદીનં વિય પરિયેસના સેવિતબ્બા.

એવં પટિપન્નો ખોતિ એવં અસેવિતબ્બં કાયવચીસમાચારં પરિયેસનઞ્ચ પહાય સેવિતબ્બાનં પારિપૂરિયા પટિપન્નો, દેવાનમિન્દ, ભિક્ખુ પાતિમોક્ખસંવરાય ઉત્તમજેટ્ઠકસીલસંવરત્થાય પટિપન્નો નામ હોતીતિ ભગવા ખીણાસવસ્સ આગમનીયપુબ્બભાગપટિપદં કથેસિ.