વેદનાકમ્મટ્ઠાનવણ્ણના

૩૫૯. અથસ્સ ભગવા સોમનસ્સંપાહન્તિ તિસ્સો વેદના આરભિ. કિં પન ભગવતા પુચ્છિતં કથિતં, અપુચ્છિતં, સાનુસન્ધિકં, અનનુસન્ધિકન્તિ? પુચ્છિતમેવ કથિતં, નો અપુચ્છિતં, સાનુસન્ધિકમેવ, નો અનનુસન્ધિકં. દેવતાનઞ્હિ રૂપતો અરૂપં પાકટતરં, અરૂપેપિ વેદના પાકટતરા. કસ્મા? દેવતાનઞ્હિ કરજકાયં સુખુમં, કમ્મજં બલવં, કરજકાયસ્સ સુખુમત્તા, કમ્મજસ્સ બલવત્તા એકાહારમ્પિ અતિક્કમિત્વા ન તિટ્ઠન્તિ, ઉણ્હપાસાણે ઠપિતસપ્પિપિણ્ડિ વિય વિલીયન્તીતિ સબ્બં બ્રહ્મજાલે વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં. તસ્મા ભગવા સક્કસ્સ તિસ્સો વેદના આરભિ. દુવિધઞ્હિ કમ્મટ્ઠાનં – રૂપકમ્મટ્ઠાનં, અરૂપકમ્મટ્ઠાનઞ્ચ. રૂપપરિગ્ગહો, અરૂપપરિગ્ગહોતિપિ એતદેવ વુચ્ચતિ. તત્થ ભગવા યસ્સ રૂપં પાકટં, તસ્સ સઙ્ખેપમનસિકારવસેન વા વિત્થારમનસિકારવસેન વા ચતુધાતુવવત્થાનં વિત્થારેન્તો રૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેતિ. યસ્સ અરૂપં પાકટં, તસ્સ અરૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેતિ. કથેન્તો ચ તસ્સ વત્થુભૂતં રૂપકમ્મટ્ઠાનં દસ્સેત્વાવ કથેતિ, દેવાનં પન અરૂપકમ્મટ્ઠાનં પાકટન્તિ અરૂપકમ્મટ્ઠાનવસેન વેદના આરભિ.

તિવિધો હિ અરૂપકમ્મટ્ઠાને અભિનિવેસો – ફસ્સવસેન, વેદનાવસેન, ચિત્તવસેનાતિ. કથં? એકચ્ચસ્સ હિ સઙ્ખિત્તેન વા વિત્થારેન વા પરિગ્ગહિતે રૂપકમ્મટ્ઠાને તસ્મિં આરમ્મણે ચિત્તચેતસિકાનં પઠમાભિનિપાતો તં આરમ્મણં ફુસન્તો ઉપ્પજ્જમાનો ફસ્સો પાકટો હોતિ. એકચ્ચસ્સ તં આરમ્મણં અનુભવન્તી ઉપ્પજ્જમાના વેદના પાકટા હોતિ. એકચ્ચસ્સ તં આરમ્મણં પરિગ્ગહેત્વા તં વિજાનન્તં ઉપ્પજ્જમાનં વિઞ્ઞાણં પાકટં હોતિ.

તત્થ યસ્સ ફસ્સો પાકટો હોતિ, સોપિ ન કેવલં ફસ્સોવ ઉપ્પજ્જતિ, તેન સદ્ધિં તદેવ આરમ્મણં અનુભવમાના વેદનાપિ ઉપ્પજ્જતિ, સઞ્જાનમાના સઞ્ઞાપિ, ચેતયમાના ચેતનાપિ, વિજાનમાનં વિઞ્ઞાણમ્પિ ઉપ્પજ્જતીતિ ફસ્સપઞ્ચમકેયેવ પરિગ્ગણ્હાતિ. યસ્સ વેદના પાકટા હોતિ, સોપિ ન કેવલં વેદનાવ ઉપ્પજ્જતિ, તાય સદ્ધિં તદેવ આરમ્મણં ફુસમાનો ફસ્સોપિ ઉપ્પજ્જતિ, સઞ્જાનમાના સઞ્ઞાપિ, ચેતયમાના ચેતનાપિ, વિજાનમાનં વિઞ્ઞાણમ્પિ ઉપ્પજ્જતીતિ ફસ્સપઞ્ચમકેયેવ પરિગ્ગણ્હાતિ. યસ્સ વિઞ્ઞાણં પાકટં હોતિ, સોપિ ન કેવલં વિઞ્ઞાણમેવ ઉપ્પજ્જતિ, તેન સદ્ધિં તદેવારમ્મણં ફુસમાનો ફસ્સોપિ ઉપ્પજ્જતિ, અનુભવમાના વેદનાપિ, સઞ્જાનમાના સઞ્ઞાપિ, ચેતયમાના ચેતનાપિ ઉપ્પજ્જતીતિ ફસ્સપઞ્ચમકેયેવ પરિગ્ગણ્હાતિ.

સો ‘‘ઇમે ફસ્સપઞ્ચમકા ધમ્મા કિં નિસ્સિતા’’તિ ઉપધારેન્તો ‘‘વત્થુનિસ્સિતા’’તિ પજાનાતિ. વત્થુ નામ કરજકાયો, યં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘ઇદઞ્ચ પન મે વિઞ્ઞાણં એત્થ સિતં એત્થ પટિબદ્ધ’’ન્તિ. સો અત્થતો ભૂતાનિ ચેવ ઉપાદારૂપાનિ ચ. એવમેત્થ વત્થુ રૂપં, ફસ્સપઞ્ચમકા નામન્તિ નામરૂપમત્તમેવ પસ્સતિ. રૂપઞ્ચેત્થ રૂપક્ખન્ધો, નામં ચત્તારો અરૂપિનો ખન્ધાતિ પઞ્ચક્ખન્ધમત્તં હોતિ. નામરૂપવિનિમુત્તા હિ પઞ્ચક્ખન્ધા, પઞ્ચક્ખન્ધવિનિમુત્તં વા નામરૂપં નત્થિ. સો ‘‘ઇમે પઞ્ચક્ખન્ધા કિં હેતુકા’’તિ ઉપપરિક્ખન્તો ‘‘અવિજ્જાદિહેતુકા’’તિ પસ્સતિ. તતો ‘‘પચ્ચયો ચેવ પચ્ચયુપ્પન્નઞ્ચ ઇદં, અઞ્ઞો સત્તો વા પુગ્ગલો વા નત્થિ, સુદ્ધસઙ્ખારપુઞ્જમત્તમેવા’’તિ સપ્પચ્ચયનામરૂપવસેન તિલક્ખણં આરોપેત્વા વિપસ્સનાપટિપાટિયા ‘‘અનિચ્ચં દુક્ખં અનત્તા’’તિ સમ્મસન્તો વિચરતિ, સો અજ્જ અજ્જાતિ પટિવેધં આકઙ્ખમાનો તથારૂપે દિવસે ઉતુસપ્પાયં, પુગ્ગલસપ્પાયં, ભોજનસપ્પાયં, ધમ્મસવનસપ્પાયં વા લભિત્વા એકપલ્લઙ્કેન નિસિન્નોવ વિપસ્સનં મત્થકં પાપેત્વા અરહત્તે પતિટ્ઠાતિ. એવમિમેસમ્પિ તિણ્ણં જનાનં યાવ અરહત્તા કમ્મટ્ઠાનં કથિતં હોતિ.

ઇધ પન ભગવા અરૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેન્તો વેદનાસીસેન કથેસિ. ફસ્સવસેન હિ વિઞ્ઞાણવસેન વા કથિયમાનં એતસ્સ ન પાકટં હોતિ, અન્ધકારં વિય ખાયતિ. વેદનાવસેન પન પાકટં હોતિ. કસ્મા? વેદનાનં ઉપ્પત્તિયા પાકટતાય. સુખદુક્ખવેદનાનઞ્હિ ઉપ્પત્તિ પાકટા. યદા સુખં ઉપ્પજ્જતિ, તદા સકલં સરીરં ખોભેન્તં મદ્દન્તં ફરમાનં અભિસન્દયમાનં સતધોતસપ્પિં ખાદાપયન્તં વિય, સતપાકતેલં મક્ખયમાનં વિય, ઘટસહસ્સેન પરિળાહં નિબ્બાપયમાનં વિય, ‘‘અહો સુખં, અહો સુખ’’ન્તિ વાચં નિચ્છારયમાનમેવ ઉપ્પજ્જતિ. યદા દુક્ખં ઉપ્પજ્જતિ, તદા સકલસરીરં ખોભેન્તં મદ્દન્તં ફરમાનં અભિસન્દયમાનં તત્તફાલં પવેસેન્તં વિય, વિલીનતમ્બલોહેન આસિઞ્ચન્તં વિય, સુક્ખતિણવનપ્પતિમ્હિ અરઞ્ઞે દારુઉક્કાકલાપં ખિપમાનં વિય ‘‘અહો દુક્ખં, અહો દુક્ખ’’ન્તિ વિપ્પલાપયમાનમેવ ઉપ્પજ્જતિ. ઇતિ સુખદુક્ખવેદનાનં ઉપ્પત્તિ પાકટા હોતિ.

અદુક્ખમસુખા પન દુદ્દીપના અન્ધકારેન વિય અભિભૂતા. સા સુખદુક્ખાનં અપગમે સાતાસાતપટિક્ખેપવસેન મજ્ઝત્તાકારભૂતા અદુક્ખમસુખા વેદનાતિ નયતો ગણ્હન્તસ્સ પાકટા હોતિ. યથા કિં? યથા અન્તરા પિટ્ઠિપાસાણં આરુહિત્વા પલાતસ્સ મિગસ્સ અનુપદં ગચ્છન્તો મિગલુદ્દકો પિટ્ઠિપાસાણસ્સ ઓરભાગેપિ પરભાગેપિ પદં દિસ્વા મજ્ઝે અપસ્સન્તોપિ ‘‘ઇતો આરુળ્હો, ઇતો ઓરુળ્હો, મજ્ઝે પિટ્ઠિપાસાણે ઇમિના પદેસેન ગતો ભવિસ્સતી’’તિ નયતો જાનાતિ. એવં આરુળ્હટ્ઠાને પદં વિય હિ સુખવેદનાય ઉપ્પત્તિ પાકટા હોતિ, ઓરુળ્હટ્ઠાને પદં વિય દુક્ખવેદનાય ઉપ્પત્તિ પાકટા હોતિ, ઇતો આરુય્હ, ઇતો ઓરુય્હ, મજ્ઝે એવં ગતોતિ નયતો ગહણં વિય સુખદુક્ખાનં અપગમે સાતાસાતપટિક્ખેપવસેન મજ્ઝત્તાકારભૂતા અદુક્ખમસુખા વેદનાતિ નયતો ગણ્હન્તસ્સ પાકટા હોતિ. એવં ભગવા પઠમં રૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેત્વા પચ્છા અરૂપકમ્મટ્ઠાનં વેદનાવસેન નિવત્તેત્વા દસ્સેસિ.

ન કેવલઞ્ચ ઇધેવ એવં દસ્સેસિ, મહાસતિપટ્ઠાને, મજ્ઝિમનિકાયમ્હિ સતિપટ્ઠાને, ચૂળતણ્હાસઙ્ખયે, મહાતણ્હાસઙ્ખયે, ચૂળવેદલ્લસુત્તે, મહાવેદલ્લસુત્તે, રટ્ઠપાલસુત્તે, માગણ્ડિયસુત્તે, ધાતુવિભઙ્ગે, આનેઞ્જસપ્પાયે, સકલે વેદનાસંયુત્તેતિ એવં અનેકેસુ સુત્તન્તેસુ પઠમં રૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેત્વા પચ્છા અરૂપકમ્મટ્ઠાનં વેદનાવસેન નિવત્તેત્વા દસ્સેસિ. યથા ચ તેસુ તેસુ, એવં ઇમસ્મિમ્પિ સક્કપઞ્હે પઠમં રૂપકમ્મટ્ઠાનં કથેત્વા પચ્છા અરૂપકમ્મટ્ઠાનં વેદનાવસેન નિવત્તેત્વા દસ્સેસિ. રૂપકમ્મટ્ઠાનં પનેત્થ વેદનાય આરમ્મણમત્તકંયેવ સઙ્ખિત્તં, તસ્મા પાળિયં નારુળ્હં ભવિસ્સતિ.

૩૬૦. અરૂપકમ્મટ્ઠાને યં તસ્સ પાકટં વેદનાવસેન અભિનિવેસમુખં, તમેવ દસ્સેતું સોમનસ્સંપાહં, દેવાનમિન્દાતિઆદિમાહ. તત્થ દુવિધેનાતિ દ્વિવિધેન, દ્વીહિ કોટ્ઠાસેહીતિ અત્થો. એવરૂપં સોમનસ્સં ન સેવિતબ્બન્તિ એવરૂપં ગેહસિતસોમનસ્સં ન સેવિતબ્બં. ગેહસિતસોમનસ્સં નામ ‘‘તત્થ કતમાનિ છ ગેહસિતાનિ સોમનસ્સાનિ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યાનં રૂપાનં ઇટ્ઠાનં કન્તાનં મનાપાનં મનોરમાનં લોકામિસપટિસંયુત્તાનં પટિલાભં વા પટિલાભતો સમનુપસ્સતો, પુબ્બે વા પટિલદ્ધપુબ્બં અતીતં નિરુદ્ધં વિપરિણતં સમનુસ્સરતો ઉપ્પજ્જતિ સોમનસ્સં, યં એવરૂપં સોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ ગેહસિતં સોમનસ્સ’’ન્તિ એવં છસુ દ્વારેસુ વુત્તકામગુણનિસ્સિતં સોમનસ્સં (મ. નિ. ૩.૩૦૬).

એવરૂપં સોમનસ્સં સેવિતબ્બન્તિ એવરૂપં નેક્ખમ્મસિતં સોમનસ્સં સેવિતબ્બં. નેક્ખમ્મસિતં સોમનસ્સં નામ – ‘‘તત્થ કતમાનિ છ નેક્ખમ્મસિતાનિ સોમનસ્સાનિ? રૂપાનં ત્વેવ અનિચ્ચતં વિદિત્વા વિપરિણામવિરાગનિરોધં પુબ્બે ચેવ રૂપા એતરહિ ચ સબ્બે તે રૂપા અનિચ્ચા, દુક્ખા, વિપરિણામધમ્માતિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતો ઉપ્પજ્જતિ સોમનસ્સં, યં એવરૂપં સોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ નેક્ખમ્મસિતં સોમનસ્સ’’ન્તિ (મ. નિ. ૩.૩૦૮) એવં છસુ દ્વારેસુ ઇટ્ઠારમ્મણે આપાથગતે અનિચ્ચાદિવસેન વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા ઉસ્સુક્કાપેતું સક્કોન્તસ્સ ‘‘ઉસ્સુક્કિતા મે વિપસ્સના’’તિ સોમનસ્સજાતસ્સ ઉપ્પન્નં સોમનસ્સં. સેવિતબ્બન્તિ ઇદં નેક્ખમ્મવસેન, વિપસ્સનાવસેન, અનુસ્સતિવસેન, પઠમજ્ઝાનાદિવસેન ચ ઉપ્પજ્જનકસોમનસ્સં સેવિતબ્બં નામ.

તત્થ યં ચે સવિતક્કં સવિચારન્તિ તસ્મિમ્પિ નેક્ખમ્મસિતે સોમનસ્સે યં નેક્ખમ્મવસેન, વિપસ્સનાવસેન, અનુસ્સતિવસેન, પઠમજ્ઝાનવસેન ચ ઉપ્પન્નં સવિતક્કં સવિચારં સોમનસ્સન્તિ જાનેય્ય. યં ચે અવિતક્કં અવિચારન્તિ યં પન દુતિયતતિયજ્ઝાનવસેન ઉપ્પન્નં અવિતક્કં અવિચારં સોમનસ્સન્તિ જાનેય્ય. યે અવિતક્કે અવિચારે, તે પણીતતરેતિ એતેસુપિ દ્વીસુ યં અવિતક્કં અવિચારં, તં પણીતતરન્તિ અત્થો.

ઇમિના કિં કથિતં હોતિ? દ્વિન્નં અરહત્તં કથિતં. કથં? એકો કિર ભિક્ખુ સવિતક્કસવિચારે સોમનસ્સે વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા ‘‘ઇદં સોમનસ્સં કિં નિસ્સિત’’ન્તિ ઉપધારેન્તો ‘‘વત્થુનિસ્સિત’’ન્તિ પજાનાતીતિ ફસ્સપઞ્ચમકે વુત્તનયેનેવ અનુક્કમેન અરહત્તે પતિટ્ઠાતિ. એકો અવિતક્કઅવિચારે સોમનસ્સે વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા વુત્તનયેનેવ અરહત્તે પતિટ્ઠાતિ. તત્થ અભિનિવિટ્ઠસોમનસ્સેસુપિ સવિતક્કસવિચારતો અવિતક્કઅવિચારં પણીતતરં. સવિતક્કસવિચારસોમનસ્સવિપસ્સનાતોપિ અવિતક્કઅવિચારવિપસ્સના પણીતતરા. સવિતક્કસવિચારસોમનસ્સફલસમાપત્તિતોપિ અવિતક્કઅવિચારસોમનસ્સફલસમાપત્તિયેવ પણીતતરા. તેનાહ ભગવા ‘‘યે અવિતક્કે અવિચારે, તે પણીતતરે’’તિ.

૩૬૧. એવરૂપં દોમનસ્સં ન સેવિતબ્બન્તિ એવરૂપં ગેહસિતદોમનસ્સં ન સેવિતબ્બં. ગેહસિતદોમનસ્સં નામ – ‘‘તત્થ કતમાનિ છ ગેહસિતાનિ દોમનસ્સાનિ? ચક્ખુવિઞ્ઞેય્યાનં રૂપાનં ઇટ્ઠાનં કન્તાનં મનાપાનં મનોરમાનં લોકામિસપટિસંયુત્તાનં અપ્પટિલાભં વા અપ્પટિલાભતો સમનુપસ્સતો પુબ્બે વા અપટિલદ્ધપુબ્બં અતીતં નિરુદ્ધં વિપરિણતં સમનુસ્સરતો ઉપ્પજ્જતિ દોમનસ્સં, યં એવરૂપં દોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ ગેહસિતદોમનસ્સ’’ન્તિ (મ. નિ. ૩.૩૦૭). એવં છસુ દ્વારેસુ ઇટ્ઠારમ્મણં નાનુભવિં, નાનુભવિસ્સામિ, નાનુભવામીતિ વિતક્કયતો ઉપ્પન્નં કામગુણનિસ્સિતં દોમનસ્સં.

એવરૂપં દોમનસ્સં સેવિતબ્બન્તિ એવરૂપં નેક્ખમ્મસિતદોમનસ્સં સેવિતબ્બં. નેક્ખમ્મસિતદોમનસ્સં નામ – ‘‘તત્થ કતમાનિ છ નેક્ખમ્મસિતાનિ દોમનસ્સાનિ? રૂપાનં ત્વેવ અનિચ્ચતં વિદિત્વા વિપરિણામવિરાગનિરોધં પુબ્બે ચેવ રૂપા એતરહિ ચ સબ્બે તે રૂપા અનિચ્ચા, દુક્ખા, વિપરિણામધમ્માતિ એવમેતં યથાભૂતં સમ્પપ્પઞ્ઞાય દિસ્વા અનુત્તરેસુ વિમોક્ખેસુ પિહં ઉપટ્ઠાપેતિ ‘કુદાસ્સુ નામાહં તદાયતનં, ઉપસમ્પજ્જ વિહરિસ્સામિ, યદરિયા એતરહિ આયતનં ઉપસમ્પજ્જ વિહરન્તી’તિ. ઇતિ અનુત્તરેસુ વિમોક્ખેસુ પિહં ઉપટ્ઠાપયતો ઉપ્પજ્જતિ પિહપચ્ચયા દોમનસ્સં, યં એવરૂપં દોમનસ્સં, ઇદં વુચ્ચતિ નેક્ખમ્મસિતદોમનસ્સ’’ન્તિ (મ. નિ. ૩.૩૦૭) એવં છસુ દ્વારેસુ ઇટ્ઠારમ્મણે આપાથગતે અનુત્તરવિમોક્ખસઙ્ખાતઅરિયફલધમ્મેસુ પિહં ઉપટ્ઠપેત્વા તદધિગમાય અનિચ્ચાદિવસેન વિપસ્સનં પટ્ઠપેત્વા ઉસ્સુક્કાપેતુમસક્કોન્તસ્સ ઇમમ્પિ પક્ખં, ઇમમ્પિ માસં, ઇમમ્પિ સંવચ્છરં વિપસ્સનં ઉસ્સુક્કાપેત્વા અરિયભૂમિં પાપુણિતું નાસક્ખિન્તિ અનુસોચતો ઉપ્પન્નં દોમનસ્સં. સેવિતબ્બન્તિ ઇદં નેક્ખમ્મવસેન, વિપસ્સનાવસેન, અનુસ્સતિવસેન, પઠમજ્ઝાનાદિવસેન ચ ઉપ્પજ્જનકદોમનસ્સં સેવિતબ્બં નામ.

તત્થ યં ચે સવિતક્કસવિચારન્તિ તસ્મિમ્પિ દુવિધે દોમનસ્સે ગેહસિતદોમનસ્સમેવ સવિતક્કસવિચારદોમનસ્સં નામ. નેક્ખમ્મવસેન, વિપસ્સનાવસેન, અનુસ્સતિવસેન, પઠમદુતિયજ્ઝાનવસેન ચ ઉપ્પન્નદોમનસ્સં પન અવિતક્કઅવિચારદોમનસ્સન્તિ વેદિતબ્બં. નિપ્પરિયાયેન પન અવિતક્કઅવિચારદોમનસ્સં નામ નત્થિ. દોમનસ્સિન્દ્રિયઞ્હિ એકંસેન અકુસલઞ્ચેવ સવિતક્કસવિચારઞ્ચ, એતસ્સ પન ભિક્ખુનો મઞ્ઞનવસેન સવિતક્કસવિચારન્તિ ચ અવિતક્કઅવિચારન્તિ ચ વુત્તં.

તત્રાયં નયો – ઇધ ભિક્ખુ દોમનસ્સપચ્ચયભૂતે સવિતક્કસવિચારધમ્મે અવિતક્કઅવિચારધમ્મે ચ દોમનસ્સપચ્ચયા એવ ઉપ્પન્ને મગ્ગફલધમ્મે ચ અઞ્ઞેસં પટિપત્તિદસ્સનવસેન દોમનસ્સન્તિ ગહેત્વા ‘‘કદા નુ ખો મે સવિતક્કસવિચારદોમનસ્સે વિપસ્સના પટ્ઠપિતા ભવિસ્સતિ, કદા અવિતક્કઅવિચારદોમનસ્સે’’તિ ચ ‘‘કદા નુ ખો મે સવિતક્કસવિચારદોમનસ્સફલસમાપત્તિ નિબ્બત્તિતા ભવિસ્સતિ, કદા અવિતક્કઅવિચારદોમનસ્સફલસમાપત્તી’’તિ ચિન્તેત્વા તેમાસિકં, છમાસિકં, નવમાસિકં વા પટિપદં ગણ્હાતિ. તેમાસિકં ગહેત્વા પઠમમાસે એકં યામં જગ્ગતિ, દ્વે યામે નિદ્દાય ઓકાસં કરોતિ, મજ્ઝિમે માસે દ્વે યામે જગ્ગતિ, એકં યામં નિદ્દાય ઓકાસં કરોતિ, પચ્છિમમાસે ચઙ્કમનિસજ્જાયેવ યાપેતિ. એવં ચે અરહત્તં પાપુણાતિ, ઇચ્ચેતં કુસલં. નો ચે પાપુણાતિ, વિસેસેત્વા છમાસિકં ગણ્હાતિ. તત્રાપિ દ્વે દ્વે માસે વુત્તનયેન પટિપજ્જિત્વા અરહત્તં પાપુણિતું અસક્કોન્તો વિસેસેત્વા નવમાસિકં ગણ્હાતિ. તત્રાપિ તયો તયો માસે તથેવ પટિપજ્જિત્વા અરહત્તં પાપુણિતું અસક્કોન્તસ્સ ‘‘ન લદ્વં વત મે સબ્રહ્મચારીહિ સદ્ધિં વિસુદ્ધિપવારણં પવારેતુ’’ન્તિ આવજ્જતો દોમનસ્સં ઉપ્પજ્જતિ, અસ્સુધારા પવત્તન્તિ ગામન્તપબ્ભારવાસીમહાસીવત્થેરસ્સ વિય.