(૧.) વિભઙ્ગવારો

૫૩. ઇદાનિ યા એતા પણ્ણત્તિવારે કુસલત્તિકં નિસ્સાય હેતુપચ્ચયાદિવસેન એકૂનપઞ્ઞાસં આદિં કત્વા નયમત્તં દસ્સેન્તેન અપરિમાણા પુચ્છા દસ્સિતા. તત્થ કુસલાકુસલાદીનં સહુપ્પત્તિયા અભાવતો યા પુચ્છા ‘‘કુસલં ધમ્મં પટિચ્ચ અકુસલો ધમ્મો ઉપ્પજ્જતિ હેતુપચ્ચયા’’તિ એવં વિસ્સજ્જનં ન લભન્તિ. તા પહાય યા વિસ્સજ્જનં લભન્તિ, તાયેવ વિસ્સજ્જેતું અયં કુસલં ધમ્મં પટિચ્ચ કુસલો ધમ્મો ઉપ્પજ્જતિ હેતુપચ્ચયાતિઆદિના નયેન પટિચ્ચવારસ્સ નિદ્દેસવારો આરદ્ધો.

તત્થ સિયા – સચે ઇમા હેતુપચ્ચયાદિવસેન એકૂનપઞ્ઞાસં પુચ્છા સબ્બસો વિસ્સજ્જનં ન લભન્તિ, અથ કસ્મા દસ્સિતા? નનુ યા લભન્તિ, તાયેવ દસ્સેતબ્બાતિ? આમ, દસ્સેતબ્બા સિયું. તથા દસ્સિયમાના પન સબ્બેસુ તિકદુકપટ્ઠાનાદીસુ એકેકસ્મિં તિકે, દુકે, દુકતિકે, તિકદુકે, તિકતિકે, દુકદુકે ચ સઙ્ખેપં અકત્વા દસ્સેતબ્બાયેવ ભવેય્યું. કસ્મા? યસ્મા યા કુસલત્તિકે લભન્તિ, ન તાયેવ વેદનાત્તિકાદીસુ. ધમ્માનુલોમપચ્ચનીયે ચ તિકપટ્ઠાને વિતક્કત્તિકપીતિત્તિકાનં વિસ્સજ્જને સબ્બાપેતા વિસ્સજ્જનં લભન્તિ, તસ્મા ઉક્કટ્ઠપરિચ્છેદેન એકેકસ્મિં તિકે યત્તકાહિ પુચ્છાહિ ભવિતબ્બં સબ્બા કુસલત્તિકે દસ્સિતા. એવં દસ્સિતાસુ હિ યા તત્થ વિસ્સજ્જનં ન લભન્તિ, તા પહાય યા લભન્તિ, તા વુચ્ચમાના સક્કા સુખેન વિજાનિતુન્તિ સુખેન વિજાનનત્થં સબ્બાપિ કુસલત્તિકે દસ્સિતા. યા પનેત્થ વિસ્સજ્જનં ન લભન્તિ, તા પહાય યા લભન્તિ, તાયેવ વિસ્સજ્જિતાતિ વેદિતબ્બા.

તત્થ કુસલં ધમ્મં પટિચ્ચાતિ ચતુભૂમકકુસલધમ્મેસુ વેદનાક્ખન્ધાદિભેદં એકં ધમ્મં પટિચ્ચ પટિગન્ત્વા સહુપ્પત્તિસઙ્ખાતેન સદિસભાવેન પત્વા, તેન સદ્ધિં એકતો ઉપ્પત્તિભાવં ઉપગન્ત્વાતિ અત્થો. કુસલો ધમ્મોતિ ચતુભૂમકકુસલધમ્મેસુયેવ સઞ્ઞાક્ખન્ધાદિભેદો એકો ધમ્મો. ઉપ્પજ્જતીતિ ઉપ્પાદતો યાવ નિરોધગમના ઉદ્ધં પજ્જતિ, નિબ્બત્તતીતિપિ અત્થો. અત્તાનં લભતિ, ઉપ્પાદાદયો તયોપિ ખણે પાપુણાતીતિ વુત્તં હોતિ. હેતુપચ્ચયાતિ કુસલહેતુના હેતુપચ્ચયભાવં સાધેન્તેન.

એવં ‘‘ઉપ્પજ્જેય્યા’’તિ પુચ્છાય ‘‘ઉપ્પજ્જતી’’તિ વિસ્સજ્જનં વત્વા ઇદાનિ યં ધમ્મં પટિચ્ચ યો ધમ્મો ઉપ્પજ્જતિ, તં ધમ્મં ખન્ધવસેન દસ્સેતું કુસલં એકં ખન્ધન્તિઆદિમાહ. તત્થ એકન્તિ વેદનાદીસુ ચતૂસુ યંકિઞ્ચિ એકં. તયો ખન્ધાતિ યો યો પચ્ચયભાવેન ગહિતો, તં તં ઠપેત્વા અવસેસા તયો ખન્ધા. તયો ખન્ધેતિ વેદનાદીસુ યો એકો ખન્ધો ઉપ્પજ્જતીતિ ગહિતો, તં ઠપેત્વા સેસે તયો. દ્વે ખન્ધેતિ વેદનાસઞ્ઞાદુકાદીસુ છસુ દુકેસુ યેકેચિ દ્વે ખન્ધે પટિચ્ચ. દ્વે ખન્ધાતિ યે યે પચ્ચયભાવેન ગહિતા, તે તે ઠપેત્વા અવસેસા દ્વે ખન્ધા કુસલહેતુના હેતુપચ્ચયભાવં સાધેન્તેન ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો.

યસ્મા પન એકો ખન્ધો એકસ્સેવ દ્વિન્નંયેવ વા, દ્વે વા પન એકસ્સેવ પચ્ચયો નામ નત્થિ, તસ્મા ‘‘એકં ખન્ધં પટિચ્ચ એકો ખન્ધો, એકં ખન્ધં પટિચ્ચ દ્વે ખન્ધા, દ્વે ખન્ધે પટિચ્ચ એકો ખન્ધો’’તિ ન વુત્તં. કુસલં ધમ્મં પટિચ્ચ અબ્યાકતો ધમ્મો ઉપ્પજ્જતીતિઆદીસુપિ વુત્તનયેનેવ અત્થો વેદિતબ્બો. ચિત્તસમુટ્ઠાનં રૂપન્તિ ઇદં પટિચ્ચત્થસ્સ સહજાતત્થત્તા યં કુસલેન સહજાતઞ્ચેવ હેતુપચ્ચયઞ્ચ લભતિ, તં દસ્સેતું વુત્તં. પરતોપિ એવરૂપેસુ ઠાનેસુ અયમેવ નયો.

વિપાકાબ્યાકતં કિરિયાબ્યાકતન્તિ એત્થ હેતુપચ્ચયાભાવતો અહેતુકં, રૂપેન સદ્ધિં અનુપ્પત્તિતો આરુપ્પવિપાકઞ્ચ ન ગહેતબ્બં. પટિસન્ધિક્ખણેતિ કટત્તારૂપસઙ્ખાતસ્સ અબ્યાકતસ્સ અબ્યાકતં પટિચ્ચ ઉપ્પત્તિદસ્સનત્થં વુત્તં. વિપાકાબ્યાકતન્તિ તસ્મિં ખણે વિજ્જમાનાબ્યાકતવસેન વુત્તં. ખન્ધે પટિચ્ચ વત્થુ, વત્થું પટિચ્ચ ખન્ધાતિ ઇદં કટત્તારૂપગ્ગહણેન વત્થુમ્હિ ગહિતેપિ વત્થું પટિચ્ચ ખન્ધાનં ઉપ્પત્તિદસ્સનત્થં વુત્તં.

એકં મહાભૂતન્તિઆદિ રૂપાબ્યાકતં પટિચ્ચ રૂપાબ્યાકતસ્સ ઉપ્પત્તિદસ્સનત્થં વુત્તં. એકં ખન્ધન્તિઆદીસુ વુત્તનયેનેવ પનેત્થ અત્થયોજના વેદિતબ્બા. એવં રૂપાબ્યાકતમ્હિ ભૂતે પટિચ્ચ ભૂતાનં ઉપ્પત્તિં વત્વા ઇદાનિ ભૂતે પટિચ્ચ ઉપાદારૂપાનં ઉપ્પત્તિં દસ્સેતું મહાભૂતે પટિચ્ચ ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિઆદિ વુત્તં. એવં સન્તે ઉપાદારૂપન્તિ એત્તકમેવ વત્તબ્બં, ઇતરદ્વયં કસ્મા વુત્તન્તિ? મહાભૂતેપિ પટિચ્ચ ઉપ્પત્તિદસ્સનત્થં. યઞ્હિ હેટ્ઠા ‘‘ચિત્તસમુટ્ઠાનઞ્ચ રૂપં કટત્તા ચ રૂપ’’ન્તિ દસ્સિતં, તં ન કેવલં ખન્ધેયેવ ચ પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ, મહાભૂતેપિ પન પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતીતિ દસ્સનત્થમિદં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં. તત્થ ચિત્તસમુટ્ઠાનં પવત્તેયેવ, કટત્તારૂપં પટિસન્ધિયમ્પિ. ઉપાદારૂપન્તિ તસ્સેવ ઉભયસ્સ વિસેસનં.

કુસલે ખન્ધે ચ મહાભૂતે ચ પટિચ્ચાતિ એત્થ ચિત્તસમુટ્ઠાનાવ મહાભૂતા ગહિતા. ચિત્તસમુટ્ઠાનં રૂપન્તિ એત્થ પન ભૂતરૂપમ્પિ ઉપાદારૂપમ્પિ ગહિતં. ‘‘એકં મહાભૂતં પટિચ્ચ તયો મહાભૂતા’’તિઆદિના નયેન હિ ભૂતરૂપમ્પિ ખન્ધે ચ મહાભૂતે ચ પટિચ્ચ ઉપ્પજ્જતિ. મહાભૂતે પટિચ્ચ ઉપાદારૂપન્તિ વુત્તનયેન ઉપાદારૂપમ્પિ. અકુસલઞ્ચ અબ્યાકતઞ્ચાતિ પઞ્હાવિસ્સજ્જનેસુપિ એસેવ નયો. એવં હેતુપચ્ચયે નવ પુચ્છા વિસ્સજ્જિતા. એતાયેવ હિ એત્થ લબ્ભન્તિ, સેસા ચત્તાલીસ મોઘપુચ્છાતિ ન વિસ્સજ્જિતા. ઇમિના ઉપાયેન આરમ્મણપચ્ચયાદીસુપિ પુચ્છાવિસ્સજ્જનાનં અત્થો વેદિતબ્બો. તત્થ તત્થ પન વિચારેતબ્બયુત્તકમેવ વિચારયિસ્સામ.

૫૪. આરમ્મણપચ્ચયે તાવ રૂપસ્સ આરમ્મણપચ્ચયવસેન અનુપ્પત્તિતો તાસુ નવસુ રૂપમિસ્સકા પહાય તિસ્સોવ પુચ્છા વિસ્સજ્જિતા. તેનેવ ચ કારણેન ‘‘વત્થું પટિચ્ચ ખન્ધા’’તિ વત્વા ‘‘ખન્ધે પટિચ્ચ વત્થૂ’’તિ ન વુત્તં. ન હિ તં આરમ્મણપચ્ચયેન ઉપ્પજ્જતિ.

૫૫. અધિપતિપચ્ચયે વિપાકાબ્યાકતન્તિ લોકુત્તરમેવ સન્ધાય વુત્તં. તેનેવેત્થ ‘‘પટિસન્ધિક્ખણે’’તિ ન ગહિતં. સેસં હેતુપચ્ચયસદિસમેવ.

૫૬. અનન્તરસમન્તરેસુપિ રૂપં ન લબ્ભતીતિ આરમ્મણપચ્ચયે વિય તિસ્સોવ પુચ્છા.

૫૭. સહજાતપચ્ચયે પટિસન્ધિક્ખણેતિ પઞ્ચવોકારે પટિસન્ધિવસેન વુત્તં. હેટ્ઠા પન પચ્ચયવિભઙ્ગે ‘‘ઓક્કન્તિક્ખણે’’તિ આગતં તમ્પિ ઇમિના સદ્ધિં અત્થતો એકં, બ્યઞ્જનમત્તમેવ હેત્થ નાનન્તિ. અપિચ ‘‘તિણ્ણં સન્નિપાતા ગબ્ભસ્સ અવક્કન્તિ હોતી’’તિ (મ. નિ. ૧.૪૦૮) વચનતો ઓક્કન્તીતિ પઞ્ચવોકારપટિસન્ધિયાવેતં નામં. પટિસન્ધીતિ સબ્બભવસાધારણં. ઇધ પન ‘‘કટત્તા ચ રૂપ’’ન્તિઆદિવચનતો પઞ્ચવોકારપટિસન્ધિયેવ અધિપ્પેતા. સા હિ રૂપસ્સપિ અરૂપસ્સપિ પચ્ચયભાવઞ્ચેવ પચ્ચયુપ્પન્નભાવઞ્ચ સઙ્ગણ્હાતિ, તસ્મા પરિપુણ્ણવિસ્સજ્જના હોતીતિ ગહિતા. બાહિરં એકં મહાભૂતન્તિ અનિન્દ્રિયબદ્ધેસુ પથવીપાસાણાદીસુ મહાભૂતં સન્ધાય વુત્તં. પચ્ચયવિભઙ્ગવારસ્મિઞ્હિ ચત્તારો મહાભૂતાતિ અજ્ઝત્તિકઞ્ચ બાહિરઞ્ચ એકતો કત્વા ગહિતં. સઙ્ખેપદેસના હિ સા. અયં પન વિત્થારદેસના, તસ્મા સબ્બં વિભજિત્વા દસ્સેન્તો ‘‘બાહિરં એકં મહાભૂત’’ન્તિઆદિમાહ. અસઞ્ઞસત્તાનં એકં મહાભૂતં પટિચ્ચાતિ દ્વિસન્તતિસમુટ્ઠાનભૂતવસેન વુત્તં. મહાભૂતે પટિચ્ચ કટત્તારૂપન્તિ ઇદં પન કમ્મસમુટ્ઠાનવસેનેવ વુત્તં. ઉપાદારૂપન્તિ ઉતુસમુટ્ઠાનવસેનેવ.

૫૮. અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયે ખન્ધે પટિચ્ચ વત્થુ, વત્થું પટિચ્ચ ખન્ધાતિ ચતુન્નમ્પિ ખન્ધાનં એકતો વત્થુના અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયતં દસ્સેતું વુત્તં.

૫૯. નિસ્સયપચ્ચયે યસ્મા પટિચ્ચત્થો નામ સહજાતત્થો, તસ્મા યા હેટ્ઠા પચ્ચયવિભઙ્ગવારે ચક્ખાયતનાદીનં નિસ્સયપચ્ચયતા દસ્સિતા, ન સા ગહિતા. ચક્ખાયતનાદીનિ હિ પુરેજાતાનિ હુત્વા પચ્ચયા હોન્તિ, ઇધ સહજાતમેવ લબ્ભતિ. તેનેવ વુત્તં – ‘‘નિસ્સયપચ્ચયો સહજાતપચ્ચયસદિસો’’તિ.

૬૦. ઉપનિસ્સયપચ્ચયે રૂપસ્સ ઉપનિસ્સયપચ્ચયાભાવા તીણેવ વિસ્સજ્જનાનિ લબ્ભન્તિ, તેન વુત્તં ‘‘આરમ્મણપચ્ચયસદિસ’’ન્તિ. તત્થ કિઞ્ચાપિ ન સબ્બે કુસલાકુસલાબ્યાકતા આરમ્મણૂપનિસ્સયં લભન્તિ, યે પન લભન્તિ, તેસં વસેનેતં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં.

૬૧. પુરેજાતપચ્ચયે વત્થું પુરેજાતપચ્ચયાતિ વત્થું પટિચ્ચ વત્થુના પુરેજાતપચ્ચયતં સાધેન્તેન ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો. વિપાકાબ્યાકતં એકં ખન્ધન્તિ એત્થ યં વિપાકાબ્યાકતસ્સ વત્થુ ઓક્કન્તિક્ખણે સહજાતપચ્ચયો હોતિ, તં પુરેજાતપચ્ચયભાજનિયત્તા ઇધ ન ગહેતબ્બં. યેપિ કુસલાદયો આરુપ્પે પુરેજાતપચ્ચયં ન લભન્તિ, તેપિ પુરેજાતપચ્ચયભાજનિયતોયેવ ઇધ ન ગહેતબ્બા. આરમ્મણં પન નિયમતો પુરેજાતપચ્ચયભાવં ન લભતિ. રૂપાયતનાદીનિ હિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણાદીનંયેવ પુરેજાતપચ્ચયતં સાધેન્તિ, મનોવિઞ્ઞાણધાતુયા અતીતાનાગતાનિપિ આરમ્મણં હોન્તિયેવ. તસ્મા ઇધ ન ગહિતં. ખન્ધવસેન હિ અયં દેસના, ન વિઞ્ઞાણધાતુવસેન. ‘‘વિપાકાબ્યાકતં એકં ખન્ધ’’ન્તિ દેસનાય ચ સબ્બાપિ વિઞ્ઞાણધાતુયો ગહિતા, ન ચક્ખુવિઞ્ઞાણધાતુઆદયો એવાતિ.

પચ્છાજાતો કુસલાકુસલાનં પચ્ચયો ન હોતિ, અબ્યાકતસ્સપિ ઉપત્થમ્ભકોવ ન જનકો, તસ્મા ‘‘ઉપ્પજ્જતિ પચ્છાજાતપચ્ચયા’’તિ એવં વત્તબ્બો એકધમ્મોપિ નત્થીતિ પચ્છાજાતપચ્ચયવસેન વિસ્સજ્જનં ન કતં.

૬૨. આસેવનપચ્ચયે કામં સબ્બા કિરિયા આસેવનપચ્ચયં ન લભન્તિ, લબ્ભમાનવસેન પન ‘‘કિરિયાબ્યાકત’’ન્તિ વુત્તં. તસ્મા જવનકિરિયાવેત્થ ગહિતાતિ વેદિતબ્બા.

૬૩. કમ્મપચ્ચયે કુસલાકુસલેસુ એકક્ખણિકો કમ્મપચ્ચયો વેદિતબ્બો, તથા કિરિયાબ્યાકતે. વિપાકાબ્યાકતે પન નાનાક્ખણિકોપિ, તથા પટિસન્ધિક્ખણે મહાભૂતાનં. ચિત્તસમુટ્ઠાનાનં પન એકક્ખણિકો. કટત્તારૂપાનં નાનાક્ખણિકોવ તથા અસઞ્ઞસત્તરૂપાનં. કટત્તારૂપં પનેત્થ જીવિતિન્દ્રિયં. સેસં ન એકન્તતો કમ્મસમુટ્ઠાનત્તા ઉપાદારૂપન્તિ વુત્તં. એવં સન્તેપિ ઇધ કમ્મસમુટ્ઠાનમેવ અધિપ્પેતં.

૬૪. વિપાકપચ્ચયે કુસલાકુસલં કિરિયઞ્ચ ન લબ્ભતીતિ અબ્યાકતવસેનેવ વિસ્સજ્જનં કતં. ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિ વિપાકચિત્તસમુટ્ઠાનમેવ. કટત્તારૂપન્તિ યથાલાભવસેન ઇન્દ્રિયરૂપઞ્ચ વત્થુરૂપઞ્ચ. ઉપાદારૂપન્તિ તદવસેસં તસ્મિં સમયે વિજ્જમાનકં ઉપાદારૂપં.

૬૫. આહારપચ્ચયે સબ્બેસમ્પિ કુસલાદીનં ખન્ધાનં ચિત્તસમુટ્ઠાનરૂપસ્સ ચ અરૂપાહારવસેન ઉપ્પત્તિ વેદિતબ્બા, તથા પટિસન્ધિક્ખણે મહાભૂતાનં. ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિ ભવઙ્ગાદિચિત્તસમુટ્ઠાનં. આહારસમુટ્ઠાનન્તિ કબળીકારાહારસમુટ્ઠાનં. ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિ કુસલાકુસલચિત્તસમુટ્ઠાનમેવ. પચ્ચયવિભઙ્ગવારે આહારપટિપાટિયા પઠમં કબળીકારો આહારો દસ્સિતો, ઇધ પન કુસલં ધમ્મન્તિ પુચ્છાવસેન પઠમં અરૂપાહારા દસ્સિતાતિ વેદિતબ્બા.

૬૬. ઇન્દ્રિયપચ્ચયે પચ્ચયવિભઙ્ગે ઇન્દ્રિયપટિપાટિયા પઠમં ચક્ખુન્દ્રિયાદીનિ દસ્સિતાનિ, ઇધ પન કુસલાદિપુચ્છાવસેન પઠમં અરૂપિન્દ્રિયાનં પચ્ચયતા દસ્સિતા. તત્થ કુસલાદીસુ યથાલાભવસેન અરૂપિન્દ્રિયા ગહેતબ્બા. અસઞ્ઞસત્તાનં ભૂતરૂપેસુપિ જીવિતિન્દ્રિયન્તિ.

૬૭. ઝાનમગ્ગપચ્ચયેસુ હેતુપચ્ચયસદિસમેવ વિસ્સજ્જનં, તેનેવેત્થ ‘‘હેતુપચ્ચયસદિસ’’ન્તિ વુત્તં.

૬૮. સમ્પયુત્તપચ્ચયે વિસ્સજ્જનં આરમ્મણપચ્ચયગતિકં, તેનેવેત્થ ‘‘આરમ્મણપચ્ચયસદિસ’’ન્તિ વુત્તં.

૬૯. વિપ્પયુત્તપચ્ચયે વત્થું વિપ્પયુત્તપચ્ચયાતિ વત્થું પટિચ્ચ વિપ્પયુત્તપચ્ચયા, વત્થુના વિપ્પયુત્તપચ્ચયતં સાધેન્તેન ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો. ખન્ધે વિપ્પયુત્તપચ્ચયાતિ ખન્ધે પટિચ્ચ વિપ્પયુત્તપચ્ચયા, ખન્ધેહિ વિપ્પયુત્તપચ્ચયતં સાધેન્તેહિ ઉપ્પજ્જતીતિ અત્થો. ખન્ધા વત્થું વિપ્પયુત્તપચ્ચયાતિ વત્થું પટિચ્ચ ખન્ધા વિપ્પયુત્તપચ્ચયા. વત્થુના વિપ્પયુત્તપચ્ચયતં સાધેન્તેન ઉપ્પજ્જન્તીતિ અત્થો. ચિત્તસમુટ્ઠાનરૂપં ખન્ધે વિપ્પયુત્તપચ્ચયાતિ ખન્ધે પટિચ્ચ વિપ્પયુત્તપચ્ચયા ચિત્તસમુટ્ઠાનં રૂપં ખન્ધેહિ વિપ્પયુત્તપચ્ચયતં સાધેન્તેહિ ઉપ્પજ્જતીતિ અત્થો. સેસવિસ્સજ્જનેસુપિ વત્થું વિપ્પયુત્તપચ્ચયાતિઆદીસુપિ વુત્તનયેનેવત્થો વેદિતબ્બો. વિપાકાબ્યાકતે ચેત્થ વત્થુગ્ગહણેન ચક્ખાદીનિ સઙ્ગહિતબ્બાનિ. એકં મહાભૂતન્તિઆદિ રૂપાબ્યાકતસ્સ પચ્ચયભાવં દસ્સેતું વુત્તં. ચિત્તસમુટ્ઠાનન્તિ અબ્યાકતચિત્તસમુટ્ઠાનમ્પિ કુસલાકુસલચિત્તસમુટ્ઠાનમ્પિ.

૭૦. અત્થિપચ્ચયે સબ્બં સહજાતપચ્ચયગતિકં. તેનેવેત્થ ‘‘સહજાતપચ્ચયસદિસ’’ન્તિ વુત્તં.

૭૧-૭૨. નત્થિવિગતા આરમ્મણપચ્ચયગતિકા, અવિગતં સહજાતગતિકં. તેનેવેત્થ ‘‘આરમ્મણપચ્ચયસદિસં, સહજાતપચ્ચયસદિસ’’ન્તિ વુત્તં. ઇમે તેવીસતિ પચ્ચયાતિ સઙ્ખિપિત્વા દસ્સિતાનં વસેનેતં વુત્તં. વિત્થારેતબ્બાતિ યા પુચ્છા વિસ્સજ્જનં લભન્તિ, તાસં વસેન વિત્થારેતબ્બા. અયં હેતુપચ્ચયં આદિં કત્વા એકમૂલકે પચ્ચયાનુલોમે પટિચ્ચવારસ્સ કુસલત્તિકવિસ્સજ્જને અત્થવણ્ણના.