૪. અનન્તરપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના

૪. અનન્તરપચ્ચયનિદ્દેસે મનોધાતુયાતિ વિપાકમનોધાતુયા. મનોવિઞ્ઞાણધાતુયાતિ સન્તીરણકિચ્ચાય અહેતુકવિપાકમનોવિઞ્ઞાણધાતુયા. તતો પરં પન વોટ્ઠબ્બનજવનતદારમ્મણભવઙ્ગકિચ્ચા મનોવિઞ્ઞાણધાતુયો વત્તબ્બા સિયું, તા અવુત્તાપિ ઇમિનાવ નયેન વેદિતબ્બાતિ નયં દસ્સેત્વા દેસના સઙ્ખિત્તા. ‘‘પુરિમા પુરિમા કુસલા ધમ્મા’’તિઆદિકે ચ છટ્ઠનયે તા સઙ્ગહિતાતિપિ ઇધ ન વુત્તાતિ વેદિતબ્બા. તત્થ પુરિમા પુરિમાતિ છસુ દ્વારેસુપિ અનન્તરાતીતા કુસલજવનધમ્મા દટ્ઠબ્બા. પચ્છિમાનં પચ્છિમાનન્તિ અનન્તરઉપ્પજ્જમાનાનઞ્ઞેવ. કુસલાનન્તિ સદિસકુસલાનં. અબ્યાકતાનન્તિ ઇદં પન કુસલાનન્તરં તદારમ્મણભવઙ્ગફલસમાપત્તિવસેન વુત્તં. અકુસલમૂલકે અબ્યાકતાનન્તિ તદારમ્મણભવઙ્ગસઙ્ખાતાનઞ્ઞેવ. અબ્યાકતમૂલકે અબ્યાકતાનન્તિ આવજ્જનજવનવસેન વા ભવઙ્ગવસેન વા પવત્તાનં કિરિયવિપાકાબ્યાકતાનં કિરિયમનોધાતુતો પટ્ઠાય પન યાવ વોટ્ઠબ્બનકિચ્ચા મનોવિઞ્ઞાણધાતુ, તાવ પવત્તેસુ વીથિચિત્તેસુપિ અયં નયો લબ્ભતેવ. કુસલાનન્તિ પઞ્ચદ્વારે વોટ્ઠબ્બનાનન્તરાનં મનોદ્વારે આવજ્જનાન્તરાનં પઠમજવનકુસલાનં. અકુસલાનન્તિ પદેપિ એસેવ નયો. યેસં યેસન્તિ ઇદં સબ્બેસમ્પિ અનન્તરપચ્ચયધમ્માનં. સઙ્ખેપલક્ખણન્તિ અયં તાવેત્થ પાળિવણ્ણના.

અયં પન અનન્તરપચ્ચયો નામ ઠપેત્વા નિબ્બાનં ચતુભૂમકો અરૂપધમ્મરાસિયેવાતિ વેદિતબ્બો. સો જાતિવસેન કુસલાકુસલવિપાકકિરિયતો ચતુધા ભિજ્જતિ. તત્થ કુસલો કામાવચરાદિભેદતો ચતુબ્બિધો હોતિ, અકુસલો કામાવચરોવ વિપાકો ચતુભૂમકો, કિરિયાનન્તરપચ્ચયો પન તે ભૂમકોતિ એવમેત્થ નાનપ્પકારભેદતો વિઞ્ઞાતબ્બો વિનિચ્છયો.

એવં ભિન્ને પનેત્થ કામાવચરકુસલો અત્તના સદિસસ્સેવ કામાવચરકુસલસ્સ અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. ઞાણસમ્પયુત્તકામાવચરકુસલો પન રૂપાવચરકુસલસ્સ અરૂપાવચરકુસલસ્સ લોકુત્તરકુસલસ્સાતિ ઇમેસં તિણ્ણં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. કામાવચરકુસલો ચ કામાવચરવિપાકસ્સ, રૂપાવચરારૂપાવચરવિપાકસ્સ, ઞાણસમ્પયુત્તો લોકુત્તરવિપાકસ્સાપીતિ ઇમેસં ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. રૂપાવચરકુસલો રૂપાવચરકુસલસ્સ, ઞાણસમ્પયુત્તકામાવચરવિપાકસ્સ, રૂપાવચરવિપાકસ્સાતિ ઇમેસં તિણ્ણં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. અરૂપાવચરકુસલો તેસં દ્વિન્નં વિપાકાનં અત્તનો કુસલસ્સ વિપાકસ્સ ચાતિ અવિસેસેન ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. વિસેસેન પનેત્થ નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનકુસલો અનાગામિફલસઙ્ખાતસ્સ લોકુત્તરવિપાકસ્સપિ અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. લોકુત્તરકુસલો લોકુત્તરવિપાકસ્સેવ અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. અકુસલો અવિસેસેન અકુસલસ્સ ચેવ કુસલાકુસલવિપાકસ્સ ચ. વિસેસેન પનેત્થ સુખમજ્ઝત્તવેદનાસમ્પયુત્તો અકુસલો રૂપાવચરારૂપાવચરવિપાકસ્સાપીતિ ઇમેસં ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ.

કામાવચરવિપાકસ્સ ઞાણસમ્પયુત્તો વા ઞાણવિપ્પયુત્તો વા વિપાકો કામાવચરકિરિયાવજ્જનસ્સ, ઞાણસમ્પયુત્તવિપાકો પનેત્થ પટિસન્ધિવસેન ઉપ્પજ્જમાનસ્સ રૂપાવચરારૂપાવચરવિપાકસ્સાપીતિ ઇમેસં ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. રૂપાવચરવિપાકો સહેતુકકામાવચરવિપાકસ્સ રૂપાવચરારૂપાવચરવિપાકસ્સ કામાવચરકિરિયાવજ્જનસ્સાતિ ઇમેસં ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. અરૂપાવચરવિપાકો તિહેતુકકામાવચરવિપાકસ્સ અરૂપાવચરવિપાકસ્સ કામાવચરકિરિયાવજ્જનસ્સાતિ તિણ્ણં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. લોકુત્તરવિપાકો તિહેતુકકામાવચરવિપાકસ્સ રૂપાવચરારૂપાવચરલોકુત્તરવિપાકસ્સાતિ ચતુન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ.

કામાવચરકિરિયં કામાવચરકુસલાકુસલસ્સ ચતુભૂમકવિપાકસ્સ તેભૂમકકિરિયસ્સાતિ નવન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. રૂપાવચરકિરિયં તિહેતુકકામાવચરવિપાકસ્સ રૂપાવચરવિપાકસ્સ રૂપાવચરકિરિયસ્સાતિ તિણ્ણં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતિ. અરૂપાવચરકિરિયં તિહેતુકકામાવચરવિપાકસ્સ રૂપાવચરારૂપાવચરલોકુત્તરવિપાકસ્સ અરૂપાવચરકિરિયસ્સાતિ પઞ્ચન્નં રાસીનં અનન્તરપચ્ચયો હોતીતિ. એવમેત્થ પચ્ચયુપ્પન્નતોપિ વિઞ્ઞાતબ્બો વિનિચ્છયોતિ.

અનન્તરપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના.