૧૨. આસેવનપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના

૧૨. આસેવનપચ્ચયનિદ્દેસે પુરિમા પુરિમાતિ સબ્બનયેસુ સમનન્તરાતીતાવ દટ્ઠબ્બા. કસ્મા પનેત્થ અનન્તરપચ્ચયે વિય ‘‘પુરિમા પુરિમા કુસલા ધમ્મા પચ્છિમાનં પચ્છિમાનં અબ્યાકતાનં ધમ્માન’’ન્તિઆદિના નયેન ભિન્નજાતિકેહિ સદ્ધિં નિદ્દેસો ન કતોતિ? અત્તનો ગતિં ગાહાપેતું અસમત્થતાય. ભિન્નજાતિકા હિ ભિન્નજાતિકાનં અરૂપધમ્માનં આસેવનગુણેન પગુણબલવભાવં સાધયમાના અત્તનો કુસલાદિભાવસઙ્ખાતં ગતિં ગાહાપેતું ન સક્કોન્તિ. તસ્મા તેહિ સદ્ધિં નિદ્દેસં અકત્વા યે યેસં વાસનાસઙ્ખાતેન આસેવનેન પગુણતરબલવતરભાવવિસિટ્ઠં અત્તનો કુસલાદિભાવસઙ્ખાતં ગતિં ગાહાપેતું સક્કોન્તિ, તેસં તેહિ સમાનજાતિકેહેવ સદ્ધિં નિદ્દેસો કતોતિ વેદિતબ્બો. અથ વિપાકાબ્યાકતં કસ્મા ન ગહિતન્તિ? આસેવનાભાવેન. વિપાકઞ્હિ કમ્મવસેન વિપાકભાવપ્પત્તં કમ્મપરિણામિતં હુત્વા વત્તતિ નિરુસ્સાહં દુબ્બલન્તિ તં આસેવનગુણેન અત્તનો સભાવં ગાહાપેત્વા પરિભાવેત્વા નેવ અઞ્ઞં વિપાકં ઉપ્પાદેતું સક્કોતિ, ન પુરિમવિપાકાનુભાવં ગહેત્વા ઉપ્પજ્જિતુન્તિ. કમ્મવેગક્ખિત્તં પન પતિતં વિય હુત્વા ઉપ્પજ્જતીતિ સબ્બથાપિ વિપાકે આસેવનં નત્થીતિ આસેવનાભાવેન વિપાકં ન ગહિતં. કુસલાકુસલકિરિયાનન્તરં ઉપ્પજ્જમાનમ્પિ ચેતં કમ્મપટિબદ્ધવુત્તિતાય આસેવનગુણં ન ગણ્હાતીતિ કુસલાદયોપિસ્સ આસેવનપચ્ચયા ન હોન્તિ. અપિચ નાનાજાતિકત્તાપેતે ન હોન્તિયેવ. ભૂમિતો પન આરમ્મણતો વા નાનાજાતિકત્તં નામ નત્થિ. તસ્મા કામાવચરકુસલકિરિયામહગ્ગતકુસલકિરિયાનમ્પિ, સઙ્ખારારમ્મણઞ્ચ અનુલોમકુસલં નિબ્બાનારમ્મણસ્સ ગોત્રભુકુસલસ્સ આસેવનપચ્ચયો હોતિયેવાતિ અયં તાવેત્થ પાળિવણ્ણના. અયં પન આસેવનપચ્ચયો જાતિતો તાવ કુસલો અકુસલો કિરિયાબ્યાકતોતિ તિધા ઠિતો. તત્થ કુસલો ભૂમિતો કામાવચરો રૂપાવચરો અરૂપાવચરોતિ તિવિધો હોતિ, અકુસલો કામાવચરોવ કિરિયાબ્યાકતો કામાવચરો રૂપાવચરો અરૂપાવચરોતિ તિવિધોવ, લોકુત્તરો આસેવનપચ્ચયો નામ નત્થીતિ એવમેત્થ નાનપ્પકારભેદતો વિઞ્ઞાતબ્બો વિનિચ્છયો.

એવં ભિન્ને પનેત્થ કામાવચરકુસલં અત્તનો અનન્તરસ્સ કામાવચરકુસલસ્સેવ. યં પનેત્થ ઞાણસમ્પયુત્તં, તં અત્તના સદિસવેદનસ્સ રૂપાવચરકુસલસ્સ અરૂપાવચરકુસલસ્સ લોકુત્તરકુસલસ્સાતિ ઇમેસં રાસીનં આસેવનપચ્ચયો હોતિ. રૂપાવચરકુસલં પન રૂપાવચરકુસલસ્સેવ. અરૂપાવચરકુસલં અરૂપાવચરકુસલસ્સેવ. અકુસલં પન અકુસલસ્સેવ આસેવનપચ્ચયો હોતિ. કિરિયતો પન કામાવચરકિરિયસઙ્ખાતો તાવ કામાવચરકિરિયસ્સેવ. યો પનેત્થ ઞાણસમ્પયુત્તો, સો અત્તના સદિસવેદનસ્સ રૂપાવચરકિરિયસ્સ અરૂપાવચરકિરિયસ્સાતિ ઇમેસં રાસીનં આસેવનપચ્ચયો હોતિ. રૂપાવચરકિરિયસઙ્ખાતો પન રૂપાવચરકિરિયસ્સેવ, અરૂપાવચરકિરિયસઙ્ખાતો અરૂપાવચરકિરિયસ્સેવ આસેવનપચ્ચયો હોતિ. વિપાકો પન એકધમ્મસ્સાપિ એકધમ્મોપિ વા કોચિ વિપાકસ્સ આસેવનપચ્ચયો નત્થીતિ એવમેત્થ પચ્ચયુપ્પન્નતોપિ વિઞ્ઞાતબ્બો વિનિચ્છયોતિ.

આસેવનપચ્ચયનિદ્દેસવણ્ણના.