૭. ધમ્મકથાવણ્ણના

૮૮૭-૮૮૮. ઇદાનિ ધમ્મકથા નામ હોતિ. તત્થ યસ્મા રૂપાદયો રૂપાદિસભાવેન નિયતા ન તં સભાવં વિજહન્તિ, તસ્મા સબ્બધમ્મા નિયતાતિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ અન્ધકાનઞ્ચેવ એકચ્ચાનઞ્ચ ઉત્તરાપથકાનં; તે સન્ધાય સબ્બે ધમ્માતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં ‘‘સચે તે નિયતા, મિચ્છત્તનિયતા વા સિયું સમ્મત્તનિયતા વા, ઇતો અઞ્ઞો નિયામો નામ નત્થી’’તિ ચોદેતું મિચ્છત્તનિયતાતિઆદિમાહ. તત્થ પટિક્ખેપો ચ પટિઞ્ઞા ચ પરવાદિસ્સ. રૂપં રૂપટ્ઠેનાતિઆદિ યેનત્થેન નિયતાતિ વદતિ, તસ્સ વસેન ચોદેતું વુત્તં. તત્રાયં અધિપ્પાયો – રૂપઞ્હિ રૂપટ્ઠેન નિયતન્તિ રૂપં રૂપમેવ, ન વેદનાદિસભાવન્તિ અધિપ્પાયેન વત્તબ્બં, ઇતો અઞ્ઞથા ન વત્તબ્બં. કસ્મા? રૂપટ્ઠતો અઞ્ઞસ્સ રૂપસ્સ અભાવા. રૂપસભાવો હિ રૂપટ્ઠો, રૂપસભાવો ચ રૂપમેવ, ન રૂપતો અઞ્ઞો. વેદનાદીહિ પનસ્સ નાનત્તપઞ્ઞાપનત્થં એસ વોહારો હોતીતિ. તસ્મા ‘‘રૂપં રૂપટ્ઠેન નિયત’’ન્તિ વદન્તેન રૂપં નિયતન્તિ વુત્તં હોતિ. નિયતઞ્ચ નામ મિચ્છત્તનિયતં વા સિયા સમ્મત્તનિયતં વા, ઇતો અઞ્ઞો નિયામો નામ નત્થીતિ. અથ કસ્મા પટિજાનાતીતિ? અત્થન્તરવસેન. રૂપં રૂપટ્ઠેન નિયતન્તિ એત્થ હિ રૂપં રૂપમેવ, ન વેદનાદિસભાવન્તિ અયમત્થો. તસ્મા પટિજાનાતિ. ઇતો અઞ્ઞથા પનસ્સ નિયતત્તં નત્થીતિ પુન તેનેવ નયેન ચોદેતું મિચ્છત્તનિયતન્તિઆદિમાહ. તં સબ્બં ઉત્તાનત્થમેવ. તેન હિ રૂપન્તિ લદ્ધિપિ અયોનિસો પતિટ્ઠાપિતત્તા અપ્પતિટ્ઠિતાવ હોતીતિ.

ધમ્મકથાવણ્ણના.