૯. ચક્ખુનારૂપંપસ્સતીતિકથાવણ્ણના

૮૨૬-૮૨૭. ઇદાનિ ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિકથા નામ હોતિ. તત્થ ‘‘ચક્ખુના રૂપં દિસ્વા’’તિ વચનં નિસ્સાય ‘‘પસાદચક્ખુમેવ રૂપં પસ્સતી’’તિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ મહાસઙ્ઘિકાનં, તે સન્ધાય પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં ‘‘યદિ ચક્ખુના રૂપં પસ્સેય્ય, રૂપેન રૂપં પસ્સેય્યાતી’’તિ ચોદેતું રૂપેન રૂપં પસ્સતીતિ આહ. ઇતરો રૂપાયતનં સન્ધાય પટિક્ખિપિત્વા પુન પુટ્ઠો ચક્ખુમેવ સન્ધાય પટિજાનાતિ. પટિવિજાનાતીતિ એત્થ અયમધિપ્પાયો – પસ્સતીતિ હિ મયં પટિજાનનં સન્ધાય પુચ્છામ, ન ચક્ખૂપસંહારમત્તં. તસ્મા વદેહિ તાવ ‘‘કિં તે ચક્ખુમા રૂપેન રૂપં પટિવિજાનાતી’’તિ. ઇતરો પુરિમનયેનેવ પટિક્ખિપતિ ચેવ પટિજાનાતિ ચ. અથ નં ‘‘એવં સન્તે રૂપં મનોવિઞ્ઞાણં આપજ્જતિ, તઞ્હિ પટિવિજાનાતિ નામા’’તિ ચોદેતું રૂપં મનોવિઞ્ઞાણન્તિ આહ. ઇતરો લેસં અલભન્તો પટિક્ખિપતેવ. અત્થિ ચક્ખુસ્સ આવટ્ટનાતિઆદિ ‘‘યદિ ચક્ખુ પટિવિજાનનટ્ઠેન પસ્સતિ, ચક્ખુવિઞ્ઞાણસ્સ વિય તસ્સાપિ આવજ્જનાય ભવિતબ્બ’’ન્તિ ચોદેતું પુચ્છતિ. ઇતરો યસ્મા ન આવજ્જનપટિબદ્ધં ચક્ખુ, ન તં આવજ્જનાનન્તરં ઉપ્પજ્જતિ, તસ્મા ન હેવન્તિ પટિક્ખિપતિ. સોતેન સદ્દન્તિઆદીસુપિ એસેવ નયો. ઇધ, ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિ સસમ્ભારકથાનયેન વુત્તં. યથા હિ ઉસુના વિજ્ઝન્તોપિ ‘‘ધનુના વિજ્ઝતી’’તિ વુચ્ચતિ, એવં ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન પસ્સન્તોપિ ‘‘ચક્ખુના પસ્સતી’’તિ વુત્તો, તસ્મા અસાધકમેતં. સેસેસુપિ એસેવ નયોપિ.

ચક્ખુના રૂપં પસ્સતીતિકથાવણ્ણના.

અટ્ઠારસમો વગ્ગો.