૪. દાનકથાવણ્ણના

૪૭૮. ઇદાનિ દાનકથા નામ હોતિ. તત્થ દાનં નામ તિવિધં – ચાગચેતનાપિ, વિરતિપિ, દેય્યધમ્મોપિ. ‘‘સદ્ધા હિરિયં કુસલઞ્ચ દાન’’ન્તિ (અ. નિ. ૮.૩૦) આગતટ્ઠાને ચાગચેતના દાનં. ‘‘અભયં દેતી’’તિ (અ. નિ. ૮.૩૯) આગતટ્ઠાને વિરતિ. ‘‘દાનં દેતિ અન્નં પાન’’ન્તિ આગતટ્ઠાને દેય્યધમ્મો. તત્થ ચાગચેતના ‘‘દેતિ વા દેય્યધમ્મં, દેન્તિ વા એતાય દેય્યધમ્મ’’ન્તિ દાનં. વિરતિ અવખણ્ડનટ્ઠેન લવનટ્ઠેન વા દાનં. સા હિ ઉપ્પજ્જમાના ભયભેરવાદિસઙ્ખાતં દુસ્સીલ્યચેતનં દાતિ ખણ્ડેતિ લુનાતિ વાતિ દાનં. દેય્યધમ્મો દિય્યતીતિ દાનં. એવમેતં તિવિધમ્પિ અત્થતો ચેતસિકો ચેવ ધમ્મો દેય્યધમ્મો ચાતિ દુવિધં હોતિ. તત્થ યેસં ‘‘ચેતસિકોવ ધમ્મો દાનં, ન દેય્યધમ્મો’’તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ રાજગિરિકસિદ્ધત્થિકાનં; તે સન્ધાય ચેતસિકોતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં દેય્યધમ્મવસેન ચોદેતું લબ્ભાતિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, અન્નાદીનિ વિય સો ન સક્કા દાતુન્તિ પટિક્ખેપો ઇતરસ્સ. પુન દળ્હં કત્વા પુટ્ઠે ‘‘અભયં દેતી’’તિ સુત્તવસેન પટિઞ્ઞા તસ્સેવ. ફસ્સપઞ્હાદીસુ પન ફસ્સં દેતીતિઆદિવોહારં અપસ્સન્તો પટિક્ખિપતેવ.

૪૭૯. અનિટ્ઠફલન્તિઆદિ અચેતસિકસ્સ ધમ્મસ્સ દાનભાવદીપનત્થં વુત્તં. ન હિ અચેતસિકો અન્નાદિધમ્મો આયતિં વિપાકં દેતિ, ઇટ્ઠફલભાવનિયમનત્થં પનેતં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં. અયમ્પિ હેત્થ અધિપ્પાયો – યદિ અચેતસિકો અન્નાદિધમ્મો દાનં ભવેય્ય, હિતચિત્તેન અનિટ્ઠં અકન્તં ભેસજ્જં દેન્તસ્સ નિમ્બબીજાદીહિ વિય નિમ્બાદયો અનિટ્ઠમેવ ફલં નિબ્બત્તેય્ય. યસ્મા પનેત્થ હિતફરણચાગચેતના દાનં, તસ્મા અનિટ્ઠેપિ દેય્યધમ્મે દાનં ઇટ્ઠફલમેવ હોતીતિ.

એવં પરવાદિના ચેતસિકધમ્મસ્સ દાનભાવે પતિટ્ઠાપિતે સકવાદી ઇતરેન પરિયાયેન દેય્યધમ્મસ્સ દાનભાવં સાધેતું દાનં ઇટ્ઠફલં વુત્તં ભગવતાતિઆદિમાહ. પરવાદી પન ચીવરાદીનં ઇટ્ઠવિપાકતં અપસ્સન્તો પટિક્ખિપતિ. સુત્તસાધનં પરવાદીવાદેપિ યુજ્જતિ સકવાદીવાદેપિ, ન પન એકેનત્થેન. દેય્યધમ્મો ઇટ્ઠફલોતિ ઇટ્ઠફલભાવમત્તમેવ પટિક્ખિત્તં. તસ્મા તેન હિ ન વત્તબ્બન્તિ ઇટ્ઠફલભાવેનેવ ન વત્તબ્બતા યુજ્જતિ. દાતબ્બટ્ઠેન પન દેય્યધમ્મો દાનમેવ. દિન્નઞ્હિ દાનાનં સઙ્કરભાવમોચનત્થમેવ અયં કથાતિ.

દાનકથાવણ્ણના.