૫. પરિભોગમયપુઞ્ઞકથાવણ્ણના

૪૮૩. ઇદાનિ પરિભોગમયપુઞ્ઞકથા નામ હોતિ. તત્થ ‘‘તેસં દિવા ચ રત્તો ચ, સદા પુઞ્ઞં પવડ્ઢતી’’તિ (સં. નિ. ૧.૪૭) ચ ‘‘યસ્સ ભિક્ખવે, ભિક્ખુ ચીવરં પરિભુઞ્જમાનો’’તિ (અ. નિ. ૪.૫૧) ચ એવમાદીનિ સુત્તાનિ અયોનિસો ગહેત્વા યેસં પરિભોગમયં નામ પુઞ્ઞં અત્થી’’તિ લદ્ધિ, સેય્યથાપિ રાજગિરિકસિદ્ધત્થિકસમ્મિતિયાનં; તે સન્ધાય પરિભોગમયન્તિ પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. અથ નં ‘‘પુઞ્ઞં નામ ફસ્સાદયો કુસલા ધમ્મા, ન તતો પરં, તસ્મા ફસ્સાદીહિ તે વડ્ઢિતબ્બ’’ન્તિ ચોદેતું પરિભોગમયો ફસ્સોતિઆદિ આરદ્ધં. તં સબ્બં ઇતરેન તેસં અવડ્ઢનતો પટિક્ખિત્તં. લતાવિયાતિઆદીનિ ‘‘કિરિયાય વા ભાવનાય વા વિનાપિ યથા લતાદીનિ સયમેવ વડ્ઢન્તિ, કિં તે એવં વડ્ઢન્તી’’તિ ચોદનત્થં વુત્તાનિ. તથા પનસ્સ અવડ્ઢનતો ન હેવાતિ પટિક્ખિત્તં.

૪૮૪. ન સમન્નાહરતીતિ પઞ્હે પટિગ્ગાહકાનં પરિભોગેન પુરિમચેતના વડ્ઢતિ, એવં તં હોતિ પુઞ્ઞન્તિ લદ્ધિવસેન પટિજાનાતિ. તતો અનાવટ્ટેન્તસ્સાતિઆદીહિ પુટ્ઠો દાયકસ્સ ચાગચેતનં સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. તત્થ અનાવટ્ટેન્તસ્સાતિ દાનચેતનાય પુરેચારિકેન આવજ્જનેન ભવઙ્ગં અનાવટ્ટેન્તસ્સ અપરિવટ્ટેન્તસ્સ. અનાભોગસ્સાતિ નિરાભોગસ્સ. અસમન્નાહરન્તસ્સાતિ ન સમન્નાહરન્તસ્સ. આવજ્જનઞ્હિ ભવઙ્ગં વિચ્છિન્દિત્વા અત્તનો ગતમગ્ગે ઉપ્પજ્જમાનં દાનચેતનં સમન્નાહરતિ નામ. એવંકિચ્ચેન ઇમિના ચિત્તેન અસમન્નાહરન્તસ્સ પુઞ્ઞં હોતીતિ પુચ્છતિ. અમનસિકરોન્તસ્સાતિ મનં અકરોન્તસ્સ. આવજ્જનેન હિ તદનન્તરં ઉપ્પજ્જમાનં મનં કરોતિ નામ. એવં અકરોન્તસ્સાતિ અત્થો. ઉપયોગવચનસ્મિઞ્હિ એતં ભુમ્મં. અચેતયન્તસ્સાતિ ચેતનં અનુપ્પાદેન્તસ્સ. અપત્થેન્તસ્સાતિ પત્થનાસઙ્ખાતં કુસલચ્છન્દં અકરોન્તસ્સ. અપ્પણિદહન્તસ્સાતિ દાનચેતનાવસેન ચિત્તં અટ્ઠપેન્તસ્સાતિ અત્થો. નનુ આવટ્ટેન્તસ્સાતિ વારે આભોગસ્સાતિ આભોગવતો. અથ વા આભોગા અસ્સ, આભોગસ્સ વા અનન્તરં તં પુઞ્ઞં હોતીતિ અત્થો.

૪૮૫. દ્વિન્નં ફસ્સાનન્તિઆદીસુપિ એકક્ખણે દાયકસ્સ દ્વિન્નં ફસ્સાદીનં અભાવા પટિક્ખિપતિ, દાયકસ્સ ચ પરિભુઞ્જન્તસ્સ ચાતિ ઉભિન્નં ફસ્સાદયો સન્ધાય પટિજાનાતિ. અપિચસ્સ પઞ્ચન્નં વિઞ્ઞાણાનં સમોધાનં હોતીતિ લદ્ધિ, તસ્સાપિ વસેન પટિજાનાતિ. અથ નં સકવાદી પરિયાયસ્સ દ્વારંપિદહિત્વા ઉજુવિપચ્ચનીકવસેન ચોદેતું કુસલાદિપઞ્હં પુચ્છતિ. તત્રાપિ કુસલાકુસલાનં એકસ્સેકક્ખણે સમ્પયોગાભાવં સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. પરિભોગમયં પન ચિત્તવિપ્પયુત્તં ઉપ્પજ્જતીતિ લદ્ધિયા પટિજાનાતિ. અથ નં સકવાદી સુત્તેન નિગ્ગણ્હાતિ.

૪૮૬. સુત્તસાધને આરામરોપકાદીનં અનુસ્સરણપટિસઙ્ખરણાદિવસેન અન્તરન્તરા ઉપ્પજ્જમાનં પુઞ્ઞં સન્ધાય સદા પુઞ્ઞં પવડ્ઢતીતિ વુત્તં. અપ્પમાણો તસ્સ પુઞ્ઞાભિસન્દોતિ ઇદં અપ્પમાણવિહારિનો દિન્નપચ્ચયત્તા ચ ‘‘એવરૂપો મે ચીવરં પરિભુઞ્જતી’’તિ અનુમોદનવસેન ચ વુત્તં. તં સો પરિભોગમયન્તિ સલ્લક્ખેતિ. યસ્મા પન પટિગ્ગાહકેન પટિગ્ગહેત્વા અપરિભુત્તેપિ દેય્યધમ્મે પુઞ્ઞં હોતિયેવ, તસ્મા સકવાદીવાદોવ બલવા, તત્થ પટિગ્ગાહકેન પટિગ્ગહિતેતિ અત્થો દટ્ઠબ્બો. સેસં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

પરિભોગમયપુઞ્ઞકથાવણ્ણના.