૧૦. વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિકથાવણ્ણના

૫૦૧. ઇદાનિ વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિકથા નામ હોતિ. તત્થ યસ્મા વિપાકો વિપાકસ્સ અઞ્ઞમઞ્ઞાદિપચ્ચયવસેન પચ્ચયો હોતિ, તસ્મા વિપાકોપિ વિપાકધમ્મધમ્મોતિ યેસં લદ્ધિ, સેય્યથાપિ અન્ધકાનં; તે સન્ધાય પુચ્છા સકવાદિસ્સ, પટિઞ્ઞા ઇતરસ્સ. તસ્સ વિપાકોતિ તસ્સ વિપાકધમ્મધમ્મસ્સ વિપાકસ્સ યો વિપાકો, સોપિ તે વિપાકધમ્મધમ્મો હોતીતિ પુચ્છતિ. ઇતરો આયતિં વિપાકદાનાભાવં સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. દુતિયં પુટ્ઠો તપ્પચ્ચયાપિ અઞ્ઞસ્સ વિપાકસ્સ ઉપ્પત્તિં સન્ધાય પટિજાનાતિ. એવં સન્તે પનસ્સ કુસલાકુસલસ્સ વિય તસ્સાપિ વિપાકસ્સ વિપાકો, તસ્સાપિ વિપાકોતિ વટ્ટાનુપચ્છેદો આપજ્જતીતિ પુટ્ઠો સમયવિરોધભયેન પટિક્ખિપતિ.

વિપાકોતિ વાતિઆદિમ્હિ વચનસાધને પન યદિ વિપાકસ્સ વિપાકધમ્મધમ્મેન એકત્થતા ભવેય્ય, કુસલાકુસલબ્યાકતાનં એકત્થતં આપજ્જેય્યાતિ પટિક્ખિપતિ. વિપાકો ચ વિપાકધમ્મધમ્મો ચાતિ એત્થ અયં અધિપ્પાયો – સો હિ ચતૂસુ વિપાકક્ખન્ધેસુ એકેકં અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયાદીસુ પચ્ચયટ્ઠેન વિપાકધમ્મધમ્મતં પચ્ચયુપ્પન્નટ્ઠેન ચ વિપાકં મઞ્ઞમાનો ‘‘વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મો’’તિ પુટ્ઠો આમન્તાતિ પટિજાનાતિ. અથ નં સકવાદી ‘‘યસ્મા તયા એકક્ખણે ચતૂસુ ખન્ધેસુ વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોપિ અનુઞ્ઞાતો, તસ્મા તેસં સહગતાદિભાવો આપજ્જતી’’તિ ચોદેતું એવમાહ. ઇતરો કુસલાકુસલસઙ્ખાતં વિપાકધમ્મધમ્મં સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. તઞ્ઞેવ અકુસલન્તિ યદિ તે વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મો, યો અકુસલવિપાકો, સો અકુસલં આપજ્જતિ. કસ્મા? વિપાકધમ્મધમ્મેન એકત્તા. તઞ્ઞેવ કુસલન્તિઆદીસુપિ એસેવ નયો.

૫૦૨. અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયાતિ ઇદં સહજાતાનં પચ્ચયમત્તવસેન વુત્તં, તસ્મા અસાધકં. મહાભૂતાનમ્પિ ચ અઞ્ઞમઞ્ઞપચ્ચયતા વુત્તા, ન ચ તાનિ વિપાકાનિ, ન ચ વિપાકધમ્મધમ્માનીતિ.

વિપાકો વિપાકધમ્મધમ્મોતિકથાવણ્ણના.

સત્તમો વગ્ગો.