૧૦. નન્દમાતાસુત્તવણ્ણના

૫૩. દસમં અત્થુપ્પત્તિવસેન દેસિતં. સત્થા કિર વુત્થવસ્સો પવારેત્વા દ્વે અગ્ગસાવકે ઓહાય ‘‘દક્ખિણાગિરિં ચારિકં ગમિસ્સામી’’તિ નિક્ખમિ, રાજા પસેનદિ કોસલો, અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ, વિસાખા મહાઉપાસિકા, અઞ્ઞે ચ બહુજના દસબલં નિવત્તેતું નાસક્ખિંસુ. અનાથપિણ્ડિકો ગહપતિ ‘‘સત્થારં નિવત્તેતું નાસક્ખિ’’ન્તિ રહો ચિન્તયમાનો નિસીદિ. અથ નં પુણ્ણા નામ દાસી દિસ્વા ‘‘કિં નુ ખો તે, સામિ, ન પુબ્બે વિય ઇન્દ્રિયાનિ વિપ્પસન્નાની’’તિ પુચ્છિ. આમ, પુણ્ણે, સત્થા ચારિકં પક્કન્તો, તમહં નિવત્તેતું નાસક્ખિં. ન ખો પન સક્કા જાનિતું પુન સીઘં આગચ્છેય્ય વા ન વા, તેનાહં ચિન્તયમાનો નિસિન્નોતિ. સચાહં દસબલં નિવત્તેય્યં, કિં મે કરેય્યાસીતિ? ભુજિસ્સં તં કરિસ્સામીતિ. સા ગન્ત્વા સત્થારં વન્દિત્વા ‘‘નિવત્તથ, ભન્તે’’તિ આહ. મમ નિવત્તનપચ્ચયા ત્વં કિં કરિસ્સસીતિ? તુમ્હે, ભન્તે, મમ પરાધીનભાવં જાનાથ, અઞ્ઞં કિઞ્ચિ કાતું ન સક્કોમિ, સરણેસુ પન પતિટ્ઠાય પઞ્ચ સીલાનિ રક્ખિસ્સામીતિ. સાધુ સાધુ પુણ્ણેતિ, સત્થા ધમ્મગારવેન એકપદસ્મિઞ્ઞેવ નિવત્તિ. વુત્તઞ્હેતં – ‘‘ધમ્મગરુ, ભિક્ખવે, તથાગતો ધમ્મગારવો’’તિ (અ. નિ. ૫.૯૯).

સત્થા નિવત્તિત્વા જેતવનમહાવિહારં પાવિસિ. મહાજનો પુણ્ણાય સાધુકારસહસ્સાનિ અદાસિ. સત્થા તસ્મિં સમાગમે ધમ્મં દેસેસિ, ચતુરાસીતિપાણસહસ્સાનિ અમતપાનં પિવિંસુ. પુણ્ણાપિ સેટ્ઠિના અનુઞ્ઞાતા ભિક્ખુનિઉપસ્સયં ગન્ત્વા પબ્બજિ. સમ્માસમ્બુદ્ધો સારિપુત્તમોગ્ગલ્લાને આમન્તેત્વા ‘‘અહં યં દિસં ચારિકાય નિક્ખન્તો, તત્થ ન ગચ્છામિ. તુમ્હે તુમ્હાકં પરિસાય સદ્ધિં તં દિસં ચારિકં ગચ્છથા’’તિ વત્વા ઉય્યોજેસિ. ઇમિસ્સં અત્થુપ્પત્તિયં એકં સમયં આયસ્મા સારિપુત્તોતિઆદિ વુત્તં.

તત્થ વેળુકણ્ડકીતિ વેળુકણ્ટકનગરવાસિની. તસ્સ કિર નગરસ્સ પાકારગુત્તત્થાય પાકારપરિયન્તેન વેળૂ રોપિતા, તેનસ્સ વેળુકણ્ટકન્તેવ નામં જાતં. પારાયનન્તિ નિબ્બાનસઙ્ખાતપારં અયનતો પારાયનન્તિ લદ્ધવોહારં ધમ્મં. સરેન ભાસતીતિ સત્તભૂમિકસ્સ પાસાદસ્સ ઉપરિમતલે સુસંવિહિતારક્ખટ્ઠાને નિસિન્ના સમાપત્તિબલેન રત્તિભાગં વીતિનામેત્વા સમાપત્તિતો વુટ્ઠાય ‘‘ઇમં રત્તાવસેસં કતરાય રતિયા વીતિનામેસ્સામી’’તિ ચિન્તેત્વા ‘‘ધમ્મરતિયા’’તિ કતસન્નિટ્ઠાના તીણિ ફલાનિ પત્તા અરિયસાવિકા અડ્ઢતેય્યગાથાસતપરિમાણં પારાયનસુત્તં મધુરેન સરભઞ્ઞેન ભાસતિ. અસ્સોસિ ખોતિ આકાસટ્ઠકવિમાનાનિ પરિહરિત્વા તસ્સ પાસાદસ્સ ઉપરિભાગં ગતેન મગ્ગેન નરવાહનયાનં આરુય્હ ગચ્છમાનો અસ્સોસિ. કથાપરિયોસાનં આગમયમાનો અટ્ઠાસીતિ ‘‘કિં સદ્દો એસ ભણે’’તિ પુચ્છિત્વા ‘‘નન્દમાતાય ઉપાસિકાય સરભઞ્ઞસદ્દો’’તિ વુત્તે ઓતરિત્વા ‘‘ઇદમવોચા’’તિ ઇદં દેસનાપરિયોસાનં ઓલોકેન્તો અવિદૂરટ્ઠાને આકાસે અટ્ઠાસિ.

સાધુ ભગિનિ, સાધુ ભગિનીતિ ‘‘સુગ્ગહિતા તે ભગિનિ ધમ્મદેસના સુકથિતા, પાસાણકચેતિયે નિસીદિત્વા સોળસન્નં પારાયનિકબ્રાહ્મણાનં સમ્માસમ્બુદ્ધેન કથિતદિવસે ચ અજ્જ ચ ન કિઞ્ચિ અન્તરં પસ્સામિ, મજ્ઝે ભિન્નસુવણ્ણં વિય તે સત્થુ કથિતેન સદ્ધિં સદિસમેવ કથિત’’ન્તિ વત્વા સાધુકારં દદન્તો એવમાહ. કો પનેસો ભદ્રમુખાતિ ઇમસ્મિં સુસંવિહિતારક્ખટ્ઠાને એવં મહન્તેન સદ્દેન કો નામેસ, ભદ્રમુખ, લદ્ધમુખ, કિં નાગો સુપણ્ણો દેવો મારો બ્રહ્માતિ સુવણ્ણપટ્ટવણ્ણં વાતપાનં વિવરિત્વા વિગતસારજ્જા તીણિ ફલાનિ પત્તા અરિયસાવિકા વેસ્સવણેન સદ્ધિં કથયમાના એવમાહ. અહં તે ભગિનિ ભાતાતિ સયં સોતાપન્નત્તા અનાગામિઅરિયસાવિકં જેટ્ઠિકં મઞ્ઞમાનો ‘‘ભગિની’’તિ વત્વા પુન તં પઠમવયે ઠિતત્તા અત્તનો કનિટ્ઠં, અત્તાનં પન નવુતિવસ્સસતસહસ્સાયુકત્તા મહલ્લકતરં મઞ્ઞમાનો ‘‘ભાતા’’તિ આહ. સાધુ ભદ્રમુખાતિ, ભદ્રમુખ, સાધુ સુન્દરં, સ્વાગમનં તે આગમનં, આગન્તું યુત્તટ્ઠાનમેવસિ આગતોતિ અત્થો. ઇદં તે હોતુ આતિથેય્યન્તિ ઇદમેવ ધમ્મભણનં તવ અતિથિપણ્ણાકારો હોતુ, ન હિ તે અઞ્ઞં ઇતો ઉત્તરિતરં દાતબ્બં પસ્સામીતિ અધિપ્પાયો. એવઞ્ચેવ મે ભવિસ્સતિ આતિથેય્યન્તિ એવં અત્તનો પત્તિદાનં યાચિત્વા ‘‘અયં તે ધમ્મકથિકસક્કારો’’તિ અડ્ઢતેળસાનિ કોટ્ઠસતાનિ રત્તસાલીનં પૂરેત્વા ‘‘યાવાયં ઉપાસિકા ચરતિ, તાવ મા ખયં ગમિંસૂ’’તિ અધિટ્ઠહિત્વા પક્કામિ. યાવ ઉપાસિકા અટ્ઠાસિ, તાવ કોટ્ઠાનં હેટ્ઠિમતલં નામ દટ્ઠું નાસક્ખિંસુ. તતો પટ્ઠાય ‘‘નન્દમાતાય કોટ્ઠાગારં વિયા’’તિ વોહારો ઉદપાદિ.

અકતપાતરાસોતિ અભુત્તપાતરાસો. પુઞ્ઞન્તિ પુબ્બચેતના ચ મુઞ્ચનચેતના ચ. પુઞ્ઞમહીતિ અપરચેતના. સુખાય હોતૂતિ સુખત્થાય હિતત્થાય હોતુ. એવં અત્તનો દાને વેસ્સવણસ્સ પત્તિં અદાસિ.

પકરણેતિ કારણે. ઓક્કસ્સ પસય્હાતિ આકડ્ઢિત્વા અભિભવિત્વા. યક્ખયોનિન્તિ ભુમ્મદેવતાભાવં. તેનેવ પુરિમેન અત્તભાવેન ઉદ્દસ્સેતીતિ પુરિમસરીરસદિસમેવ સરીરં માપેત્વા અલઙ્કતપટિયત્તો સિરિગબ્ભસયનતલે અત્તાનં દસ્સેતિ. ઉપાસિકા પટિદેસિતાતિ ઉપાસિકા અહન્તિ એવં ઉપાસિકાભાવં દેસેસિં. યાવદેતિ યાવદેવ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

મહાયઞ્ઞવગ્ગો પઞ્ચમો.