૬. અબ્યાકતવગ્ગો

૧. અબ્યાકતસુત્તવણ્ણના

૫૪. છટ્ઠવગ્ગસ્સ પઠમે અબ્યાકતવત્થૂસૂતિ એકંસાદિવસેન અકથિતવત્થૂસુ. તથાગતોતિ સત્તો. દિટ્ઠિગતમેતન્તિ મિચ્છાદિટ્ઠિમત્તકમેતં, ન તાય દિટ્ઠિયા ગહિતસત્તો નામ અત્થિ. પટિપદન્તિ અરિયમગ્ગં. ન છમ્ભતીતિ દિટ્ઠિવસેન ન કમ્પતિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. તણ્હાગતન્તિ દિટ્ઠિતણ્હા. સઞ્ઞાગતાદીસુપિ એસેવ નયો. દિટ્ઠિસઞ્ઞા એવ હેત્થ સઞ્ઞાગતં, દિટ્ઠિનિસ્સિતમાનોયેવ દિટ્ઠિમઞ્ઞિતમેવ વા મઞ્ઞિતં, દિટ્ઠિપપઞ્ચોવ પપઞ્ચિતં, દિટ્ઠુપાદાનમેવ ઉપાદાનં, દિટ્ઠિયા વિરૂપં પટિસરણભાવોયેવ વિપ્પટિસારો નામાતિ વેદિતબ્બો. એત્થ ચ દિટ્ઠિગ્ગહણેન દ્વાસટ્ઠિ દિટ્ઠિયો, દિટ્ઠિનિરોધગામિનિપટિપદાગહણેન સોતાપત્તિમગ્ગો ગહિતોતિ.

૨. પુરિસગતિસુત્તવણ્ણના

૫૫. દુતિયે પુરિસગતિયોતિ પુરિસસ્સ ઞાણગતિયો. અનુપાદાપરિનિબ્બાનન્તિ અપચ્ચયનિબ્બાનં. નો ચસ્સાતિ અતીતે અત્તભાવનિબ્બત્તકં કમ્મં નો ચે અભવિસ્સ. નો ચ મે સિયાતિ એતરહિ મે અયં અત્તભાવો ન સિયા. ન ભવિસ્સતીતિ એતરહિ મે અનાગતત્તભાવનિબ્બત્તકં કમ્મં ન ભવિસ્સતિ. ન ચ મે ભવિસ્સતીતિ અનાગતે મે અત્તભાવો ન ભવિસ્સતિ. યદત્થિ યં ભૂતન્તિ યં અત્થિ યં ભૂતં પચ્ચુપ્પન્નક્ખન્ધપઞ્ચકં. તં પજહામીતિ ઉપેક્ખં પટિલભતીતિ તં તત્થ છન્દરાગપ્પહાનેન પજહામીતિ વિપસ્સનુપેક્ખં પટિલભતિ. ભવે ન રજ્જતીતિ અતીતે ખન્ધપઞ્ચકે તણ્હાદિટ્ઠીહિ ન રજ્જતિ. સમ્ભવે ન રજ્જતીતિ અનાગતેપિ તથેવ ન રજ્જતિ. અત્થુત્તરિ પદં સન્તન્તિ ઉત્તરિ સન્તં નિબ્બાનપદં નામ અત્થિ. સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતીતિ તં સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય સમ્મા પસ્સતિ. ન સબ્બેન સબ્બન્તિ એકચ્ચાનં કિલેસાનં અપ્પહીનત્તા સચ્ચપટિચ્છાદકસ્સ તમસ્સ સબ્બસો અવિદ્ધંસિતત્તા ન સબ્બાકારેન સબ્બં. હઞ્ઞમાનેતિ સણ્ડાસેન ગહેત્વા મુટ્ઠિકાય કોટ્ટિયમાને. અન્તરાપરિનિબ્બાયીતિ ઉપપત્તિસમનન્તરતો પટ્ઠાય આયુનો વેમજ્ઝં અનતિક્કમિત્વા એત્થન્તરે કિલેસપરિનિબ્બાનેન પરિનિબ્બુતો હોતિ. અનુપહચ્ચ તલન્તિ આકાસતલં અનુપહચ્ચ અનતિક્કમિત્વા, ભૂમિં અપ્પત્વા આકાસેયેવ નિબ્બાયેય્યાતિ ઇમાહિ તીહિ ઉપમાહિ તયો અન્તરાપરિનિબ્બાયી દસ્સિતા.

ઉપહચ્ચપરિનિબ્બાયીતિ આયુવેમજ્ઝં અતિક્કમિત્વા પચ્છિમકોટિં અપ્પત્વા પરિનિબ્બુતો હોતિ. ઉપહચ્ચ તલન્તિ જલમાના ગન્ત્વા આકાસતલં અતિક્કમિત્વા પથવીતલં વા ઉપહનિત્વા પથવિયં પતિતમત્તાવ નિબ્બાયેય્ય. અસઙ્ખારેન અપ્પયોગેન કિલેસે ખેપેત્વા પરિનિબ્બાયીતિ અસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી. સસઙ્ખારેન સપ્પયોગેન કિલેસે ખેપેત્વા પરિનિબ્બાયીતિ સસઙ્ખારપરિનિબ્બાયી. ગચ્છન્તિ નિરારક્ખં અરઞ્ઞં. દાયન્તિ સારક્ખં અભયત્થાય દિન્નં અરઞ્ઞં. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવ. ઇમસ્મિં સુત્તે અરિયપુગ્ગલાવ કથિતાતિ.

૩. તિસ્સબ્રહ્માસુત્તવણ્ણના

૫૬. તતિયે ભિક્ખુનિયોતિ મહાપજાપતિયા પરિવારા પઞ્ચસતા ભિક્ખુનિયો. વિમુત્તાતિ પઞ્ચહિ વિમુત્તીહિ વિમુત્તા. અનુપાદિસેસાતિ ઉપાદાનસેસં અટ્ઠપેત્વા પઞ્ચહિ વિમુત્તીહિ અનવસેસાહિપિ વિમુત્તા. સઉપાદિસેસે વા સઉપાદિસેસોતિ સઉપાદાનસેસે પુગ્ગલે ‘‘સઉપાદાનસેસો અય’’ન્તિ. ઇતરસ્મિમ્પિ એસેવ નયો. તિસ્સોતિ થેરસ્સ સદ્ધિવિહારિકબ્રહ્મા. અનુલોમિકાનીતિ પટિપત્તિયા અનુલોમાનિ વિવિત્તાનિ અન્તિમપરિયન્તિમાનિ. ઇન્દ્રિયાનીતિ સદ્ધાદીનિ વિપસ્સનિન્દ્રિયાનિ. સમન્નાનયમાનોતિ સમન્નાહારે ઠપયમાનો. ન હિ પન તેતિ ઇદં કસ્મા આરભિ? સત્તમસ્સ પુગ્ગલસ્સ દસ્સનત્થં. સત્તમો હિ સદ્ધાનુસારિપુગ્ગલો ન દસ્સિતો. અથ ભગવા બલવવિપસ્સકવસેન તં દસ્સેન્તો એવમાહ. તત્થ સબ્બનિમિત્તાનન્તિ સબ્બેસં નિચ્ચનિમિત્તાદીનં. અનિમિત્તન્તિ બલવવિપસ્સનાસમાધિં.

૪. સીહસેનાપતિસુત્તવણ્ણના

૫૭. ચતુત્થે મચ્છરીતિ પઞ્ચમચ્છેરયુત્તો. કદરિયોતિ થદ્ધમચ્છરિયો, પરેસં દિય્યમાનમ્પિ વારેતિ. અનુપ્પદાનરતોતિ પુનપ્પુનં દાનં દદમાનોવ રમતિ. અનુકમ્પન્તાતિ ‘‘કો અજ્જ અમ્હેહિ અનુગ્ગહેતબ્બો, કસ્સ દેય્યધમ્મં વા પટિગ્ગણ્હેય્યામ, ધમ્મં વા દેસેય્યામા’’તિ એવં ચિત્તેન અનુકમ્પમાના.

૫. અરક્ખેય્યસુત્તવણ્ણના

૫૮. પઞ્ચમે નિમિત્તન્તિ ધમ્મનિમિત્તમ્પિ પુગ્ગલનિમિત્તમ્પિ. અયઞ્હિ અત્તના દેસિતધમ્મે એકપદમ્પિ દુરક્ખાતં અનિય્યાનિકં અપસ્સન્તો ધમ્મનિમિત્તં ન સમનુપસ્સતિ, ‘‘દુરક્ખાતો તયા ધમ્મો ન સ્વાક્ખાતો’’તિ ઉટ્ઠહિત્વા પટિપ્ફરન્તં એકં પુગ્ગલમ્પિ અપસ્સન્તો પુગ્ગલનિમિત્તં ન સમનુપસ્સતિ નામ. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. છટ્ઠસત્તમાનિ ઉત્તાનાનેવ.

૮. પચલાયમાનસુત્તવણ્ણના

૬૧. અટ્ઠમે પચલાયમાનોતિ તં ગામં ઉપનિસ્સાય એકસ્મિં વનસણ્ડે સમણધમ્મં કરોન્તો સત્તાહં ચઙ્કમનવીરિયેન નિમ્મથિતત્તા કિલન્તગત્તો ચઙ્કમનકોટિયં પચલાયમાનો નિસિન્નો હોતિ. પચલાયસિ નોતિ નિદ્દાયસિ નુ. અનુમજ્જિત્વાતિ પરિમજ્જિત્વા. આલોકસઞ્ઞન્તિ મિદ્ધવિનોદનઆલોકસઞ્ઞં. દિવાસઞ્ઞન્તિ દિવાતિસઞ્ઞં. યથા દિવા તથા રત્તિન્તિ યથા દિવા આલોકસઞ્ઞા અધિટ્ઠિતા, તથા નં રત્તિમ્પિ અધિટ્ઠહેય્યાસિ. યથા રત્તિં તથા દિવાતિ યથા ચ તે રત્તિં આલોકસઞ્ઞા અધિટ્ઠિતા, તથા નં દિવાપિ અધિટ્ઠહેય્યાસિ. સપ્પભાસન્તિ દિબ્બચક્ખુઞાણત્થાય સહોભાસં. પચ્છાપુરેસઞ્ઞીતિ પુરતો ચ પચ્છતો ચ અભિહરણસઞ્ઞાય સઞ્ઞાવા. અન્તોગતેહિ ઇન્દ્રિયેહીતિ બહિ અવિક્ખિત્તેહિ અન્તો અનુપવિટ્ઠેહેવ પઞ્ચહિ ઇન્દ્રિયેહિ. મિદ્ધસુખન્તિ નિદ્દાસુખં. એત્તકેન ઠાનેન ભગવા થેરસ્સ મિદ્ધવિનોદનકમ્મટ્ઠાનં કથેસિ. સોણ્ડન્તિ માનસોણ્ડં. કિચ્ચકરણીયાનીતિ એત્થ અવસ્સં કત્તબ્બાનિ કિચ્ચાનિ, ઇતરાનિ કરણીયાનિ. મઙ્કુભાવોતિ નિત્તેજતા દોમનસ્સતા. એત્તકેન ઠાનેન સત્થારા થેરસ્સ ભિક્ખાચારવત્તં કથિતં.

ઇદાનિ ભસ્સે પરિયન્તકારિતાય સમાદપેતું તસ્માતિહાતિઆદિમાહ. તત્થ વિગ્ગાહિકકથન્તિ ‘‘ન ત્વં ઇમં ધમ્મવિનયં આજાનાસી’’તિઆદિનયપ્પવત્તા વિગ્ગાહિકકથા. નાહં મોગ્ગલ્લાનાતિઆદિ પાપમિત્તસંસગ્ગવિવજ્જનત્થં વુત્તં. કિત્તાવતા નુ ખોતિ કિત્તકેન નુ ખો. તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તો હોતીતિ તણ્હાસઙ્ખયે નિબ્બાને તં આરમ્મણં કત્વા વિમુત્તચિત્તતાય તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તો નામ સંખિત્તેન કિત્તાવતા હોતિ. યાય પટિપત્તિયા તણ્હાસઙ્ખયવિમુત્તો હોતિ, તમેવ ખીણાસવસ્સ ભિક્ખુનો પુબ્બભાગપટિપદં સંખિત્તેન દેસેથાતિ પુચ્છતિ. અચ્ચન્તનિટ્ઠોતિ ખયવયસઙ્ખાતં અન્તં અતીતાતિ અચ્ચન્તા, અચ્ચન્તા નિટ્ઠા અસ્સાતિ અચ્ચન્તનિટ્ઠો, એકન્તનિટ્ઠો સતતનિટ્ઠોતિ અત્થો. અચ્ચન્તયોગક્ખેમીતિ અચ્ચન્તં યોગક્ખેમી, નિચ્ચયોગક્ખેમીતિ અત્થો. અચ્ચન્તબ્રહ્મચારીતિ અચ્ચન્તં બ્રહ્મચારી, નિચ્ચબ્રહ્મચારીતિ અત્થો. અચ્ચન્તં પરિયોસાનમસ્સાતિ પુરિમનયેનેવ અચ્ચન્તપરિયોસાનો. સેટ્ઠો દેવમનુસ્સાનન્તિ દેવાનઞ્ચ મનુસ્સાનઞ્ચ સેટ્ઠો ઉત્તમો. એવરૂપો ભિક્ખુ કિત્તાવતા હોતિ, સઙ્ખેપેનેવ તસ્સ પટિપત્તિં કથેથાતિ યાચતિ.

સબ્બે ધમ્મા નાલં અભિનિવેસાયાતિ એત્થ સબ્બે ધમ્મા નામ પઞ્ચક્ખન્ધા દ્વાદસાયતનાનિ અટ્ઠારસ ધાતુયો, તે સબ્બેપિ તણ્હાદિટ્ઠિવસેન અભિનિવેસાય નાલં ન પરિયત્તા ન સમત્તા ન યુત્તા. કસ્મા? ગહિતાકારેન અતિટ્ઠનતો. તે હિ નિચ્ચા સુખા અત્તાતિ ગહિતાપિ અનિચ્ચા દુક્ખા અનત્તાવ સમ્પજ્જન્તિ. તસ્મા નાલં અભિનિવેસાય. અભિજાનાતીતિ અનિચ્ચં દુક્ખં અનત્તાતિ ઞાતપરિઞ્ઞાય અભિજાનાતિ. પરિજાનાતીતિ તથેવ તીરણપરિઞ્ઞાય પરિજાનાતિ. યંકિઞ્ચિ વેદનન્તિ અન્તમસો પઞ્ચવિઞ્ઞાણસમ્પયુત્તં યંકિઞ્ચિ અપ્પમત્તકમ્પિ વેદનં અનુભવતિ. ઇમિના ભગવા થેરસ્સ વેદનાવસેન ચ વિનિવટ્ટેત્વા અરૂપપરિગ્ગહં દસ્સેસિ.

અનિચ્ચાનુપસ્સીતિ અનિચ્ચતો અનુપસ્સન્તો. વિરાગાનુપસ્સીતિ એત્થ દ્વે વિરાગા ખયવિરાગો ચ અચ્ચન્તવિરાગો ચ. તત્થ સઙ્ખારાનં ખયં ખયતો પસ્સના વિપસ્સનાપિ, અચ્ચન્તવિરાગં નિબ્બાનં વિરાગતો દસ્સનમગ્ગઞાણમ્પિ વિરાગાનુપસ્સના. તદુભયસમઙ્ગિપુગ્ગલો વિરાગાનુપસ્સી નામ. તં સન્ધાય વુત્તં – ‘‘વિરાગાનુપસ્સી’’તિ, વિરાગતો અનુપસ્સન્તોતિ અત્થો. નિરોધાનુપસ્સિમ્હિપિ એસેવ નયો. નિરોધોપિ હિ ખયનિરોધો અચ્ચન્તનિરોધોતિ દુવિધોયેવ. પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સીતિ એત્થ પટિનિસ્સગ્ગો વુચ્ચતિ વોસ્સગ્ગો. સો ચ પરિચ્ચાગવોસ્સગ્ગો પક્ખન્દનવોસ્સગ્ગોતિ દુવિધો હોતિ. તત્થ પરિચ્ચાગવોસ્સગ્ગોતિ વિપસ્સના. સા હિ તદઙ્ગવસેન કિલેસે ચ ખન્ધે ચ વોસ્સજતિ. પક્ખન્દનવોસ્સગ્ગોતિ મગ્ગો. સો હિ નિબ્બાનં આરમ્મણતો પક્ખન્દતિ. દ્વીહિપિ વા કારણેહિ સો વોસ્સગ્ગોયેવ, સમુચ્છેદવસેન ખન્ધાનં કિલેસાનઞ્ચ વોસ્સજનતો નિબ્બાને ચ પક્ખન્દનતો. તસ્મા કિલેસે ચ ખન્ધે ચ પરિચ્ચજતીતિ પરિચ્ચાગવોસ્સગ્ગો. નિરોધાય નિબ્બાનધાતુયા ચિત્તં પક્ખન્દતીતિ પક્ખન્દનવોસ્સગ્ગોતિ ઉભયમ્પેતં મગ્ગે સમેતિ. તદુભયસમઙ્ગી પુગ્ગલો ઇમાય પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સનાય સમન્નાગતત્તા પટિનિસ્સગ્ગાનુપસ્સી નામ હોતિ. તં સન્ધાયેતં વુત્તં. ન કિઞ્ચિ લોકે ઉપાદિયતીતિ કિઞ્ચિ એકમ્પિ સઙ્ખારગતં તણ્હાવસેન ન ઉપાદિયતિ ન ગણ્હાતિ ન પરામસતિ. અનુપાદિયં ન પરિતસ્સતીતિ અગ્ગણ્હન્તો તણ્હાપરિતસ્સનાય ન પરિતસ્સતિ. પચ્ચત્તંયેવ પરિનિબ્બાયતીતિ સયમેવ કિલેસપરિનિબ્બાનેન પરિનિબ્બાયતિ. ખીણા જાતીતિઆદિના પનસ્સ પચ્ચવેક્ખણા દસ્સિતા. ઇતિ ભગવા સંખિત્તેન ખીણાસવસ્સ પુબ્બભાગપ્પટિપદં પુચ્છિતો સંખિત્તેનેવ કથેસિ. ઇદં પન સુત્તં થેરસ્સ ઓવાદોપિ અહોસિ વિપસ્સનાપિ. સો ઇમસ્મિંયેવ સુત્તે વિપસ્સનં વડ્ઢેત્વા અરહત્તં પત્તોતિ.

૯. મેત્તસુત્તવણ્ણના

૬૨. નવમે મા, ભિક્ખવે, પુઞ્ઞાનં ભાયિત્થાતિ પુઞ્ઞાનિ કરોન્તા તેસં મા ભાયિત્થ. મેત્તચિત્તં ભાવેસિન્તિ તિકચતુક્કજ્ઝાનિકાય મેત્તાય સમ્પયુત્તં પણીતં કત્વા ચિત્તં ભાવેસિન્તિ દસ્સેતિ. સંવટ્ટમાને સુદાહન્તિ સંવટ્ટમાને સુદં અહં. સંવટ્ટમાનેતિ ઝાયમાને વિપજ્જમાને. ધમ્મિકોતિ દસકુસલધમ્મસમન્નાગતો. ધમ્મરાજાતિ તસ્સેવ વેવચનં. ધમ્મેન વા લદ્ધરજ્જત્તા ધમ્મરાજા. ચાતુરન્તોતિ પુરત્થિમસમુદ્દાદીનં ચતુન્નં સમુદ્દાનં વસેન ચાતુરન્તાય પથવિયા ઇસ્સરો. વિજિતાવીતિ વિજિતસઙ્ગામો. જનપદો તસ્મિં થાવરિયં થિરભાવં પત્તોતિ જનપદત્થાવરિયપ્પત્તો. પરોસહસ્સન્તિ અતિરેકસહસ્સં. સૂરાતિ અભીરુનો. વીરઙ્ગરૂપાતિ વીરાનં અઙ્ગં વીરઙ્ગં, વીરિયસ્સેતં નામં. વીરઙ્ગરૂપમેતેસન્તિ વીરઙ્ગરૂપા. વીરિયજાતિકા વીરિયસભાવા વીરિયમયા વિય અકિલાસુનો દિવસમ્પિ યુજ્ઝન્તા ન કિલમન્તીતિ વુત્તં હોતિ. સાગરપરિયન્તન્તિ ચક્કવાળપબ્બતં સીમં કત્વા ઠિતસમુદ્દપરિયન્તં. અદણ્ડેનાતિ ધનદણ્ડેનપિ છેજ્જભેજ્જાનુસાસનેન સત્થદણ્ડેનપિ વિનાયેવ. અસત્થેનાતિ એકતોધારાદિના પરવિહેઠનસત્થેનપિ વિનાયેવ. ધમ્મેન અભિવિજિયાતિ એહિ ખો, મહારાજાતિ એવં પટિરાજૂહિ સમ્પટિચ્છિતાગમનો ‘‘પાણો ન હન્તબ્બો’’તિઆદિના ધમ્મેનેવ વુત્તપ્પકારં પથવિં અભિવિજિનિત્વા.

સુખેસિનોતિ સુખપરિયેસકે સત્તે આમન્તેતિ. સુઞ્ઞબ્રહ્મૂપગોતિ સુઞ્ઞબ્રહ્મવિમાનૂપગો. પથવિં ઇમન્તિ ઇમં સાગરપરિયન્તં મહાપથવિં. અસાહસેનાતિ ન સાહસિકકમ્મેન. સમેન મનુસાસિતન્તિ સમેન કમ્મેન અનુસાસિં. તેહિ એતં સુદેસિતન્તિ તેહિ સઙ્ગાહકેહિ મહાકારુણિકેહિ બુદ્ધેહિ એતં એત્તકં ઠાનં સુદેસિતં સુકથિતં. પથબ્યોતિ પુથવિસામિકો.

૧૦. ભરિયાસુત્તવણ્ણના

૬૩. દસમે કેવટ્ટા મઞ્ઞે મચ્છવિલોપેતિ કેવટ્ટાનં મચ્છપચ્છિં ઓતારેત્વા ઠિતટ્ઠાને જાલે વા ઉદકતો ઉક્ખિત્તમત્તે મચ્છગ્ગાહકાનં મહાસદ્દો હોતિ, તં સન્ધાયેતં વુત્તં. સુજાતાતિ વિસાખાય કનિટ્ઠા. સા નેવ સસ્સું આદિયતીતિ સસ્સુયા કત્તબ્બવત્તં નામ અત્થિ, તં ન કરોતિ, સસ્સૂતિપિ નં ન ગણેતિ. ન સસુરં આદિયતીતિ વચનં ન ગણ્હાતિ. એવં અનાદરતાયપિ અગ્ગહણેનપિ ન આદિયતિ નામ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. એવં અનાથપિણ્ડિકો સુણિસાય આચારં ગહેત્વા સત્થુ પુરતો નિસીદિ. સાપિ સુજાતા ‘‘કિં નુ ખો અયં સેટ્ઠિ દસબલસ્સ સન્તિકે મય્હં ગુણં કથેસ્સતિ ઉદાહુ અગુણ’’ન્તિ ગન્ત્વા અવિદૂરે સદ્દં સુણન્તી અટ્ઠાસિ. અથ નં સત્થા એહિ સુજાતેતિ આમન્તેસિ.

અહિતાનુકમ્પિનીતિ ન હિતાનુકમ્પિની. અઞ્ઞેસૂતિ પરપુરિસેસુ. અતિમઞ્ઞતેતિ ઓમાનાતિ માનવસેન અતિમઞ્ઞતિ. ધનેન કીતસ્સાતિ ધનેન કીતા અસ્સ. વધાય ઉસ્સુકા વધિતું ઉસ્સુક્કમાપન્ના. યં ઇત્થિયા વિન્દતિ સામિકો ધનન્તિ ઇત્થિયા સામિકો યં ધનં લભતિ. અપ્પમ્પિ તસ્સ અપહાતુમિચ્છતીતિ થોકતોપિ અસ્સ હરિતું ઇચ્છતિ, ઉદ્ધને આરોપિતઉક્ખલિયં પક્ખિપિતબ્બતણ્ડુલતોપિ થોકં હરિતુમેવ વાયમતિ. અલસાતિ નિસિન્નટ્ઠાને નિસિન્નાવ ઠિતટ્ઠાને ઠિતાવ હોતિ. ફરુસાતિ ખરા. દુરુત્તવાદિનીતિ દુબ્ભાસિતભાસિની, કક્ખળં વાળકથમેવ કથેતિ. ઉટ્ઠાયકાનં અભિભુય્ય વત્તતીતિ એત્થ ઉટ્ઠાયકાનન્તિ બહુવચનવસેન વિરિયુટ્ઠાનસમ્પન્નો સામિકો વુત્તો, તસ્સ તં ઉટ્ઠાનસમ્પત્તિં અભિભવિત્વા હેટ્ઠા કત્વા વત્તતિ. પમોદતીતિ આમોદિતપમોદિતા હોતિ. કોલેય્યકાતિ કુલસમ્પન્ના. પતિબ્બતાતિ પતિદેવતા. વધદણ્ડતજ્જિતાતિ દણ્ડકં ગહેત્વા વધેન તજ્જિતા, ‘‘ઘાતેસ્સામિ ન’’ન્તિ વુત્તા. દાસીસમન્તિ સામિકસ્સ વત્તપૂરિકા દાસીતિ મં ભગવા ધારેતૂતિ વત્વા સરણેસુ પતિટ્ઠાસિ.

૧૧. કોધનસુત્તવણ્ણના

૬૪. એકાદસમે સપત્તકન્તાતિ સપત્તાનં વેરીનં કન્તા પિયા તેહિ ઇચ્છિતપત્થિતા. સપત્તકરણાતિ સપત્તાનં વેરીનં અત્થકરણા. કોધપરેતોતિ કોધાનુગતો. પચુરત્થતાયાતિ બહુઅત્થતાય બહુહિતતાય. અનત્થમ્પીતિ અવુદ્ધિમ્પિ. અત્થો મે ગહિતોતિ વુડ્ઢિ મે ગહિતા.

અથો અત્થં ગહેત્વાનાતિ અથો વુદ્ધિં ગહેત્વા. અનત્થં અધિપજ્જતીતિ અનત્થો મે ગહિતોતિ સલ્લક્ખેતિ. વધં કત્વાનાતિ પાણાતિપાતકમ્મં કત્વા. કોધસમ્મદસમ્મત્તોતિ કોધમદેન મત્તો, આદિન્નગહિતપરામટ્ઠોતિ અત્થો. આયસક્યન્તિ અયસભાવં, અયસો નિયસો હોતીતિ અત્થો. અન્તરતો જાતન્તિ અબ્ભન્તરે ઉપ્પન્નં. અત્થં ન જાનાતીતિ વુદ્ધિઅત્થં ન જાનાતિ. ધમ્મં ન પસ્સતીતિ સમથવિપસ્સનાધમ્મં ન પસ્સતિ. અન્ધતમન્તિ અન્ધભાવકરં તમં બહલતમં. સહતેતિ અભિભવતિ.

દુમ્મઙ્કુયન્તિ દુમ્મઙ્કુભાવં નિત્તેજતં દુબ્બણ્ણમુખતં. યતો પતાયતીતિ યદા નિબ્બત્તતિ. ન વાચો હોતિ ગારવોતિ વચનસ્સપિ ગરુભાવો ન હોતિ. ન દીપં હોતિ કિઞ્ચનન્તિ કાચિ પતિટ્ઠા નામ ન હોતિ. તપનીયાનીતિ તાપજનકાનિ. ધમ્મેહીતિ સમથવિપસ્સનાધમ્મેહિ. આરકાતિ દૂરે. બ્રાહ્મણન્તિ ખીણાસવબ્રાહ્મણં. યાય માતુ ભતોતિ યાય માતરા ભતો પોસિતો. પાણદદિં સન્તિન્તિ જીવિતદાયિકં સમાનં. હન્તિ કુદ્ધો પુથુત્તાનન્તિ કુદ્ધો પુગ્ગલો પુથુ નાનાકારણેહિ અત્તાનં હન્તિ. નાનારૂપેસુ મુચ્છિતોતિ નાનારમ્મણેસુ અધિમુચ્છિતો હુત્વા. રજ્જુયા બજ્ઝ મીયન્તીતિ રજ્જુયા બન્ધિત્વા મરન્તિ. પબ્બતામપિ કન્દરેતિ પબ્બતકન્દરેપિ પતિત્વા મરન્તિ.

ભૂનહચ્ચાનીતિ હતવુદ્ધીનિ. ઇતાયન્તિ ઇતિ અયં. તં દમેન સમુચ્છિન્દેતિ તં કોધં દમેન છિન્દેય્ય. કતરેન દમેનાતિ? પઞ્ઞાવીરિયેન દિટ્ઠિયાતિ વિપસ્સનાપઞ્ઞાય ચેવ વિપસ્સનાસમ્પયુત્તેન કાયિકચેતસિકવીરિયેન ચ મગ્ગસમ્માદિટ્ઠિયા ચ. તથેવ ધમ્મે સિક્ખેથાતિ યથા અકુસલં સમુચ્છિન્દેય્ય, સમથવિપસ્સનાધમ્મેપિ તથેવ સિક્ખેય્ય. મા નો દુમ્મઙ્કુયં અહૂતિ મા અમ્હાકં દુમ્મઙ્કુભાવો અહોસીતિ ઇમમત્થં પત્થયમાના. અનાયાસાતિ અનુપાયાસા. અનુસ્સુકાતિ કત્થચિ ઉસ્સુક્કં અનાપન્ના. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

અબ્યાકતવગ્ગો છટ્ઠો.