૮. ઉપકસુત્તવણ્ણના

૧૮૮. અટ્ઠમે ઉપકોતિ તસ્સ નામં. મણ્ડિકાપુત્તોતિ મણ્ડિકાય પુત્તો. ઉપસઙ્કમીતિ સો કિર દેવદત્તસ્સ ઉપટ્ઠાકો, ‘‘કિં નુ ખો સત્થા મયિ અત્તનો સન્તિકં ઉપગતે વણ્ણં કથેસ્સતિ, ઉદાહુ અવણ્ણ’’ન્તિ પરિગ્ગણ્હનત્થં ઉપસઙ્કમિ. ‘‘નેરયિકો દેવદત્તો કપ્પટ્ઠો અતેકિચ્છો’’તિ (ચૂળવ. ૩૪૮) વચનં સુત્વા સત્થારં ઘટ્ટેતુકામો ઉપસઙ્કમીતિપિ વદન્તિ. પરૂપારમ્ભં વત્તેતીતિ પરગરહં કથેતિ. સબ્બો સો ન ઉપપાદેતીતિ સબ્બોપિ સો કુસલધમ્મં ન ઉપ્પાદેતિ, અત્તનો વા વચનં ઉપપાદેતું અનુચ્છવિકં કાતું ન સક્કોતિ. અનુપપાદેન્તો ગારય્હો હોતીતિ કુસલં ધમ્મં ઉપ્પાદેતું અસક્કોન્તો અત્તનો ચ વચનં ઉપપન્નં અનુચ્છવિકં કાતું અસક્કોન્તો ગારય્હો હોતિ. ઉપવજ્જોતિ ઉપવદિતબ્બો ચ હોતિ, વજ્જેન વા ઉપેતો હોતિ, સદોસો હોતીતિ અત્થો.

અથ ભગવા તસ્સ વાદં ગહેત્વા તસ્સેવ ગીવાય પટિમુઞ્ચન્તો પરૂપારમ્ભન્તિઆદિમાહ. ઉમ્મુજ્જમાનકંયેવાતિ ઉદકતો સીસં ઉક્ખિપન્તંયેવ. તત્થ અપરિમાણા પદાતિઆદીસુ તસ્મિં અકુસલન્તિ પઞ્ઞાપને પદાનિપિ અક્ખરાનિપિ ધમ્મદેસનાપિ અપરિમાણાયેવ. ઇતિપિદં અકુસલન્તિ ઇદમ્પિ અકુસલં ઇદમ્પિ અકુસલં ઇમિનાપિ કારણેન ઇમિનાપિ કારણેન અકુસલન્તિ એવં અકુસલપઞ્ઞત્તિયં આગતાનિપિ અપરિમાણાનિ. અથાપિ અઞ્ઞેનાકારેન તથાગતો તં ધમ્મં દેસેય્ય, એવમ્પિસ્સ દેસના અપરિમાણા ભવેય્ય. યથાહ – ‘‘અપરિયાદિન્નાવસ્સ તથાગતસ્સ ધમ્મદેસના, અપરિયાદિન્નં ધમ્મપદબ્યઞ્જન’’ન્તિ (મ. નિ. ૧.૧૬૧). ઇમિના ઉપાયેન સબ્બવારેસુ અત્થો વેદિતબ્બો. યાવ ધંસી વતાયન્તિ યાવ ગુણધંસી વત અયં. લોણકારદારકોતિ લોણકારગામદારકો. યત્ર હિ નામાતિ યો હિ નામ. આસાદેતબ્બં મઞ્ઞિસ્સતીતિ ઘટ્ટેતબ્બં મઞ્ઞિસ્સતિ. અપેહીતિ અપગચ્છ, મા મે પુરતો અટ્ઠાસિ. એવઞ્ચ પન વત્વા ગીવાય ગણ્હાપેત્વા નિક્કડ્ઢાપેસિયેવાતિ.