૮. જમ્બાલીસુત્તવણ્ણના

૧૭૮. અટ્ઠમે સન્તં ચેતોવિમુત્તિન્તિ અટ્ઠન્નં સમાપત્તીનં અઞ્ઞતરં સમાપત્તિં. સક્કાયનિરોધન્તિ તેભૂમકવટ્ટસઙ્ખાતસ્સ સક્કાયસ્સ નિરોધં, નિબ્બાનન્તિ અત્થો. ન પક્ખન્દતીતિ આરમ્મણવસેન ન પક્ખન્દતિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. ન પાટિકઙ્ખોતિ ન પાટિકઙ્ખિતબ્બો. લેપગતેનાતિ લેપમક્ખિતેન.

ઇમસ્મિઞ્ચ પનત્થે નદીપારં ગન્તુકામપુરિસોપમ્મં આહરિતબ્બં – એકો કિર પુરિસો ચણ્ડસોતાય વાળમચ્છાકુલાય નદિયા પારં ગન્તુકામો ‘‘ઓરિમં તીરં સાસઙ્કં સપ્પટિભયં, પારિમં તીરં ખેમં અપ્પટિભયં, કિં નુ ખો કત્વા પારં ગમિસ્સામી’’તિ પટિપાટિયા ઠિતે અટ્ઠ કકુધરુક્ખે દિસ્વા ‘‘સક્કા ઇમાય રુક્ખપટિપાટિયા ગન્તુ’’ન્તિ મનસિકત્વા ‘‘કકુધરુક્ખા નામ મટ્ઠસાખા હોન્તિ, સાખાય હત્થા ન સણ્ઠહેય્યુ’’ન્તિ નિગ્રોધપિલક્ખરુક્ખાદીનં અઞ્ઞતરસ્સ લાખાય હત્થપાદે મક્ખેત્વા દક્ખિણહત્થેન એકં સાખં ગણ્હિ. હત્થો તત્થેવ લગિ. પુન વામહત્થેન દક્ખિણપાદેન વામપાદેનાતિ ચત્તારોપિ હત્થપાદા તત્થેવ લગિંસુ. સો અધોસિરો લમ્બમાનો ઉપરિનદિયં દેવે વુટ્ઠે પુણ્ણાય નદિયા સોતે નિમુગ્ગો કુમ્ભીલાદીનં ભક્ખો અહોસિ.

તત્થ નદીસોતં વિય સંસારસોતં દટ્ઠબ્બં, સોતસ્સ પારં ગન્તુકામપુરિસો વિય યોગાવચરો, ઓરિમતીરં વિય સક્કાયો, પારિમતીરં વિય નિબ્બાનં, પટિપાટિયા ઠિતા અટ્ઠ કકુધરુક્ખા વિય અટ્ઠ સમાપત્તિયો, લેપમક્ખિતેન હત્થેન સાખાગહણં વિય ઝાનવિપસ્સનાનં પારિપન્થિકે અસોધેત્વા સમાપત્તિસમાપજ્જનં, ચતૂહિ હત્થપાદેહિ સાખાય બદ્ધસ્સ ઓલમ્બનં વિય પઠમજ્ઝાને નિકન્તિયા લગ્ગકાલો, ઉપરિસોતે વુટ્ઠિ વિય છસુ દ્વારેસુ કિલેસાનં ઉપ્પન્નકાલો, નદિયા પુણ્ણાય સોતે નિમુગ્ગસ્સ કુમ્ભીલાદીનં ભક્ખભૂતકાલો વિય સંસારસોતે નિમુગ્ગસ્સ ચતૂસુ અપાયેસુ દુક્ખાનુભવનકાલો વેદિતબ્બો.

સુદ્ધેન હત્થેનાતિ સુધોતેન પરિસુદ્ધહત્થેન. ઇમસ્મિમ્પિ અત્થે તાદિસમેવ ઓપમ્મં કાતબ્બં – તથેવ હિ પારં ગન્તુકામો પુરિસો ‘‘કકુધરુક્ખા નામ મટ્ઠસાખા, કિલિટ્ઠહત્થેન ગણ્હન્તસ્સ હત્થો પરિગલેય્યા’’તિ હત્થપાદે સુધોતે કત્વા એકં સાખં ગણ્હિત્વા પઠમં રુક્ખં આરુળ્હો. તતો ઓતરિત્વા દુતિયં…પે… તતો ઓતરિત્વા અટ્ઠમં, અટ્ઠમરુક્ખતો ઓતરિત્વા પારિમતીરે ખેમન્તભૂમિં ગતો.

તત્થ ‘‘ઇમેહિ રુક્ખેહિ પારિમતીરં ગમિસ્સામી’’તિ તસ્સ પુરિસસ્સ ચિન્તિતકાલો વિય યોગિનો ‘‘અટ્ઠ સમાપત્તિયો સમાપજ્જિત્વા સમાપત્તિતો વુટ્ઠાય અરહત્તં ગમિસ્સામી’’તિ ચિન્તિતકાલો, સુદ્ધેન હત્થેન સાખાગહણં વિય ઝાનવિપસ્સનાનં પારિપન્થિકધમ્મે સોધેત્વા સમાપત્તિસમાપજ્જનં. તત્થ પઠમરુક્ખારોહણકાલો વિય પઠમજ્ઝાનસમાપત્તિકાલો, પઠમરુક્ખતો ઓરુય્હ દુતિયં આરુળ્હકાલો વિય પઠમજ્ઝાને નિકન્તિયા અબદ્ધસ્સ તતો વુટ્ઠાય દુતિયજ્ઝાનસમાપન્નકાલો…પે… સત્તમરુક્ખતો ઓરુય્હ અટ્ઠમં આરુળ્હકાલો વિય આકિઞ્ચઞ્ઞાયતનસમાપત્તિયં નિકન્તિયા અબદ્ધસ્સ તતો વુટ્ઠાય નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતનસમાપન્નકાલો. અટ્ઠમરુક્ખતો ઓરુય્હ પારિમતીરં ખેમન્તભૂમિં ગતકાલો વિય નેવસઞ્ઞાનાસઞ્ઞાયતને નિકન્તિયા અબદ્ધસ્સ સમાપત્તિતો વુટ્ઠાય સઙ્ખારે સમ્મસિત્વા અરહત્તપ્પત્તકાલો વેદિતબ્બો.

અવિજ્જાપ્પભેદં મનસિ કરોતીતિ અટ્ઠસુ ઠાનેસુ અઞ્ઞાણભૂતાય ગણબહલમહાઅવિજ્જાય પભેદસઙ્ખાતં અરહત્તં મનસિ કરોતિ. ન પક્ખન્દતીતિ આરમ્મણવસેનેવ ન પક્ખન્દતિ. જમ્બાલીતિ ગામતો નિક્ખન્તસ્સ મહાઉદકસ્સ પતિટ્ઠાનભૂતો મહાઆવાટો. અનેકવસ્સગણિકાતિ ગામસ્સ વા નગરસ્સ વા ઉપ્પન્નકાલેયેવ ઉપ્પન્નત્તા અનેકાનિ વસ્સગણાનિ ઉપ્પન્નાય એતિસ્સાતિ અનેકવસ્સગણિકા. આયમુખાનીતિ ચતસ્સો પવિસનકન્દરા. અપાયમુખાનીતિ અપવાહનચ્છિદ્દાનિ. ન આળિપ્પભેદો પાટિકઙ્ખોતિ ન પાળિપ્પભેદો પાટિકઙ્ખિતબ્બો. ન હિ તતો ઉદકં ઉટ્ઠાય પાળિં ભિન્દિત્વા કચવરં ગહેત્વા મહાસમુદ્દં પાપુણાતિ.

ઇમસ્સ પનત્થસ્સ વિભાવનત્થં ઉય્યાનગવેસકઓપમ્મં આહરિતબ્બં. એકો કિર નગરવાસિકો કુલપુત્તો ઉય્યાનં ગવેસન્તો નગરતો નાતિદૂરે નચ્ચાસન્ને મહન્તં જમ્બાલિં અદ્દસ. સો ‘‘ઇમસ્મિં ઠાને રમણીયં ઉય્યાનં ભવિસ્સતી’’તિ સલ્લક્ખેત્વા કુદ્દાલં આદાય ચત્તારિપિ કન્દરાનિ પિધાય અપવાહનચ્છિદ્દાનિ વિવરિત્વા અટ્ઠાસિ. દેવો ન સમ્મા વસ્સિ, અવસેસઉદકં અપવાહનચ્છિદ્દેન પરિસ્સવિત્વા ગતં. ચમ્મખણ્ડપિલોતિકાદીનિ તત્થેવ પૂતિકાનિ જાતાનિ, પાણકા સણ્ઠિતા, સમન્તા અનુપગમનીયા જાતા. ઉપગતાનમ્પિ નાસાપુટે પિધાય પક્કમિતબ્બં હોતિ. સો કતિપાહેન આગન્ત્વા પટિક્કમ્મ ઠિતો ઓલોકેત્વા ‘‘ન સક્કા ઉપગન્તુ’’ન્તિ પક્કામિ.

તત્થ નગરવાસી કુલપુત્તો વિય યોગાવચરો દટ્ઠબ્બો, ઉય્યાનં ગવેસન્તેન ગામદ્વારે જમ્બાલિયા દિટ્ઠકાલો વિય ચાતુમહાભૂતિકકાયો, આયમુખાનં પિહિતકાલો વિય ધમ્મસ્સવનોદકસ્સ અલદ્ધકાલો, અપાયમુખાનં વિવટકાલો વિય છદ્વારિકસંવરસ્સ વિસ્સટ્ઠકાલો, દેવસ્સ સમ્મા અવુટ્ઠકાલો વિય સપ્પાયકમ્મટ્ઠાનસ્સ અલદ્ધકાલો, અવસેસઉદકસ્સ અપાયમુખેહિ પરિસ્સવિત્વા ગતકાલો વિય અબ્ભન્તરે ગુણાનં પરિહીનકાલો, ઉદકસ્સ ઉટ્ઠાય પાળિં ભિન્દિત્વા કચવરં આદાય મહાસમુદ્દં પાપુણિતું અસમત્થકાલો વિય અરહત્તમગ્ગેન અવિજ્જાપાળિં ભિન્દિત્વા કિલેસરાસિં વિધમિત્વા નિબ્બાનં સચ્છિકાતું અસમત્થકાલો, ચમ્મખણ્ડપિલોતિકાદીનં તત્થેવ પૂતિભાવો વિય અબ્ભન્તરે રાગાદિકિલેસેહિ પરિપૂરિતકાલો, તસ્સ આગન્ત્વા દિસ્વા વિપ્પટિસારિનો ગતકાલો વિય વટ્ટસમઙ્ગિપુગ્ગલસ્સ વટ્ટે અભિરતકાલો વેદિતબ્બો.

આળિપ્પભેદો પાટિકઙ્ખોતિ પાળિપ્પભેદો પાટિકઙ્ખિતબ્બો. તતો હિ ઉદકં ઉટ્ઠાય પાળિં ભિન્દિત્વા કચવરં આદાય મહાસમુદ્દં પાપુણિતું સક્ખિસ્સતીતિ અત્થો.

ઇધાપિ તદેવ ઓપમ્મં આહરિતબ્બં. તત્થ આયમુખાનં વિવટકાલો વિય સપ્પાયધમ્મસ્સવનસ્સ લદ્ધકાલો, અપાયમુખાનં પિહિતકાલો વિય છસુ દ્વારેસુ સંવરસ્સ પચ્ચુપટ્ઠિતકાલો, દેવસ્સ સમ્મા વુટ્ઠકાલો વિય સપ્પાયકમ્મટ્ઠાનસ્સ લદ્ધકાલો, ઉદકસ્સ ઉટ્ઠાય પાળિં ભિન્દિત્વા કચવરં આદાય મહાસમુદ્દં પત્તકાલો વિય અરહત્તમગ્ગેન અવિજ્જં ભિન્દિત્વા અકુસલરાસિં વિધમિત્વા અરહત્તં સચ્છિકતકાલો, આયમુખેહિ પવિટ્ઠેન ઉદકેન સરસ્સ પરિપુણ્ણકાલો વિય અબ્ભન્તરે લોકુત્તરધમ્મેહિ પરિપુણ્ણકાલો, સમન્તતો વતિં કત્વા રુક્ખે રોપેત્વા ઉય્યાનમજ્ઝે પાસાદં માપેત્વા નાટકાનિ પચ્ચુપટ્ઠપેત્વા સુભોજનં ભુઞ્જન્તસ્સ નિસિન્નકાલો વિય ધમ્મપાસાદં આરુય્હ નિબ્બાનારમ્મણં ફલસમાપત્તિં અપ્પેત્વા નિસિન્નકાલો વેદિતબ્બો. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવ. દેસના પન લોકિયલોકુત્તરમિસ્સિકા કથિતાતિ.