(૮) ૩. અપણ્ણકવગ્ગો

૧. પધાનસુત્તવણ્ણના

૭૧. તતિયવગ્ગસ્સ પઠમે અપણ્ણકપ્પટિપદન્તિ અવિરદ્ધપ્પટિપદં. યોનિ ચસ્સ આરદ્ધા હોતીતિ કારણઞ્ચસ્સ પરિપુણ્ણં હોતિ. આસવાનં ખયાયાતિ અરહત્તત્થાય. દુતિયં ઉત્તાનમેવ.

૩. સપ્પુરિસસુત્તવણ્ણના

૭૩. તતિયે અવણ્ણોતિ અગુણો. પાતુ કરોતીતિ કથેતિ, પાકટં કરોતિ. પઞ્હાભિનીતોતિ પઞ્હત્થાય અભિનીતો. અહાપેત્વા અલમ્બિત્વાતિ અપરિહીનં અલમ્બિતં કત્વા. એત્થ ચ અસપ્પુરિસો પાપિચ્છતાય અત્તનો અવણ્ણં છાદેતિ, સપ્પુરિસો લજ્જિતાય અત્તનો વણ્ણં. ઇદાનિ યસ્મા અસપ્પુરિસો હિરોત્તપ્પરહિતો સંવાસેન અવજાનાતિ, સપ્પુરિસો પન હિરોત્તપ્પસમન્નાગતો સંવાસેનાપિ નાવજાનાતિ. તસ્મા અસપ્પુરિસભાવસાધકં અધુનાગતવધુકોપમ્મં દસ્સેતું સેય્યથાપિ, ભિક્ખવે, વધુકાતિઆદિમાહ. તત્થ વધુકાતિ સુણિસા. તિબ્બન્તિ બહલં. સેસમેત્થ ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

૪-૫. અગ્ગસુત્તદ્વયવણ્ણના

૭૪-૭૫. ચતુત્થે સીલગ્ગન્તિ અગ્ગપ્પત્તં ઉત્તમસીલં. એસેવ નયો સબ્બત્થ. પઞ્ચમે રૂપગ્ગન્તિ યં રૂપં સમ્મસિત્વા અરહત્તં પાપુણાતિ, ઇદં રૂપગ્ગં નામ. સેસેસુપિ એસેવ નયો. ભવગ્ગન્તિ એત્થ પન યસ્મિં અત્તભાવે ઠિતો અરહત્તં પાપુણાતિ, એતં ભવગ્ગં નામાતિ.

૬. કુસિનારસુત્તવણ્ણના

૭૬. છટ્ઠે ઉપવત્તનેતિ પાચીનગતાય સાલપન્તિયા ઉત્તરેન નિવત્તિત્વા ઠિતાય વેમજ્ઝટ્ઠાને. અન્તરેન યમકસાલાનન્તિ દ્વિન્નં સાલરુક્ખાનં અન્તરે. કઙ્ખાતિ દ્વેળ્હકં. વિમતીતિ વિનિચ્છિતું અસમત્થતા. ‘‘બુદ્ધો નુ ખો ન બુદ્ધો નુ ખો, ધમ્મો નુ ખો ન ધમ્મો નુ ખો, સઙ્ઘો નુ ખો ન સઙ્ઘો નુ ખો, મગ્ગો નુ ખો ન મગ્ગો નુ ખો, પટિપદા નુ ખો ન પટિપદા નુ ખો’’તિ યસ્સ સંસયો ઉપ્પજ્જેય્ય, તં વો વદામિ પુચ્છથ, ભિક્ખવેતિ અયમેત્થ સઙ્ખેપત્થો. સત્થુગારવેનપિ ન પુચ્છેય્યાથાતિ ‘‘મયં સત્થુ સન્તિકે પબ્બજિમ્હ, ચત્તારો પચ્ચયાપિ નો સત્થુ સન્તકાવ. તે મયં એત્તકં કાલં કઙ્ખં અકત્વા ન અરહામ અજ્જ પચ્છિમે કાલે કઙ્ખં કાતુ’’ન્તિ સચે એવં સત્થરિ ગારવેન ન પુચ્છથ. સહાયકોપિ, ભિક્ખવે, સહાયકસ્સ આરોચેતૂતિ તુમ્હાકં યો યસ્સ ભિક્ખુસ્સ સન્દિટ્ઠો સમ્ભત્તો, સો તસ્સ આરોચેતુ, અહં એકસ્સ ભિક્ખુસ્સ કથેસ્સામિ, તસ્સ કથં સુત્વા સબ્બે નિક્કઙ્ખા ભવથાતિ દસ્સેતિ. એવં પસન્નોતિ એવં સદ્દહામિ અહન્તિ અત્થો. ઞાણમેવાતિ નિક્કઙ્ખભાવપચ્ચક્ખકરણઞાણંયેવ એત્થ તથાગતસ્સ, ન સદ્ધામત્તન્તિ અત્થો. ઇમેસઞ્હિ, આનન્દાતિ ઇમેસં અન્તોસાણિયં નિસિન્નાનં પઞ્ચન્નં ભિક્ખુસતાનં. યો પચ્છિમકોતિ યો ગુણવસેન પચ્છિમકો, આનન્દત્થેરંયેવ સન્ધાયાહ.

૭. અચિન્તેય્યસુત્તવણ્ણના

૭૭. સત્તમે અચિન્તેય્યાનીતિ ચિન્તેતું અયુત્તાનિ. ન ચિન્તેતબ્બાનીતિ અચિન્તેય્યત્તાયેવ ન ચિન્તેતબ્બાનિ. યાનિ ચિન્તેન્તોતિ યાનિ કારણાનિ ચિન્તેન્તો. ઉમ્માદસ્સાતિ ઉમ્મત્તકભાવસ્સ. વિઘાતસ્સાતિ દુક્ખસ્સ. બુદ્ધવિસયોતિ બુદ્ધાનં વિસયો, સબ્બઞ્ઞુતઞ્ઞાણાદીનં બુદ્ધગુણાનં પવત્તિ ચ આનુભાવો ચ. ઝાનવિસયોતિ અભિઞ્ઞાઝાનવિસયો. કમ્મવિપાકોતિ દિટ્ઠધમ્મવેદનીયાદીનં કમ્માનં વિપાકો. લોકચિન્તાતિ ‘‘કેન નુ ખો ચન્દિમસૂરિયા કતા, કેન મહાપથવી, કેન મહાસમુદ્દો, કેન સત્તા ઉપ્પાદિતા, કેન પબ્બતા, કેન અમ્બતાલનાળિકેરાદયો’’તિ એવરૂપા લોકચિન્તા.

૮. દક્ખિણસુત્તવણ્ણના

૭૮. અટ્ઠમે દક્ખિણાવિસુદ્ધિયોતિ દાનસઙ્ખાતાય દક્ખિણાય વિસુજ્ઝનકારણાનિ. દાયકતો વિસુજ્ઝતીતિ મહપ્ફલભાવેન વિસુજ્ઝતિ, મહપ્ફલા હોતીતિ અત્થો. કલ્યાણધમ્મોતિ સુચિધમ્મો. પાપધમ્મોતિ લામકધમ્મો. દાયકતો વિસુજ્ઝતીતિ એત્થ વેસ્સન્તરમહારાજા કથેતબ્બો. સો હિ જૂજકબ્રાહ્મણસ્સ દારકે દત્વા મહાપથવિં કમ્પેસિ. પટિગ્ગાહકતો વિસુજ્ઝતીતિ એત્થ કલ્યાણીનદીમુખદ્વારવાસી કેવટ્ટો કથેતબ્બો. સો કિર દીઘસુમત્થેરસ્સ તિક્ખત્તું પિણ્ડપાતં દત્વા મરણમઞ્ચે નિપન્નો ‘‘અય્યસ્સ મં દીઘસુમત્થેરસ્સ દિન્નપિણ્ડપાતો ઉદ્ધરતી’’તિ આહ. નેવ દાયકતોતિ એત્થ વડ્ઢમાનવાસી લુદ્દકો કથેતબ્બો. સો કિર પેતદક્ખિણં દેન્તો એકસ્સ દુસ્સીલસ્સેવ તયો વારે અદાસિ. તતિયવારે ‘‘અમનુસ્સો દુસ્સીલો મં વિલુમ્પતી’’તિ વિરવિ. એકસ્સ સીલવતો ભિક્ખુનો દત્વા પાપિતકાલેયેવસ્સ પાપુણિ. દાયકતો ચેવ વિસુજ્ઝતિ પટિગ્ગાહકતો ચાતિ એત્થ અસદિસદાનં કથેતબ્બન્તિ.

૯. વણિજ્જસુત્તવણ્ણના

૭૯. નવમે તાદિસા વાતિ તંસદિસાવ તંસરિક્ખકાવ. છેદગામિની હોતીતિ છેદં ગચ્છતિ. યં પત્થિતં, તં સબ્બં નસ્સતીતિ અત્થો. ન યથાધિપ્પાયા હોતીતિ યથાજ્ઝાસયા ન હોતિ. પરાધિપ્પાયા હોતીતિ પરજ્ઝાસયા અજ્ઝાસયતો અધિકતરફલા હોતિ. સમણં વા બ્રાહ્મણં વાતિ એત્થ સમિતપાપબાહિતપાપતાહિ સમણબ્રાહ્મણતા વેદિતબ્બા. વદતુ, ભન્તે, પચ્ચયેનાતિ, ભન્તે, ચતુબ્બિધેન ચીવરાદિના પચ્ચયેન વદેય્યાસીતિ એવં પવારેતિ નિમન્તેતિ. યેન પવારેતીતિ પરિચ્છિન્દિત્વા યત્તકેન પવારેતિ. તં ન દેતીતિ તં સબ્બસોવ ન દેતિ. ન યથાધિપ્પાયં દેતીતિ યથા તસ્સ અજ્ઝાસયો, એવં દાતું ન સક્કોતિ, હાપેત્વા અપ્પકં દેતિ. યથાધિપ્પાયં દેતીતિ યત્તકં સો ઇચ્છતિ, તત્તકમેવ દેતિ. પરાધિપ્પાયં દેતીતિ અપ્પકં પવારેત્વા અવત્થરિત્વા બહું દેતિ.

૧૦. કમ્બોજસુત્તવણ્ણના

૮૦. દસમે નેવ સભાયં નિસીદતીતિ વિનિચ્છયકરણત્થં વિનિચ્છયસભાયં નેવ નિસીદતિ. ન કમ્મન્તં પયોજેતીતિ કસિવણિજ્જાદિમહાકમ્મન્તં નપ્પયોજેતિ. ન કમ્બોજં ગચ્છતીતિ ભોગે સમ્ભરણત્થાય કમ્બોજરટ્ઠં ન ગચ્છતિ. દેસનામત્તમેવ ચેતં, યં કિઞ્ચિ તિરોરટ્ઠં ન ગચ્છતીતિ અત્થો. કોધનોતિઆદીસુ કોધનતાય કોધપરિયુટ્ઠિતો અત્થાનત્થં ન જાનાતિ, ઇસ્સુકિતાય પરસમ્પત્તિં ન સહતિ, મચ્છરિતાય ધનં દત્વા કિચ્ચં કાતું ન સક્કોતિ, નિપ્પઞ્ઞતાય કિચ્ચં સંવિધાતું ન સક્કોતિ. તસ્મા એતાનિ સભાનિસીદનાદીનિ ન કરોતીતિ.

અપણ્ણકવગ્ગો તતિયો.