(૯) ૪. મચલવગ્ગો

૧-૫. પાણાતિપાતાદિસુત્તપઞ્ચકવણ્ણના

૮૧-૮૫. ચતુત્થસ્સ પઠમાદીનિ ઉત્તાનત્થાનેવ. પઞ્ચમે ‘‘નીચે કુલે પચ્ચાજાતો’’તિઆદિકેન તમેન યુત્તોતિ તમો. કાયદુચ્ચરિતાદીહિ પુન નિરયતમૂપગમનતો તમપરાયણો. ઇતિ ઉભયેનપિ ખન્ધતમોવ કથિતો હોતિ. ‘‘અડ્ઢે કુલે પચ્ચાજાતો’’તિઆદિકેન જોતિના યુત્તતો જોતિ, આલોકભૂતોતિ વુત્તં હોતિ. કાયસુચરિતાદીહિ પુન સગ્ગુપ્પત્તિજોતિભાવૂપગમનતો જોતિપરાયણો. ઇમિના નયેન ઇતરેપિ દ્વે વેદિતબ્બા.

વેનકુલેતિ વિલીવકારકુલે. નેસાદકુલેતિ મિગલુદ્દકાદીનં કુલે. રથકારકુલેતિ ચમ્મકારકુલે. પુક્કુસકુલેતિ પુપ્ફછડ્ડકકુલે. કસિરવુત્તિકેતિ દુક્ખવુત્તિકે. દુબ્બણ્ણોતિ પંસુપિસાચકો વિય ઝામખાણુવણ્ણો. દુદ્દસિકોતિ વિજાતમાતુયાપિ અમનાપદસ્સનો. ઓકોટિમકોતિ લકુણ્ડકો. કાણોતિ એકચ્છિકાણો વા ઉભયચ્છિકાણો વા. કુણીતિ એકહત્થકુણી વા ઉભયહત્થકુણી વા. ખઞ્જોતિ એકપાદખઞ્જો વા ઉભયપાદખઞ્જો વા. પક્ખહતોતિ હતપક્ખો પીઠસપ્પી. પદીપેય્યસ્સાતિ તેલકપલ્લાદિનો દીપઉપકરણસ્સ. એવં ખો, ભિક્ખવેતિ એત્થ એકો પુગ્ગલો બહિદ્ધા આલોકં અદિસ્વા માતુ કુચ્છિમ્હિયેવ કાલં કત્વા અપાયેસુ નિબ્બત્તન્તો સકલમ્પિ કપ્પં સંસરતિ. સોપિ તમોતમપરાયણોવ. સો પન કુહકપુગ્ગલો ભવેય્ય. કુહકસ્સ હિ એવરૂપા નિપ્ફત્તિ હોતીતિ વુત્તં.

એત્થ ચ ‘‘નીચે કુલે’’તિઆદીહિ આગમનવિપત્તિ ચેવ પચ્ચુપ્પન્નપચ્ચયવિપત્તિ ચ દસ્સિતા. ‘‘દલિદ્દે’’તિઆદીહિ પવત્તપચ્ચયવિપત્તિ, ‘‘કસિરવુત્તિકે’’તિઆદીહિ આજીવુપાયવિપત્તિ, ‘‘દુબ્બણ્ણો’’તિઆદીહિ અત્તભાવવિપત્તિ, ‘‘બહ્વાબાધો’’તિઆદીહિ દુક્ખકારણસમાયોગો, ‘‘ન લાભી’’તિઆદીહિ સુખકારણવિપત્તિ ચેવ ઉપભોગવિપત્તિ ચ, ‘‘કાયેન દુચ્ચરિત’’ન્તિઆદીહિ તમપરાયણભાવસ્સ કારણસમાયોગો, ‘‘કાયસ્સ ભેદા’’તિઆદીહિ સમ્પરાયિકતમૂપગમો. સુક્કપક્ખો વુત્તપટિપક્ખનયેન વેદિતબ્બો.

૬. ઓણતોણતસુત્તવણ્ણના

૮૬. છટ્ઠે ઓણતોણતોતિ ઇદાનિ નીચકો આયતિમ્પિ નીચકો ભવિસ્સતિ. ઓણતુણ્ણતોતિ ઇદાનિ નીચો આયતિં ઉચ્ચો ભવિસ્સતિ. ઉણ્ણતોણતોતિ ઇદાનિ ઉચ્ચો આયતિં નીચો ભવિસ્સતિ. ઉણ્ણતુણ્ણતોતિ ઇદાનિ ઉચ્ચો આયતિમ્પિ ઉચ્ચો ભવિસ્સતિ. વિત્થારો પન નેસં પુરિમસુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બો.

૭. પુત્તસુત્તવણ્ણના

૮૭. સત્તમે સમણમચલોતિ સમણઅચલો, મકારો પદસન્ધિકરો, નિચ્ચલસમણોતિ અત્થો. ઇમિના સત્તવિધમ્પિ સેખં દસ્સેતિ. સો હિ સાસને મૂલજાતાય સદ્ધાય પતિટ્ઠિતત્તા અચલો નામ. સમણપુણ્ડરીકોતિ પુણ્ડરીકસદિસો સમણો. પુણ્ડરીકં નામ ઊનસતપત્તં સરોરુહં. ઇમિના સુક્ખવિપસ્સકખીણાસવં દસ્સેતિ. સો હિ ઝાનાભિઞ્ઞાનં અભાવેન અપરિપુણ્ણગુણત્તા સમણપુણ્ડરીકો નામ હોતિ. સમણપદુમોતિ પદુમસદિસો સમણો. પદુમં નામ પરિપુણ્ણસતપત્તં સરોરુહં. ઇમિના ઉભતોભાગવિમુત્તં ખીણાસવં દસ્સેતિ. સો હિ ઝાનાભિઞ્ઞાનં ભાવેન પરિપુણ્ણગુણત્તા સમણપદુમો નામ હોતિ. સમણેસુ સમણસુખુમાલોતિ સબ્બેસુપિ એતેસુ સમણેસુ સુખુમાલસમણો મુદુચિત્તસરીરો કાયિકચેતસિકદુક્ખરહિતો એકન્તસુખી. એતેન અત્તાનઞ્ચેવ અત્તસદિસે ચ દસ્સેતિ.

એવં માતિકં નિક્ખિપિત્વા ઇદાનિ પટિપાટિયા વિભજન્તો કથઞ્ચ, ભિક્ખવેતિઆદિમાહ. તત્થ સેખોતિ સત્તવિધોપિ સેખો. પાટિપદોતિ પટિપન્નકો. અનુત્તરં યોગક્ખેમં પત્થયમાનો વિહરતીતિ અરહત્તં પત્થયન્તો વિહરતિ. મુદ્ધાવસિત્તસ્સાતિ મુદ્ધનિ અવસિત્તસ્સ, કતાભિસેકસ્સાતિ અત્થો. આભિસેકોતિ અભિસેકં કાતું યુત્તો. અનભિસિત્તોતિ ન તાવ અભિસિત્તો. મચલપ્પત્તોતિ રઞ્ઞો ખત્તિયસ્સ મુદ્ધાવસિત્તસ્સ પુત્તભાવેન ચેવ પુત્તેસુ જેટ્ઠકભાવેન ચ ન તાવ અભિસિત્તભાવેન ચ અભિસેકપ્પત્તિઅત્થાય અચલપ્પત્તો નિચ્ચલપત્તો. મકારો નિપાતમત્તં. કાયેન ફુસિત્વાતિ નામકાયેન ફુસિત્વા.

યાચિતોવ બહુલં ચીવરં પરિભુઞ્જતીતિ ‘‘ઇદં, ભન્તે, પરિભુઞ્જથા’’તિ એવં દાયકેહિ યાચમાનેહેવ ઉપનીતં ચીવરં બહું પરિભુઞ્જતિ, કિઞ્ચિદેવ અયાચિતં, બાકુલત્થેરો વિય. પિણ્ડપાતં ખદિરવનમગ્ગે સીવલિત્થેરો વિય. સેનાસનં અટ્ઠકનાગરસુત્તે (મ. નિ. ૨.૧૭ આદયો; અ. નિ. ૧૧.૧૬ આદયો) આનન્દત્થેરો વિય. ગિલાનપચ્ચયં પિલિન્દવચ્છથેરો વિય. ત્યસ્સાતિ તે અસ્સ. મનાપેનેવાતિ મનં અલ્લીયનકેન. સમુદાચરન્તીતિ કત્તબ્બકિચ્ચાનિ કરોન્તિ પવત્તન્તિ વા. ઉપહારં ઉપહરન્તીતિ કાયિકચેતસિકઉપહારં ઉપહરન્તિ ઉપનીયન્તિ. સન્નિપાતિકાનીતિ તિણ્ણમ્પિ સન્નિપાતેન નિબ્બત્તાનિ. ઉતુપરિણામજાનીતિ ઉતુપરિણામતો અતિસીતઅતિઉણ્હઉતુતો જાતાનિ. વિસમપરિહારજાનીતિ અચ્ચાસનઅતિટ્ઠાનાદિકા વિસમપરિહારતો જાતાનિ. ઓપક્કમિકાનીતિ વધબન્ધનાદિઉપક્કમેન નિબ્બત્તાનિ. કમ્મવિપાકજાનીતિ વિનાપિ ઇમેહિ કારણેહિ કેવલં પુબ્બે કતકમ્મવિપાકવસેનેવ જાતાનિ. ચતુન્નં ઝાનાનન્તિ એત્થ ખીણાસવાનમ્પિ બુદ્ધાનમ્પિ કિરિયજ્ઝાનાનેવ અધિપ્પેતાનિ. સેસં ઉત્તાનત્થમેવાતિ.

૮. સંયોજનસુત્તવણ્ણના

૮૮. અટ્ઠમે સાસને લદ્ધપ્પતિટ્ઠત્તા સોતાપન્નોવ સમણમચલોતિ વુત્તો, નાતિબહુગુણત્તા ન બહુપત્તં વિય સરોરુહં સકદાગામી સમણપુણ્ડરીકોતિ, તતો બહુતરગુણત્તા સતપત્તં વિય સરોરુહં અનાગામી સમણપદુમોતિ, થદ્ધભાવકરાનં કિલેસાનં સબ્બસો સમુચ્છિન્નત્તા મુદુભાવપ્પત્તો ખીણાસવો સમણસુખુમાલોતિ.

૯. સમ્માદિટ્ઠિસુત્તવણ્ણના

૮૯. નવમે સમ્માદિટ્ઠિકોતિઆદીહિ અટ્ઠઙ્ગિકમગ્ગવસેન પઠમસુત્તે વિય સત્ત સેખા ગહિતા. દુતિયવારે દસઙ્ગિકમગ્ગવસેન વા અરહત્તફલઞાણઅરહત્તફલવિમુત્તીહિ સદ્ધિં, અટ્ઠઙ્ગિકમગ્ગવસેન વા સુક્ખવિપસ્સકખીણાસવો કથિતો, તતિયવારે ઉભતોભાગવિમુત્તો, ચતુત્થવારે તથાગતો ચ તથાગતસદિસખીણાસવો ચાતિ. ઇતિ ઇદં સુત્તં પઠમસુત્તે કથિતપુગ્ગલાનં વસેનેવ કથિતં, દેસનામત્તમેવ પનેત્થ નાનન્તિ.

૧૦. ખન્ધસુત્તવણ્ણના

૯૦. દસમે પઠમવારે અરહત્તત્થાય પયોગં અનારભિત્વા ઠિતો પમાદવિહારી સેખપુગ્ગલો કથિતો. દુતિયવારે અનુપ્પાદિતજ્ઝાનો આરદ્ધવિપસ્સકો અપ્પમાદવિહારી સેખપુગ્ગલો કથિતો. તતિયવારે આરદ્ધવિપસ્સકો અપ્પમાદવિહારી અટ્ઠવિમોક્ખલાભી સેખપુગ્ગલો કથિતો, ચતુત્થવારે પરમસુખુમાલખીણાસવોતિ.

મચલવગ્ગો ચતુત્થો.