(૧૧) ૧. સમ્બોધવગ્ગો

૧. પુબ્બેવસમ્બોધસુત્તવણ્ણના

૧૦૪. તતિયસ્સ પઠમે પુબ્બેવ સમ્બોધાતિ સમ્બોધિતો પુબ્બેવ, અરિયમગ્ગપ્પત્તિતો અપરભાગેયેવાતિ વુત્તં હોતિ. અનભિસમ્બુદ્ધસ્સાતિ અપ્પટિવિદ્ધચતુસચ્ચસ્સ. બોધિસત્તસ્સેવ સતોતિ બુજ્ઝનકસત્તસ્સેવ સતો, સમ્માસમ્બોધિં અધિગન્તું આરભન્તસ્સેવ સતો, સમ્બોધિયા વા સત્તસ્સેવ લગ્ગસ્સેવ સતો. દીપઙ્કરસ્સ હિ ભગવતો પાદમૂલે અટ્ઠધમ્મસમોધાનેન અભિનીહારસમિદ્ધિતો પભુતિ તથાગતો સમ્માસમ્બોધિં સત્તો લગ્ગો ‘‘પત્તબ્બા મયા એસા’’તિ તદધિગમાય પરક્કમં અમુઞ્ચન્તોયેવ આગતો, તસ્મા બોધિસત્તોતિ વુચ્ચતિ. કો નુ ખોતિ કતમો નુ ખો. લોકોતિ સઙ્ખારલોકો. અસ્સાદોતિ મધુરાકારો. આદીનવોતિ અનભિનન્દિતબ્બાકારો. તસ્સ મય્હન્તિ તસ્સ એવં બોધિસત્તસ્સેવ સતો મય્હં. છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનન્તિ નિબ્બાનં આગમ્મ આરબ્ભ પટિચ્ચ છન્દરાગો વિનયં ગચ્છતિ પહીયતિ, તસ્મા નિબ્બાનં ‘‘છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાન’’ન્તિ વુચ્ચતિ. ઇદં લોકનિસ્સરણન્તિ ઇદં નિબ્બાનં લોકતો નિસ્સટત્તા લોકનિસ્સરણન્તિ વુચ્ચતિ. યાવકીવન્તિ યત્તકં પમાણં કાલં. અબ્ભઞ્ઞાસિન્તિ અભિવિસિટ્ઠેન અરિયમગ્ગઞાણેન અઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનન્તિ દ્વીહિપિ પદેહિ પચ્ચવેક્ખણઞાણં વુત્તં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

૨. પઠમઅસ્સાદસુત્તવણ્ણના

૧૦૫. દુતિયે અસ્સાદપરિયેસનં અચરિન્તિ અસ્સાદપરિયેસનત્થાય અચરિં. કુતો પટ્ઠાયાતિ? સુમેધકાલતો પટ્ઠાય. પઞ્ઞાયાતિ સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય. સુદિટ્ઠોતિ સુપ્પટિવિદ્ધો. ઇમિના ઉપાયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. તતિયં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવ.

૪. સમણબ્રાહ્મણસુત્તવણ્ણના

૧૦૭. ચતુત્થે સામઞ્ઞત્થન્તિ ચતુબ્બિધં અરિયફલં. ઇતરં તસ્સેવ વેવચનં. સામઞ્ઞત્થેન વા ચત્તારો મગ્ગા, બ્રહ્મઞ્ઞત્થેન ચત્તારિ ફલાનિ. ઇમેસુ પન ચતૂસુપિ સુત્તેસુ ખન્ધલોકોવ કથિતો.

૫. રુણ્ણસુત્તવણ્ણના

૧૦૮. પઞ્ચમં અત્થુપ્પત્તિયા નિક્ખિત્તં. કતરાય અત્થુપ્પત્તિયા? છબ્બગ્ગિયાનં અનાચારે. તે કિર ગાયન્તા નચ્ચન્તા હસન્તા વિચરિંસુ. ભિક્ખૂ દસબલસ્સ આરોચયિંસુ. સત્થા તે પક્કોસાપેત્વા તેસં ઓવાદત્થાય ઇદં સુત્તં આરભિ. તત્થ રુણ્ણન્તિ રોદિતં. ઉમ્મત્તકન્તિ ઉમ્મત્તકકિરિયા. કોમારકન્તિ કુમારકેહિ કત્તબ્બકિચ્ચં. દન્તવિદંસકહસિતન્તિ દન્તે દસ્સેત્વા પાણિં પહરન્તાનં મહાસદ્દેન હસિતં. સેતુઘાતો ગીતેતિ ગીતે વો પચ્ચયઘાતો હોતુ, સહેતુકં ગીતં પજહથાતિ દીપેતિ. નચ્ચેપિ એસેવ નયો. અલન્તિ યુત્તં. ધમ્મપ્પમોદિતાનં સતન્તિ એત્થ ધમ્મો વુચ્ચતિ કારણં, કેનચિદેવ કારણેન પમુદિતાનં સન્તાનં. સિતં સિતમત્તાયાતિ તસ્મિં સિતકારણે સતિ યં સિતં કરોથ, તં વો સિતમત્તાય અગ્ગદન્તે દસ્સેત્વા પહટ્ઠાકારમત્તદસ્સનાયયેવ યુત્તન્તિ વુત્તં હોતિ.

૬. અતિત્તિસુત્તવણ્ણના

૧૦૯. છટ્ઠે સોપ્પસ્સાતિ નિદ્દાય. પટિસેવનાય નત્થિ તિત્તીતિ યથા યથા પટિસેવતિ, તથા તથા રુચ્ચતિયેવાતિ તિત્તિ નામ નત્થિ. સેસપદદ્વયેપિ એસેવ નયો. સચે હિ મહાસમુદ્દે ઉદકં સુરા ભવેય્ય, સુરાસોણ્ડો ચ મચ્છો હુત્વા નિબ્બત્તેય્ય, તસ્સ તત્થ ચરન્તસ્સપિ સયન્તસ્સપિ તિત્તિ નામ ન ભવેય્ય. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથિતં.

૭. અરક્ખિતસુત્તવણ્ણના

૧૧૦. સત્તમે અવસ્સુતં હોતીતિ તિન્તં હોતિ. ન ભદ્દકં મરણં હોતીતિ અપાયે પટિસન્ધિપચ્ચયતાય ન લદ્ધકં હોતિ. કાલકિરિયાતિ તસ્સેવ વેવચનં. સુક્કપક્ખે સગ્ગે પટિસન્ધિપચ્ચયતાય ભદ્દકં હોતિ લદ્ધકં. તં પન એકન્તેન સોતાપન્નાદીનં તિણ્ણં અરિયસાવકાનંયેવ વટ્ટતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

૮. બ્યાપન્નસુત્તવણ્ણના

૧૧૧. અટ્ઠમે બ્યાપન્નન્તિ પકતિભાવં જહિત્વા ઠિતં. સેસં પુરિમસુત્તે વુત્તનયમેવ.

૯. પઠમનિદાનસુત્તવણ્ણના

૧૧૨. નવમે નિદાનાનીતિ કારણાનિ. કમ્માનં સમુદયાયાતિ વટ્ટગામિકમ્માનં પિણ્ડકરણત્થાય. લોભપકતન્તિ લોભેન પકતં. સાવજ્જન્તિ સદોસં. તં કમ્મં કમ્મસમુદયાય સંવત્તતીતિ તં કમ્મં અઞ્ઞેસમ્પિ વટ્ટગામિકમ્માનં સમુદયાય પિણ્ડકરણત્થાય સંવત્તતિ. ન તં કમ્મં કમ્મનિરોધાયાતિ તં પન કમ્મં વટ્ટગામિકમ્માનં નિરોધત્થાય ન સંવત્તતિ. સુક્કપક્ખે કમ્માનં સમુદયાયાતિ વિવટ્ટગામિકમ્માનં સમુદયત્થાય. ઇમિના નયેન સબ્બં અત્થતો વેદિતબ્બં.

૧૦. દુતિયનિદાનસુત્તવણ્ણના

૧૧૩. દસમે કમ્માનન્તિ વટ્ટગામિકમ્માનમેવ. છન્દરાગટ્ઠાનિયેતિ છન્દરાગસ્સ કારણભૂતે. આરબ્ભાતિ આગમ્મ સન્ધાય પટિચ્ચ. છન્દોતિ તણ્હાછન્દો. યો ચેતસો સારાગોતિ યો ચિત્તસ્સ રાગો રજ્જના રજ્જિતત્તં, એતમહં સંયોજનં વદામિ, બન્ધનં વદામીતિ અત્થો. સુક્કપક્ખે કમ્માનન્તિ વિવટ્ટગામિકમ્માનં. તદભિનિવત્તેતીતિ તં અભિનિવત્તેતિ. યદા વા તેન વિપાકો ઞાતો હોતિ વિદિતો, તદા તે ચેવ ધમ્મે તઞ્ચ વિપાકં અભિનિવત્તેતિ. ઇમિના ચ પદેન વિપસ્સના કથિતા, તદભિનિવત્તેત્વાતિ ઇમિના મગ્ગો. ચેતસા અભિનિવિજ્ઝિત્વાતિ ઇમિના ચ મગ્ગોવ. પઞ્ઞાય અતિવિજ્ઝ પસ્સતીતિ સહ વિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય નિબ્બિજ્ઝિત્વા પસ્સતિ. એવં સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. ઇમસ્મિં પન સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતન્તિ.

સમ્બોધવગ્ગો પઠમો.