૩. તતિયપણ્ણાસકં

(૧૧) ૧. સમ્બોધવગ્ગો

૧. પુબ્બેવસમ્બોધસુત્તવણ્ણના

૧૦૪. તતિયસ્સ પઠમે પુબ્બેવ સમ્બોધાતિ સમ્બોધિતો પુબ્બેવ, અરિયમગ્ગપ્પત્તિતો અપરભાગેયેવાતિ વુત્તં હોતિ. અનભિસમ્બુદ્ધસ્સાતિ અપ્પટિવિદ્ધચતુસચ્ચસ્સ. બોધિસત્તસ્સેવ સતોતિ બુજ્ઝનકસત્તસ્સેવ સતો, સમ્માસમ્બોધિં અધિગન્તું આરભન્તસ્સેવ સતો, સમ્બોધિયા વા સત્તસ્સેવ લગ્ગસ્સેવ સતો. દીપઙ્કરસ્સ હિ ભગવતો પાદમૂલે અટ્ઠધમ્મસમોધાનેન અભિનીહારસમિદ્ધિતો પભુતિ તથાગતો સમ્માસમ્બોધિં સત્તો લગ્ગો ‘‘પત્તબ્બા મયા એસા’’તિ તદધિગમાય પરક્કમં અમુઞ્ચન્તોયેવ આગતો, તસ્મા બોધિસત્તોતિ વુચ્ચતિ. કો નુ ખોતિ કતમો નુ ખો. લોકોતિ સઙ્ખારલોકો. અસ્સાદોતિ મધુરાકારો. આદીનવોતિ અનભિનન્દિતબ્બાકારો. તસ્સ મય્હન્તિ તસ્સ એવં બોધિસત્તસ્સેવ સતો મય્હં. છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાનન્તિ નિબ્બાનં આગમ્મ આરબ્ભ પટિચ્ચ છન્દરાગો વિનયં ગચ્છતિ પહીયતિ, તસ્મા નિબ્બાનં ‘‘છન્દરાગવિનયો છન્દરાગપ્પહાન’’ન્તિ વુચ્ચતિ. ઇદં લોકનિસ્સરણન્તિ ઇદં નિબ્બાનં લોકતો નિસ્સટત્તા લોકનિસ્સરણન્તિ વુચ્ચતિ. યાવકીવન્તિ યત્તકં પમાણં કાલં. અબ્ભઞ્ઞાસિન્તિ અભિવિસિટ્ઠેન અરિયમગ્ગઞાણેન અઞ્ઞાસિં. ઞાણઞ્ચ પન મે દસ્સનન્તિ દ્વીહિપિ પદેહિ પચ્ચવેક્ખણઞાણં વુત્તં. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

૨. પઠમઅસ્સાદસુત્તવણ્ણના

૧૦૫. દુતિયે અસ્સાદપરિયેસનં અચરિન્તિ અસ્સાદપરિયેસનત્થાય અચરિં. કુતો પટ્ઠાયાતિ? સુમેધકાલતો પટ્ઠાય. પઞ્ઞાયાતિ સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય. સુદિટ્ઠોતિ સુપ્પટિવિદ્ધો. ઇમિના ઉપાયેન સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. તતિયં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવ.

૪. સમણબ્રાહ્મણસુત્તવણ્ણના

૧૦૭. ચતુત્થે સામઞ્ઞત્થન્તિ ચતુબ્બિધં અરિયફલં. ઇતરં તસ્સેવ વેવચનં. સામઞ્ઞત્થેન વા ચત્તારો મગ્ગા, બ્રહ્મઞ્ઞત્થેન ચત્તારિ ફલાનિ. ઇમેસુ પન ચતૂસુપિ સુત્તેસુ ખન્ધલોકોવ કથિતો.

૫. રુણ્ણસુત્તવણ્ણના

૧૦૮. પઞ્ચમં અત્થુપ્પત્તિયા નિક્ખિત્તં. કતરાય અત્થુપ્પત્તિયા? છબ્બગ્ગિયાનં અનાચારે. તે કિર ગાયન્તા નચ્ચન્તા હસન્તા વિચરિંસુ. ભિક્ખૂ દસબલસ્સ આરોચયિંસુ. સત્થા તે પક્કોસાપેત્વા તેસં ઓવાદત્થાય ઇદં સુત્તં આરભિ. તત્થ રુણ્ણન્તિ રોદિતં. ઉમ્મત્તકન્તિ ઉમ્મત્તકકિરિયા. કોમારકન્તિ કુમારકેહિ કત્તબ્બકિચ્ચં. દન્તવિદંસકહસિતન્તિ દન્તે દસ્સેત્વા પાણિં પહરન્તાનં મહાસદ્દેન હસિતં. સેતુઘાતો ગીતેતિ ગીતે વો પચ્ચયઘાતો હોતુ, સહેતુકં ગીતં પજહથાતિ દીપેતિ. નચ્ચેપિ એસેવ નયો. અલન્તિ યુત્તં. ધમ્મપ્પમોદિતાનં સતન્તિ એત્થ ધમ્મો વુચ્ચતિ કારણં, કેનચિદેવ કારણેન પમુદિતાનં સન્તાનં. સિતં સિતમત્તાયાતિ તસ્મિં સિતકારણે સતિ યં સિતં કરોથ, તં વો સિતમત્તાય અગ્ગદન્તે દસ્સેત્વા પહટ્ઠાકારમત્તદસ્સનાયયેવ યુત્તન્તિ વુત્તં હોતિ.

૬. અતિત્તિસુત્તવણ્ણના

૧૦૯. છટ્ઠે સોપ્પસ્સાતિ નિદ્દાય. પટિસેવનાય નત્થિ તિત્તીતિ યથા યથા પટિસેવતિ, તથા તથા રુચ્ચતિયેવાતિ તિત્તિ નામ નત્થિ. સેસપદદ્વયેપિ એસેવ નયો. સચે હિ મહાસમુદ્દે ઉદકં સુરા ભવેય્ય, સુરાસોણ્ડો ચ મચ્છો હુત્વા નિબ્બત્તેય્ય, તસ્સ તત્થ ચરન્તસ્સપિ સયન્તસ્સપિ તિત્તિ નામ ન ભવેય્ય. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથિતં.

૭. અરક્ખિતસુત્તવણ્ણના

૧૧૦. સત્તમે અવસ્સુતં હોતીતિ તિન્તં હોતિ. ન ભદ્દકં મરણં હોતીતિ અપાયે પટિસન્ધિપચ્ચયતાય ન લદ્ધકં હોતિ. કાલકિરિયાતિ તસ્સેવ વેવચનં. સુક્કપક્ખે સગ્ગે પટિસન્ધિપચ્ચયતાય ભદ્દકં હોતિ લદ્ધકં. તં પન એકન્તેન સોતાપન્નાદીનં તિણ્ણં અરિયસાવકાનંયેવ વટ્ટતિ. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

૮. બ્યાપન્નસુત્તવણ્ણના

૧૧૧. અટ્ઠમે બ્યાપન્નન્તિ પકતિભાવં જહિત્વા ઠિતં. સેસં પુરિમસુત્તે વુત્તનયમેવ.

૯. પઠમનિદાનસુત્તવણ્ણના

૧૧૨. નવમે નિદાનાનીતિ કારણાનિ. કમ્માનં સમુદયાયાતિ વટ્ટગામિકમ્માનં પિણ્ડકરણત્થાય. લોભપકતન્તિ લોભેન પકતં. સાવજ્જન્તિ સદોસં. તં કમ્મં કમ્મસમુદયાય સંવત્તતીતિ તં કમ્મં અઞ્ઞેસમ્પિ વટ્ટગામિકમ્માનં સમુદયાય પિણ્ડકરણત્થાય સંવત્તતિ. ન તં કમ્મં કમ્મનિરોધાયાતિ તં પન કમ્મં વટ્ટગામિકમ્માનં નિરોધત્થાય ન સંવત્તતિ. સુક્કપક્ખે કમ્માનં સમુદયાયાતિ વિવટ્ટગામિકમ્માનં સમુદયત્થાય. ઇમિના નયેન સબ્બં અત્થતો વેદિતબ્બં.

૧૦. દુતિયનિદાનસુત્તવણ્ણના

૧૧૩. દસમે કમ્માનન્તિ વટ્ટગામિકમ્માનમેવ. છન્દરાગટ્ઠાનિયેતિ છન્દરાગસ્સ કારણભૂતે. આરબ્ભાતિ આગમ્મ સન્ધાય પટિચ્ચ. છન્દોતિ તણ્હાછન્દો. યો ચેતસો સારાગોતિ યો ચિત્તસ્સ રાગો રજ્જના રજ્જિતત્તં, એતમહં સંયોજનં વદામિ, બન્ધનં વદામીતિ અત્થો. સુક્કપક્ખે કમ્માનન્તિ વિવટ્ટગામિકમ્માનં. તદભિનિવત્તેતીતિ તં અભિનિવત્તેતિ. યદા વા તેન વિપાકો ઞાતો હોતિ વિદિતો, તદા તે ચેવ ધમ્મે તઞ્ચ વિપાકં અભિનિવત્તેતિ. ઇમિના ચ પદેન વિપસ્સના કથિતા, તદભિનિવત્તેત્વાતિ ઇમિના મગ્ગો. ચેતસા અભિનિવિજ્ઝિત્વાતિ ઇમિના ચ મગ્ગોવ. પઞ્ઞાય અતિવિજ્ઝ પસ્સતીતિ સહ વિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય નિબ્બિજ્ઝિત્વા પસ્સતિ. એવં સબ્બત્થ અત્થો વેદિતબ્બો. ઇમસ્મિં પન સુત્તે વટ્ટવિવટ્ટં કથિતન્તિ.

સમ્બોધવગ્ગો પઠમો.

(૧૨) ૨. આપાયિકવગ્ગો

૧. આપાયિકસુત્તવણ્ણના

૧૧૪. દુતિયસ્સ પઠમે અપાયં ગચ્છિસ્સન્તીતિ આપાયિકા. નિરયં ગચ્છિસ્સન્તીતિ નેરયિકા. ઇદમપ્પહાયાતિ ઇદં બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞતાદિં પાપધમ્મત્તયં અવિજહિત્વા. બ્રહ્મચારિપટિઞ્ઞોતિ બ્રહ્મચારિપટિરૂપકો, તેસં વા આકપ્પં અવિજહનેન ‘‘અહમ્પિ બ્રહ્મચારી’’તિ એવંપટિઞ્ઞો. અનુદ્ધંસેતીતિ અક્કોસતિ પરિભાસતિ ચોદેતિ. નત્થિ કામેસુ દોસોતિ કિલેસકામેન વત્થુકામે સેવન્તસ્સ નત્થિ દોસો. પાતબ્યતન્તિ પિવિતબ્બતં પરિભુઞ્જિતબ્બતં નિરાસઙ્કેન ચિત્તેન પિપાસિતસ્સ પાનીયપિવનસદિસં પરિભુઞ્જિતબ્બતં. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથિતં.

૨. દુલ્લભસુત્તવણ્ણના

૧૧૫. દુતિયે કતઞ્ઞૂ કતવેદીતિ ‘‘ઇમિના મય્હં કત’’ન્તિ તેન કતકમ્મં ઞત્વા વિદિતં પાકટં કત્વા પટિકરણકપુગ્ગલો.

૩. અપ્પમેય્યસુત્તવણ્ણના

૧૧૬. તતિયે સુખેન મેતબ્બોતિ સુપ્પમેય્યો. દુક્ખેન મેતબ્બોતિ દુપ્પમેય્યો. પમેતું ન સક્કોતીતિ અપ્પમેય્યો. ઉન્નળોતિ ઉગ્ગતનળો, તુચ્છમાનં ઉક્ખિપિત્વા ઠિતોતિ અત્થો. ચપલોતિ પત્તમણ્ડનાદિના ચાપલ્લેન સમન્નાગતો. મુખરોતિ મુખખરો. વિકિણ્ણવાચોતિ અસઞ્ઞતવચનો. અસમાહિતોતિ ચિત્તેકગ્ગતારહિતો. વિબ્ભન્તચિત્તોતિ ભન્તચિત્તો ભન્તગાવિભન્તમિગસપ્પટિભાગો. પાકતિન્દ્રિયોતિ વિવટિન્દ્રિયો. સેસમેત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

૪. આનેઞ્જસુત્તવણ્ણના

૧૧૭. ચતુત્થે તદસ્સાદેતીતિ તં ઝાનં અસ્સાદેતિ. તં નિકામેતીતિ તદેવ પત્થેતિ. તેન ચ વિત્તિં આપજ્જતીતિ તેન ઝાનેન તુટ્ઠિં આપજ્જતિ. તત્ર ઠિતોતિ તસ્મિં ઝાને ઠિતો. તદધિમુત્તોતિ તત્થેવ અધિમુત્તો. તબ્બહુલવિહારીતિ તેન બહુલં વિહરન્તો. સહબ્યતં ઉપપજ્જતીતિ સહભાવં ઉપપજ્જતિ, તસ્મિં દેવલોકે નિબ્બત્તતીતિ અત્થો. નિરયમ્પિ ગચ્છતીતિઆદિ નિરયાદીહિ અવિપ્પમુત્તત્તા અપરપરિયાયવસેન તત્થ ગમનં સન્ધાય વુત્તં. ન હિ તસ્સ ઉપચારજ્ઝાનતો બલવતરં અકુસલં અત્થિ, યેન અનન્તરં અપાયે નિબ્બત્તેય્ય. ભગવતો પન સાવકોતિ સોતાપન્નસકદાગામિઅનાગામીનં અઞ્ઞતરો. તસ્મિંયેવ ભવેતિ તત્થેવ અરૂપભવે. પરિનિબ્બાયતીતિ અપ્પચ્ચયપરિનિબ્બાનેન પરિનિબ્બાયતિ. અધિપ્પયાસોતિ અધિકપ્પયોગો. સેસમેત્થ વુત્તનયેનેવ વેદિતબ્બં. ઇમસ્મિં પન સુત્તે પુથુજ્જનસ્સ ઉપપત્તિજ્ઝાનં કથિતં, અરિયસાવકસ્સ તદેવ ઉપપત્તિજ્ઝાનઞ્ચ વિપસ્સનાપાદકજ્ઝાનઞ્ચ કથિતં.

૫. વિપત્તિસમ્પદાસુત્તવણ્ણના

૧૧૮. પઞ્ચમે સીલવિપત્તીતિ સીલસ્સ વિપન્નાકારો. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. નત્થિ દિન્નન્તિ દિન્નસ્સ ફલાભાવં સન્ધાય વદતિ. યિટ્ઠં વુચ્ચતિ મહાયોગો. હુતન્તિ પહેણકસક્કારો અધિપ્પેતો. તમ્પિ ઉભયં ફલાભાવમેવ સન્ધાય પટિક્ખિપતિ. સુકતદુક્કટાનન્તિ સુકતદુક્કતાનં, કુસલાકુસલાનન્તિ અત્થો. ફલં વિપાકોતિ યં ફલન્તિ વા વિપાકોતિ વા વુચ્ચતિ, તં નત્થીતિ વદતિ. નત્થિ અયં લોકોતિ પરલોકે ઠિતસ્સ અયં લોકો નત્થિ, નત્થિ પરો લોકોતિ ઇધ લોકે ઠિતસ્સાપિ પરલોકો નત્થિ, સબ્બે તત્થ તત્થેવ ઉચ્છિજ્જન્તીતિ દસ્સેતિ. નત્થિ માતા નત્થિ પિતાતિ તેસુ સમ્માપટિપત્તિમિચ્છાપટિપત્તીનં ફલાભાવવસેન વદતિ. નત્થિ સત્તા ઓપપાતિકાતિ ચવિત્વા ઉપ્પજ્જનકસત્તા નામ નત્થીતિ વદતિ. સમ્પદાતિ પારિપૂરિયો. સીલસમ્પદાતિ સીલસ્સ પરિપુણ્ણઅવેકલ્લભાવો. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. અત્થિ દિન્નન્તિઆદિ વુત્તપટિપક્ખનયેન ગહેતબ્બં.

૬. અપણ્ણકસુત્તવણ્ણના

૧૧૯. છટ્ઠે અપણ્ણકો મણીતિ છહિ તલેહિ સમન્નાગતો પાસકો. સુગતિં સગ્ગન્તિ ચાતુમહારાજિકાદીસુ અઞ્ઞતરં સગ્ગં લોકં. ઇમસ્મિં સુત્તે સીલઞ્ચ સમ્માદિટ્ઠિ ચાતિ ઉભયમ્પિ મિસ્સકં કથિતં. સત્તમં ઉત્તાનમેવ.

૮. પઠમસોચેય્યસુત્તવણ્ણના

૧૨૧. અટ્ઠમે સોચેય્યાનીતિ સુચિભાવા. કાયસોચેય્યન્તિ કાયદ્વારે સુચિભાવો. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. ઇમેસુ પન પટિપાટિયા ચતૂસુ સુત્તેસુ અગારિકપટિપદા કથિતા. સોતાપન્નસકદાગામીનમ્પિ વટ્ટતિ.

૯. દુતિયસોચેય્યસુત્તવણ્ણના

૧૨૨. નવમે અજ્ઝત્તન્તિ નિયકજ્ઝત્તં. કામચ્છન્દન્તિ કામચ્છન્દનીવરણં. બ્યાપાદાદીસુપિ એસેવ નયો. સેસમેત્થ હેટ્ઠા વુત્તનયમેવ. ગાથાય પન કાયસુચિન્તિ કાયદ્વારે સુચિં, કાયેન વા સુચિં. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. નિન્હાતપાપકન્તિ સબ્બે પાપે નિન્હાપેત્વા ધોવિત્વા ઠિતં. ઇમિના સુત્તેનપિ ગાથાયપિ ખીણાસવોવ કથિતોતિ.

૧૦. મોનેય્યસુત્તવણ્ણના

૧૨૩. દસમે મોનેય્યાનીતિ મુનિભાવા. કાયમોનેય્યન્તિ કાયદ્વારે મુનિભાવો સાધુભાવો પણ્ડિતભાવો. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. ઇદં વુચ્ચતિ, ભિક્ખવે, કાયમોનેય્યન્તિ ઇદં તિવિધકાયદુચ્ચરિતપ્પહાનં કાયમોનેય્યં નામ. અપિચ તિવિધં કાયસુચરિતમ્પિ કાયમોનેય્યં, તથા કાયારમ્મણં ઞાણં કાયમોનેય્યં, કાયપરિઞ્ઞા કાયમોનેય્યં, પરિઞ્ઞાસહગતો મગ્ગો કાયમોનેય્યં, કાયે છન્દરાગસ્સ પહાનં કાયમોનેય્યં, કાયસઙ્ખારનિરોધો ચતુત્થજ્ઝાનસમાપત્તિ કાયમોનેય્યં. વચીમોનેય્યેપિ એસેવ નયો.

અયં પનેત્થ વિસેસો – યથા ઇધ ચતુત્થજ્ઝાનસમાપત્તિ, એવં તત્થ વચીસઙ્ખારનિરોધો દુતિયજ્ઝાનસમાપત્તિ વચીમોનેય્યન્તિ વેદિતબ્બા. મનોમોનેય્યમ્પિ ઇમિનાવ નયેન અત્થં ઞત્વા ચિત્તસઙ્ખારનિરોધો સઞ્ઞાવેદયિતનિરોધસમાપત્તિ મનોમોનેય્યન્તિ વેદિતબ્બા. કાયમુનિન્તિ કાયદ્વારે મુનિં ઉત્તમં પરિસુદ્ધં, કાયેન વા મુનિં. સેસદ્વયેપિ એસેવ નયો. સબ્બપ્પહાયિનન્તિ ખીણાસવં. ખીણાસવો હિ સબ્બપ્પહાયી નામાતિ.

આપાયિકવગ્ગો દુતિયો.

(૧૩) ૩. કુસિનારવગ્ગો

૧. કુસિનારસુત્તવણ્ણના

૧૨૪. તતિયસ્સ પઠમે કુસિનારાયન્તિ એવંનામકે નગરે. બલિહરણે વનસણ્ડેતિ એવંનામકે વનસણ્ડે. તત્થ કિર ભૂતબલિકરણત્થં બલિં હરન્તિ, તસ્મા બલિહરણન્તિ વુચ્ચતિ. આકઙ્ખમાનોતિ ઇચ્છમાનો. સહત્થાતિ સહત્થેન. સમ્પવારેતીતિ અલં અલન્તિ વાચાય ચેવ હત્થવિકારેન ચ પટિક્ખિપાપેતિ. સાધુ વત માયન્તિ સાધુ વત મં અયં. ગથિતોતિ તણ્હાગેધેન ગથિતો. મુચ્છિતોતિ તણ્હામુચ્છનાયયેવ મુચ્છિતો. અજ્ઝોપન્નોતિ તણ્હાય ગિલિત્વા પરિનિટ્ઠપેત્વા પવત્તો. અનિસ્સરણપઞ્ઞોતિ છન્દરાગં પહાય સંકડ્ઢિત્વા પરિભુઞ્જન્તો નિસ્સરણપઞ્ઞો નામ હોતિ, અયં ન તાદિસો, સચ્છન્દરાગો પરિભુઞ્જતીતિ અનિસ્સરણપઞ્ઞો. સુક્કપક્ખો વુત્તવિપરિયાયેન વેદિતબ્બો. નેક્ખમ્મવિતક્કાદયો પનેત્થ મિસ્સકા કથિતાતિ વેદિતબ્બા.

૨. ભણ્ડનસુત્તવણ્ણના

૧૨૫. દુતિયે પજહિંસૂતિ પજહન્તિ. બહુલમકંસૂતિ પુનપ્પુનં કરોન્તિ. ઇધાપિ તયો વિતક્કા મિસ્સકાવ કથિતા.

૩. ગોતમકચેતિયસુત્તવણ્ણના

૧૨૬. તતિયે ગોતમકે ચેતિયેતિ ગોતમકયક્ખસ્સ ભવને. તથાગતો હિ પઠમબોધિયં વીસતિ વસ્સાનિ કદાચિ ચાપાલે ચેતિયે, કદાચિ સારન્દદે, કદાચિ બહુપુત્તે, કદાચિ ગોતમકેતિ એવં યેભુય્યેન દેવકુલેસુયેવ વિહાસિ. ઇમસ્મિં પન કાલે વેસાલિં ઉપનિસ્સાય ગોતમકસ્સ યક્ખસ્સ ભવનટ્ઠાને વિહાસિ. તેન વુત્તં – ‘‘ગોતમકે ચેતિયે’’તિ. એતદવોચાતિ એતં ‘‘અભિઞ્ઞાયાહ’’ન્તિઆદિકં સુત્તં અવોચ.

ઇદઞ્ચ ભગવતા સુત્તં અત્થુપ્પત્તિયં વુત્તન્તિ વેદિતબ્બં. કતરઅત્થુપ્પત્તિયન્તિ? મૂલપરિયાયઅત્થુપ્પત્તિયં (મ. નિ. ૧.૧ આદયો). સમ્બહુલા કિર બ્રાહ્મણપબ્બજિતા અત્તના ઉગ્ગહિતબુદ્ધવચનં નિસ્સાય જાનનમદં ઉપ્પાદેત્વા ધમ્મસ્સવનગ્ગં ન ગચ્છન્તિ – ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો કથેન્તો અમ્હેહિ ઞાતમેવ કથેસ્સતિ, નો અઞ્ઞાત’’ન્તિ. ભિક્ખૂ તથાગતસ્સ આરોચેસું. સત્થા તે ભિક્ખૂ પક્કોસાપેત્વા મુખપટિઞ્ઞં ગહેત્વા મૂલપરિયાયં દેસેસિ. તે ભિક્ખૂ દેસનાય નેવ આગતટ્ઠાનં, ન ગતટ્ઠાનં અદ્દસંસુ. અપસ્સન્તા ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો ‘મય્હં કથા નિય્યાતી’તિ મુખસમ્પત્તમેવ કથેતી’’તિ ચિન્તયિંસુ. સત્થા તેસં મનં જાનિત્વા ઇમં સુત્તન્તં આરભિ.

તત્થ અભિઞ્ઞાયાતિ ‘‘ઇમે પઞ્ચક્ખન્ધા, દ્વાદસાયતનાનિ, અટ્ઠારસ ધાતુયો, બાવીસતિન્દ્રિયાનિ, ચત્તારિ સચ્ચાનિ, નવ હેતૂ, સત્ત ફસ્સા, સત્ત વેદના, સત્ત ચેતના, સત્ત સઞ્ઞા, સત્ત ચિત્તાની’’તિ જાનિત્વા પટિવિજ્ઝિત્વા પચ્ચક્ખં કત્વા, તથા – ‘‘ઇમે ચત્તારો સતિપટ્ઠાના’’તિઆદિના નયેન તે તે ધમ્મે જાનિત્વા પટિવિજ્ઝિત્વા પચ્ચક્ખમેવ કત્વાતિ અત્થો. સનિદાનન્તિ સપ્પચ્ચયમેવ કત્વા કથેમિ, નો અપ્પચ્ચયં. સપ્પાટિહારિયન્તિ પચ્ચનીકપટિહરણેન સપ્પાટિહારિયમેવ કત્વા કથેમિ, નો અપ્પાટિહારિયં. અલઞ્ચ પન વોતિ યુત્તઞ્ચ પન તુમ્હાકં. તુટ્ઠિયાતિ ‘‘સમ્માસમ્બુદ્ધો ભગવા, સ્વાક્ખાતો ધમ્મો, સુપ્પટિપન્નો સઙ્ઘો’’તિ તીણિ રતનાનિ ગુણતો અનુસ્સરન્તાનં તુમ્હાકં યુત્તમેવ તુટ્ઠિં કાતુન્તિ અત્થો. સેસપદદ્વયેપિ એસેવ નયો.

અકમ્પિત્થાતિ છહિ આકારેહિ અકમ્પિત્થ. એવરૂપો હિ પથવિકમ્પો બોધિમણ્ડેપિ અહોસિ. બોધિસત્તે કિર દક્ખિણદિસાભાગેન બોધિમણ્ડં અભિરુળ્હે દક્ખિણદિસાભાગો હેટ્ઠા અવીચિં પાપુણન્તો વિય અહોસિ, ઉત્તરભાગો ઉગ્ગન્ત્વા ભવગ્ગં અભિહનન્તો વિય. પચ્છિમદિસં ગતે પચ્છિમભાગો હેટ્ઠા અવીચિં પાપુણન્તો વિય અહોસિ, પાચીનભાગો ઉગ્ગન્ત્વા ભવગ્ગં અભિહનન્તો વિય. ઉત્તરદિસં ગતે ઉત્તરદિસાભાગો હેટ્ઠા અવીચિં પાપુણન્તો વિય, દક્ખિણદિસાભાગો ઉગ્ગન્ત્વા ભવગ્ગં અભિહનન્તો વિય. પાચીનદિસં ગતે પાચીનદિસાભાગો હેટ્ઠા અવીચિં પાપુણન્તો વિય, પચ્છિમભાગો ઉગ્ગન્ત્વા ભવગ્ગં અભિહનન્તો વિય. બોધિરુક્ખોપિ સકિં હેટ્ઠા અવીચિં પાપુણન્તો વિય, સકિં ઉગ્ગન્ત્વા ભવગ્ગં અભિહનન્તો વિય. તસ્મિમ્પિ દિવસે એવં છહિ આકારેહિ ચક્કવાળસહસ્સી મહાપથવી અકમ્પિત્થ.

૪. ભરણ્ડુકાલામસુત્તવણ્ણના

૧૨૭. ચતુત્થે કેવલકપ્પન્તિ સકલકપ્પં. અન્વાહિણ્ડન્તોતિ વિચરન્તો. નાદ્દસાતિ કિં કારણા ન અદ્દસ? અયં કિર ભરણ્ડુ કાલામો સક્યાનં અગ્ગપિણ્ડં ખાદન્તો વિચરતિ. તસ્સ વસનટ્ઠાનં સમ્પત્તકાલે એકા ધમ્મદેસના સમુટ્ઠહિસ્સતીતિ ઞત્વા ભગવા એવં અધિટ્ઠાસિ, યથા અઞ્ઞો આવસથો ન પઞ્ઞાયિત્થ. તસ્મા ન અદ્દસ. પુરાણસબ્રહ્મચારીતિ પોરાણકો સબ્રહ્મચારી. સો કિર આળારકાલામકાલે તસ્મિંયેવ અસ્સમે અહોસિ, તં સન્ધાયેવમાહ. સન્થરં પઞ્ઞાપેહીતિ સન્થરિતબ્બં સન્થરાહીતિ અત્થો. સન્થરં પઞ્ઞાપેત્વાતિ કપ્પિયમઞ્ચકે પચ્ચત્થરણં પઞ્ઞાપેત્વા. કામાનં પરિઞ્ઞં પઞ્ઞાપેતીતિ એત્થ પરિઞ્ઞા નામ સમતિક્કમો, તસ્મા કામાનં સમતિક્કમં પઠમજ્ઝાનં પઞ્ઞાપેતિ. ન રૂપાનં પરિઞ્ઞન્તિ રૂપાનં સમતિક્કમભૂતં અરૂપાવચરસમાપત્તિં ન પઞ્ઞાપેતિ. ન વેદનાનં પરિઞ્ઞન્તિ વેદનાનં સમતિક્કમં નિબ્બાનં ન પઞ્ઞાપેતિ. નિટ્ઠાતિ ગતિ નિપ્ફત્તિ. ઉદાહુ પુથૂતિ ઉદાહુ નાના.

૫. હત્થકસુત્તવણ્ણના

૧૨૮. પઞ્ચમે અભિક્કન્તાય રત્તિયાતિ એત્થ અભિક્કન્તસદ્દો ખયસુન્દરાભિરૂપઅબ્ભનુમોદનાદીસુ દિસ્સતિ. તત્થ ‘‘અભિક્કન્તા, ભન્તે, રત્તિ, નિક્ખન્તો પઠમો યામો, ચિરનિસિન્નો ભિક્ખુસઙ્ઘો, ઉદ્દિસતુ, ભન્તે, ભગવા ભિક્ખૂનં પાતિમોક્ખ’’ન્તિ એવમાદીસુ ખયે દિસ્સતિ. ‘‘અયં ઇમેસં ચતુન્નં પુગ્ગલાનં અભિક્કન્તતરો ચ પણીતતરો ચા’’તિ એવમાદીસુ (અ. નિ. ૪.૧૦૦) સુન્દરે.

‘‘કો મે વન્દતિ પાદાનિ, ઇદ્ધિયા યસસા જલં;

અભિક્કન્તેન વણ્ણેન, સબ્બા ઓભાસયં દિસા’’તિ. (વિ. વ. ૮૫૭) –

એવમાદીસુ અભિરૂપે. ‘‘અભિક્કન્તં, ભો ગોતમા’’તિ એવમાદીસુ (પારા. ૧૫) અબ્ભનુમોદને. ઇધ પન સુન્દરે. તેન અભિક્કન્તાય રત્તિયાતિ ઇટ્ઠાય કન્તાય મનાપાય રત્તિયાતિ વુત્તં હોતિ. અભિક્કન્તવણ્ણાતિ ઇધ અભિક્કન્તસદ્દો અભિરૂપે, વણ્ણસદ્દો પન છવિથુતિકુલવગ્ગકારણસણ્ઠાનપમાણરૂપાયતનાદીસુ દિસ્સતિ. તત્થ ‘‘સુવણ્ણવણ્ણોસિ ભગવા’’તિ એવમાદીસુ (મ. નિ. ૨.૩૯૯; સુ. નિ. ૫૫૩) છવિયં. ‘‘કદા સઞ્ઞૂળ્હા પન તે ગહપતિ સમણસ્સ ગોતમસ્સ વણ્ણા’’તિ એવમાદીસુ (મ. નિ. ૨.૭૭) થુતિયં. ‘‘ચત્તારોમે, ભો ગોતમ, વણ્ણા’’તિ એવમાદીસુ (દી. નિ. ૩.૧૧૫) કુલવગ્ગે. ‘‘અથ કેન નુ વણ્ણેન, ગન્ધત્થેનોતિ વુચ્ચતી’’તિ એવમાદીસુ (સં. નિ. ૧.૨૩૪) કારણે. ‘‘મહન્તં હત્થિરાજવણ્ણં અભિનિમ્મિનિત્વા’’તિ એવમાદીસુ (સં. નિ. ૧.૧૩૮) સણ્ઠાને. ‘‘તયો પત્તસ્સ વણ્ણા’’તિ એવમાદીસુ (પારા. ૬૦૨) પમાણે. ‘‘વણ્ણો ગન્ધો રસો ઓજા’’તિ એવમાદીસુ રૂપાયતને. સો ઇધ છવિયા દટ્ઠબ્બો. તેન અભિક્કન્તવણ્ણાતિ અભિરૂપચ્છવિ, ઇટ્ઠવણ્ણા મનાપવણ્ણાતિ વુત્તં હોતિ.

કેવલકપ્પન્તિ એત્થ કેવલસદ્દો અનવસેસયેભુય્યાબ્યામિસ્સાનતિરેકદળ્હત્થવિસંયોગાદિઅનેકત્થો. તથા હિસ્સ ‘‘કેવલપરિપુણ્ણં પરિસુદ્ધં બ્રહ્મચરિય’’ન્તિ એવમાદીસુ (પારા. ૧) અનવસેસતા અત્થો. ‘‘કેવલકપ્પા ચ અઙ્ગમગધા પહૂતં ખાદનીયં ભોજનીયં આદાય ઉપસઙ્કમિસ્સન્તી’’તિ એવમાદીસુ (મહાવ. ૪૩) યેભુય્યતા. ‘‘કેવલસ્સ દુક્ખક્ખન્ધસ્સ સમુદયો હોતી’’તિ એવમાદીસુ (વિભ. ૨૨૫) અબ્યામિસ્સતા. ‘‘કેવલં સદ્ધામત્તકં નૂન અયમાયસ્મા’’તિ એવમાદીસુ (મહાવ. ૨૪૪) અનતિરેકતા. ‘‘આયસ્મતો, ભન્તે, અનુરુદ્ધસ્સ બાહિયો નામ સદ્ધિવિહારિકો કેવલકપ્પં સઙ્ઘભેદાય ઠિતો’’તિ એવમાદીસુ (અ. નિ. ૪.૨૪૩) દળ્હત્થતા. ‘‘કેવલી વુસિતવા ઉત્તમપુરિસોતિ વુચ્ચતી’’તિ એવમાદીસુ (સં. નિ. ૩.૫૭) વિસંયોગો. ઇધ પન અનવસેસતા અત્થોતિ અધિપ્પેતા.

કપ્પસદ્દો પનાયં અભિસદ્દહનવોહારકાલપઞ્ઞત્તિછેદનવિકપ્પલેસસમન્તભાવાદિઅનેકત્થો. તથા હિસ્સ ‘‘ઓકપ્પનિયમેતં ભોતો ગોતમસ્સ, યથા તં અરહતો સમ્માસમ્બુદ્ધસ્સા’’તિ એવમાદીસુ (મ. નિ. ૧.૩૮૭) અભિસદ્દહનમત્થો. ‘‘અનુજાનામિ, ભિક્ખવે, પઞ્ચહિ સમણકપ્પેહિ ફલં પરિભુઞ્જિતુ’’ન્તિ એવમાદીસુ (ચૂળવ. ૨૫૦) વોહારો. ‘‘યેન સુદં નિચ્ચકપ્પં વિહરામી’’તિ એવમાદીસુ (મ. નિ. ૧.૩૮૭) કાલો. ‘‘ઇચ્ચાયસ્મા કપ્પો’’તિ એવમાદીસુ (સુ. નિ. ૧૦૯૮; ચૂળનિ. કપ્પમાણવપુચ્છા ૧૧૭, કપ્પમાણવપુચ્છાનિદ્દેસો ૬૧) પઞ્ઞત્તિ. ‘‘અલઙ્કતો કપ્પિતકેસમસ્સૂ’’તિ એવમાદીસુ (જા. ૨.૨૨.૧૩૬૮; વિ. વ. ૧૦૯૪) છેદનં. ‘‘કપ્પતિ દ્વઙ્ગુલકપ્પો’’તિ એવમાદીસુ (ચૂળવ. ૪૪૬) વિકપ્પો. ‘‘અત્થિ કપ્પો નિપજ્જિતુ’’ન્તિ એવમાદીસુ (અ. નિ. ૮.૮૦) લેસો. ‘‘કેવલકપ્પં વેળુવનં ઓભાસેત્વા’’તિ એવમાદીસુ (સં. નિ. ૧.૯૪) સમન્તભાવો. ઇધ પનસ્સ સમન્તભાવો અત્થો અધિપ્પેતો. તસ્મા કેવલકપ્પં જેતવનન્તિ એત્થ અનવસેસં સમન્તતો જેતવનન્તિ અત્થો.

ઓભાસેત્વાતિ આભાય ફરિત્વા. વાલુકાયાતિ સણ્હાય વાલુકાય. ન સણ્ઠાતીતિ ન પતિટ્ઠાતિ. ઓળારિકન્તિ બ્રહ્મદેવતાય હિ પથવિયં પતિટ્ઠાનકાલે અત્તભાવો ઓળારિકો માપેતું વટ્ટતિ પથવી વા, તસ્મા એવમાહ. ધમ્માતિ ઇમિના પુબ્બે ઉગ્ગહિતબુદ્ધવચનં દસ્સેતિ. નપ્પવત્તિનો અહેસુન્તિ સજ્ઝાયમૂળ્હકા વાચા પરિહીનાયેવ અહેસું. અપ્પટિવાનોતિ અનિવત્તો અનુક્કણ્ઠિતો.

દસ્સનસ્સાતિ ચક્ખુવિઞ્ઞાણેન દસ્સનસ્સ. ઉપટ્ઠાનસ્સાતિ ચતૂહિ પચ્ચયેહિ ઉપટ્ઠાનસ્સ. અધિસીલન્તિ દસવિધં સીલં. તઞ્હિ પઞ્ચસીલં ઉપાદાય અધિસીલન્તિ વુચ્ચતિ. અવિહં ગતોતિ અવિહબ્રહ્મલોકે નિબ્બત્તોસ્મીતિ દસ્સેતિ.

૬. કટુવિયસુત્તવણ્ણના

૧૨૯. છટ્ઠે ગોયોગપિલક્ખસ્મિન્તિ ગાવીનં વિક્કયટ્ઠાને ઉટ્ઠિતપિલક્ખસ્સ સન્તિકે. રિત્તસ્સાદન્તિ ઝાનસુખાભાવેન રિત્તસ્સાદં. બાહિરસ્સાદન્તિ કામગુણસુખવસેન બાહિરસ્સાદં. કટુવિયન્તિ ઉચ્છિટ્ઠં. આમગન્ધેનાતિ કોધસઙ્ખાતેન વિસ્સગન્ધેન. અવસ્સુતન્તિ તિન્તં. મક્ખિકાતિ કિલેસમક્ખિકા. નાનુપતિસ્સન્તીતિ ઉટ્ઠાય ન અનુબન્ધિસ્સન્તિ. નાન્વાસ્સવિસ્સન્તીતિ અનુબન્ધિત્વા ન ખાદિસ્સન્તિ. સંવેગમાપાદીતિ સોતાપન્નો જાતો.

કટુવિયકતોતિ ઉચ્છિટ્ઠકતો. આરકા હોતીતિ દૂરે હોતિ. વિઘાતસ્સેવ ભાગવાતિ દુક્ખસ્સેવ ભાગી. ચરેતીતિ ચરતિ ગચ્છતિ. દુમ્મેધોતિ દુપ્પઞ્ઞો. ઇમસ્મિં સુત્તે વટ્ટમેવ કથિતં, ગાથાસુ વટ્ટવિવટ્ટં કથિતન્તિ. સત્તમે વટ્ટમેવ ભાસિતં.

૮. દુતિયઅનુરુદ્ધસુત્તવણ્ણના

૧૩૧. અટ્ઠમે ઇદં તે માનસ્મિન્તિ અયં તે નવવિધેન વડ્ઢિતમાનોતિ અત્થો. ઇદં તે ઉદ્ધચ્ચસ્મિન્તિ ઇદં તવ ઉદ્ધચ્ચં ચિત્તસ્સ ઉદ્ધતભાવો. ઇદં તે કુક્કુચ્ચસ્મિન્તિ ઇદં તવ કુક્કુચ્ચં.

૯. પટિચ્છન્નસુત્તવણ્ણના

૧૩૨. નવમે આવહન્તીતિ નિય્યન્તિ. પટિચ્છન્નો આવહતીતિ પટિચ્છન્નોવ હુત્વા નિય્યાતિ. વિવટો વિરોચતીતિ એત્થ એકતો ઉભતો અત્તતો સબ્બત્થકતોતિ ચતુબ્બિધા વિવટતા વેદિતબ્બા. તત્થ એકતો વિવટં નામ અસાધારણસિક્ખાપદં. ઉભતો વિવટં નામ સાધારણસિક્ખાપદં. અત્તતો વિવટં નામ પટિલદ્ધધમ્મગુણો. સબ્બત્થકવિવટં નામ તેપિટકં બુદ્ધવચનં.

૧૦. લેખસુત્તવણ્ણના

૧૩૩. દસમે અભિણ્હન્તિ અભિક્ખણં નિરન્તરં. આગાળ્હેનાતિ ગાળ્હેન કક્ખળેન. ફરુસેનાતિ ફરુસવચનેન. ગાળ્હં કત્વા ફરુસં કત્વા વુચ્ચમાનોપીતિ અત્થો. અમનાપેનાતિ મનં અનલ્લીયન્તેન અવડ્ઢન્તેન. સન્ધિયતિમેવાતિ ઘટિયતિયેવ. સંસન્દતિમેવાતિ નિરન્તરોવ હોતિ. સમ્મોદતિમેવાતિ એકીભાવમેવ ગચ્છતિ. સેસં સબ્બત્થ ઉત્તાનમેવાતિ.

કુસિનારવગ્ગો તતિયો.

(૧૪) ૪. યોધાજીવવગ્ગો

૧. યોધાજીવસુત્તવણ્ણના

૧૩૪. ચતુત્થસ્સ પઠમે યુદ્ધં ઉપજીવતીતિ યોધાજીવો. રાજારહોતિ રઞ્ઞો અનુચ્છવિકો. રાજભોગ્ગોતિ રઞ્ઞો ઉપભોગપરિભોગો. અઙ્ગન્તેવ સઙ્ખ્યં ગચ્છતીતિ હત્થો વિય પાદો વિય ચ અવસ્સં ઇચ્છિતબ્બત્તા અઙ્ગન્તિ સઙ્ખ્યં ગચ્છતિ. દૂરે પાતી હોતીતિ ઉદકે ઉસભમત્તં, થલે અટ્ઠુસભમત્તં, તતો વા ઉત્તરિન્તિ દૂરે કણ્ડં પાતેતિ. દુટ્ઠગામણિઅભયસ્સ હિ યોધાજીવો નવઉસભમત્તં કણ્ડં પાતેસિ, પચ્છિમભવે બોધિસત્તો યોજનપ્પમાણં. અક્ખણવેધીતિ અવિરાધિતવેધી, અક્ખણં વા વિજ્જુ વિજ્જન્તરિકાય વિજ્ઝિતું સમત્થોતિ અત્થો. મહતો કાયસ્સ પદાલેતાતિ એકતોબદ્ધં ફલકસતમ્પિ મહિંસચમ્મસતમ્પિ અઙ્ગુટ્ઠપમાણબહલં લોહપટ્ટમ્પિ ચતુરઙ્ગુલબહલં અસનપદરમ્પિ વિદત્થિબહલં ઉદુમ્બરપદરમ્પિ દીઘન્તેન વાલિકસકટમ્પિ વિનિવિજ્ઝિતું સમત્થોતિ અત્થો. યંકિઞ્ચિ રૂપન્તિઆદિ વિસુદ્ધિમગ્ગે વિત્થારિતમેવ. નેતં મમાતિઆદિ તણ્હામાનદિટ્ઠિપટિક્ખેપવસેન વુત્તં. સમ્મપ્પઞ્ઞાય પસ્સતીતિ સમ્મા હેતુના કારણેન સહવિપસ્સનાય મગ્ગપઞ્ઞાય પસ્સતિ. પદાલેતીતિ અરહત્તમગ્ગેન પદાલેતિ.

૨. પરિસાસુત્તવણ્ણના

૧૩૫. દુતિયે ઉક્કાચિતવિનીતાતિ અપ્પટિપુચ્છિત્વા વિનીતા દુબ્બિનીતપરિસા. પટિપુચ્છાવિનીતાતિ પુચ્છિત્વા વિનીતા સુવિનીતપરિસા. યાવતાવિનીતાતિ પમાણવસેન વિનીતા, પમાણં ઞત્વા વિનીતપરિસાતિ અત્થો. ‘‘યાવતજ્ઝા’’તિ પાળિયા પન યાવ અજ્ઝાસયાતિ અત્થો, અજ્ઝાસયં ઞત્વા વિનીતપરિસાતિ વુત્તં હોતિ. તતિયં ઉત્તાનમેવ.

૪. ઉપ્પાદાસુત્તવણ્ણના

૧૩૭. ચતુત્થે ધમ્મટ્ઠિતતાતિ સભાવટ્ઠિતતા. ધમ્મનિયામતાતિ સભાવનિયામતા. સબ્બે સઙ્ખારાતિ ચતુભૂમકસઙ્ખારા. અનિચ્ચાતિ હુત્વા અભાવટ્ઠેન અનિચ્ચા. દુક્ખાતિ સમ્પટિપીળનટ્ઠેન દુક્ખા. અનત્તાતિ અવસવત્તનટ્ઠેન અનત્તા. ઇતિ ઇમસ્મિં સુત્તે તીણિ લક્ખણાનિ મિસ્સકાનિ કથિતાનિ.

૫. કેસકમ્બલસુત્તવણ્ણના

૧૩૮. પઞ્ચમે તન્તાવુતાનં વત્થાનન્તિ પચ્ચત્તે સામિવચનં, તન્તેહિ વાયિતવત્થાનીતિ અત્થો. કેસકમ્બલોતિ મનુસ્સકેસેહિ વાયિતકમ્બલો. પુથુસમણબ્રાહ્મણવાદાનન્તિ ઇદમ્પિ પચ્ચત્તે સામિવચનં. પટિકિટ્ઠોતિ પચ્છિમકો લામકો. મોઘપુરિસોતિ તુચ્છપુરિસો. પટિબાહતીતિ પટિસેધેતિ. ખિપ્પં ઉડ્ડેય્યાતિ કુમિનં ઓડ્ડેય્ય. છટ્ઠસત્તમાનિ ઉત્તાનત્થાનેવ.

૮. અસ્સખળુઙ્કસુત્તવણ્ણના

૧૪૧. અટ્ઠમે અસ્સખળુઙ્કોતિ અસ્સપોતો. ઇદમસ્સ જવસ્મિં વદામીતિ અયમસ્સ ઞાણજવોતિ વદામિ. ઇદમસ્સ વણ્ણસ્મિં વદામીતિ અયમસ્સ ગુણવણ્ણોતિ વદામિ. ઇદમસ્સ આરોહપરિણાહસ્મિન્તિ અયમસ્સ ઉચ્ચભાવો પરિમણ્ડલભાવોતિ વદામીતિ.

૯. અસ્સપરસ્સસુત્તવણ્ણના

૧૪૨. નવમે અસ્સપરસ્સેતિ અસ્સેસુ પરસ્સે. પુરિસપરસ્સેતિ પુરિસેસુ પરસ્સે, પુરિસપુરિસેતિ અત્થો. ઇમસ્મિં સુત્તે તીણિ મગ્ગફલાનિ કથિતાનિ. તત્થ અયં તીહિ મગ્ગેહિ ઞાણજવસમ્પન્નોતિ વેદિતબ્બો.

૧૦. અસ્સાજાનીયસુત્તવણ્ણના

૧૪૩. દસમે ભદ્રેતિ ભદ્દકે. અસ્સાજાનીયેતિ કારણાકારણં જાનનકે અસ્સે. પુરિસાજાનીયેસુપિ એસેવ નયો. ઇમસ્મિં સુત્તે અરહત્તફલં કથિતં. તત્રાયં અરહત્તમગ્ગેન ઞાણજવસમ્પન્નોતિ વેદિતબ્બો.

૧૧. પઠમમોરનિવાપસુત્તવણ્ણના

૧૪૪. એકાદસમે અચ્ચન્તનિટ્ઠોતિ અન્તં અતિક્કન્તનિટ્ઠો, અકુપ્પનિટ્ઠો ધુવનિટ્ઠોતિ અત્થો. સેસં સદિસમેવ.

૧૨. દુતિયમોરનિવાપસુત્તવણ્ણના

૧૪૫. દ્વાદસમે ઇદ્ધિપાટિહારિયેનાતિ ઇજ્ઝનકપાટિહારિયેન. આદેસનાપાટિહારિયેનાતિ આદિસિત્વા અપદિસિત્વા કથનઅનુકથનકથાપાટિહારિયેન.

૧૩. તતિયમોરનિવાપસુત્તવણ્ણના

૧૪૬. તેરસમે સમ્માદિટ્ઠિયાતિ ફલસમાપત્તત્થાય સમ્માદિટ્ઠિયા. સમ્માઞાણેનાતિ ફલઞાણેન. સમ્માવિમુત્તિયાતિ સેસેહિ ફલસમાપત્તિધમ્મેહિ. ઇમેસુ તીસુપિ સુત્તેસુ ખીણાસવોવ કથિતોતિ.

યોધાજીવવગ્ગો ચતુત્થો.

(૧૫) ૫. મઙ્ગલવગ્ગો

૧-૯. અકુસલસુત્તાદિવણ્ણના

૧૪૭-૧૫૫. પઞ્ચમસ્સ પઠમે યથાભતં નિક્ખિત્તોતિ યથા આનેત્વા ઠપિતો. દુતિયે સાવજ્જેનાતિ સદોસેન. તતિયે વિસમેનાતિ સપક્ખલનેન. સમેનાતિ અપક્ખલનેન. ચતુત્થે અસુચિનાતિ ગૂથસદિસેન અપરિસુદ્ધેન અમેજ્ઝેન. સુચિનાતિ પરિસુદ્ધેન મેજ્ઝેન. પઞ્ચમાદીનિ ઉત્તાનાનેવ.

૧૦. પુબ્બણ્હસુત્તવણ્ણના

૧૫૬. દસમે સુનક્ખત્તન્તિઆદીસુ યસ્મિં દિવસે તયો સુચરિતધમ્મા પૂરિતા હોન્તિ, સો દિવસો લદ્ધનક્ખત્તયોગો નામ, તેનસ્સ સદા સુનક્ખત્તં નામ હોતીતિ વુચ્ચતિ. સ્વેવ દિવસો કતમઙ્ગલો નામ હોતિ, તેનસ્સ સદા સુમઙ્ગલન્તિ વુચ્ચતિ. પભાતમ્પિસ્સ સદા સુપ્પભાતમેવ, સયનતો ઉટ્ઠાનમ્પિ સુહુટ્ઠિતમેવ, ખણોપિ સુક્ખણોવ, મુહુત્તોપિ સુમુહુત્તોવ. એત્થ ચ દસચ્છરપમાણો કાલો ખણો નામ, તેન ખણેન દસક્ખણો કાલો લયો નામ, તેન લયેન ચ દસલયો કાલો ખણલયો નામ, તેન દસગુણો મુહુત્તો નામ, તેન દસગુણો ખણમુહુત્તો નામાતિ અયં વિભાગો વેદિતબ્બો. સુયિટ્ઠં બ્રહ્મચારિસૂતિ યસ્મિં દિવસે તીણિ સુચરિતાનિ પૂરિતાનિ, તદાસ્સ સેટ્ઠચારીસુ દિન્નદાનં સુયિટ્ઠં નામ હોતિ. પદક્ખિણં કાયકમ્મન્તિ તં દિવસં તેન કતં કાયકમ્મં વડ્ઢિકાયકમ્મં નામ હોતિ. સેસપદેસુપિ એસેવ નયો. પદક્ખિણાનિ કત્વાનાતિ વડ્ઢિયુત્તાનિ કાયકમ્માદીનિ કત્વા. લભન્તત્થે પદક્ખિણેતિ પદક્ખિણે વડ્ઢિઅત્થેયેવ લભતિ. સેસં ઉત્તાનમેવાતિ.

મઙ્ગલવગ્ગો પઞ્ચમો.

તતિયપણ્ણાસકં નિટ્ઠિતં.